سینمای اروپا یکی از تأثیرگذارترین چهرههای خود را برای همیشه از دست داد؛ میشائیل هانکه، کارگردان برجسته اتریشی، پس از سالها فعالیت حرفهای بهطور رسمی از دنیای فیلمسازی کنارهگیری کرده است. این خبر را مارکوس شلاینزر، کارگردان فیلم «رز» و از نزدیکترین افراد به هانکه، در گفتوگو با رسانه «ورلد آف ریل» تأیید کرد.
تأیید یک خداحافظی طولانی
شلاینزر که روزگاری شاگرد هانکه بود و امروز از دوستان نزدیک او به شمار میرود، درباره وضعیت استاد سابقش گفت: «او الان ۸۴ سال دارد و بازنشسته شده، اما هنوز خوشحال است. ما دو هفته پیش همدیگر را دیدیم و او برای من یک غذای بسیار خوب پخت.» او افزود: «هانکه ۱۰ فیلمش را درست مثل الگوی همیشگیاش، روبر برسون، ساخته و هر کاری که از دستش برمیآمد انجام داده و حالا راضی و خوشحال است.»
هانکه که ماه مارس امسال ۸۴ ساله شد، مدتهاست هیچ پروژه جدیدی در دست ساخت ندارد. پیش از این نیز ایزابل هوپر، بازیگر سرشناسی که در چهار فیلم از آثار او نقش آفریده، احتمال پایان کار او را مطرح کرده بود، اما حالا تأیید رسمی بازنشستگی از سوی نزدیکانش اعلام شده است.
نگاهی به کارنامه درخشان هانکه
میشائیل هانکه در طول دوران حرفهای خود فیلمهایی ساخت که نامش را در تاریخ سینما جاودانه کرد؛ آثاری چون «پنهان»، «معلم پیانو»، «بازیهای خندهدار» و «عشق» از جمله شناختهشدهترین ساختههای او هستند. او برای دو فیلم «روبان سفید» و «عشق» موفق به دریافت نخل طلای جشنواره کن شد و «عشق» او را به نامزدی سه جایزه اسکار رساند که در نهایت جایزه بهترین فیلم خارجی را برایش به ارمغان آورد.
او که در رشتههای فلسفه، روانشناسی و تئاتر تحصیل کرده بود، مسیر هنری خود را از نمایشنامهنویسی آغاز کرد و از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۰ برای رادیو زودوستفونک کار کرد. ورود او به دنیای فیلمسازی با فیلم تلویزیونی «بعد از لیورپول» در سال ۱۹۷۰ رقم خورد و همزمان نمایشهای متعددی را در تئاترهای اشتوتگارت، دوسلدورف، فرانکفورت، هامبورگ، مونیخ، برلین و وین به صحنه برد.
«پایان خوش»؛ نقطه پایانی بر یک مسیر هنری
«پایان خوش» که در سال ۲۰۱۷ ساخته شد، اکنون بهعنوان آخرین فیلم هانکه در کارنامه او ثبت میشود. این فیلم که در میان منتقدان نظرات متفاوتی برانگیخت، برخلاف شهرت هانکه بهعنوان سازنده درامهای سنگین، پر از طنز تاریک بود؛ کمدیای خودارجاع درباره تمام مضامینی که او در طول سالها به آنها پرداخته بود. به همین دلیل، این اثر اکنون پایانی ایدهآل برای کارنامه یک فیلمساز بزرگ به نظر میرسد.
هانکه در مصاحبههای همان سال، با لحنی کنارهگیرانه از شبکههای اجتماعی بهعنوان «زنجیرهای از وحشت ماکیاولیستی» یاد کرده بود؛ جملهای که امروز بیش از هر زمان دیگری پیشگویانه به نظر میرسد.
پروژهای که هرگز ساخته نشد
یکی از پروژههای ناتمام هانکه، سریال انگلیسیزبانی به نام «کتاب کلوین» بود؛ مینیسریالی ۹ قسمتی که قرار بود به زبان انگلیسی ساخته شود و بیشتر با سرمایه شخصی خود او تأمین مالی شده بود. این پروژه کاملاً شکل گرفته بود اما شیوع کرونا در نهایت به آن پایان داد. سال ۲۰۲۳ و در جشن تولد هانکه که موزه فیلم اتریش با مروری بر آثارش برگزار کرد، مشخص شد این پروژه کنار گذاشته شده است.
میراثی ماندگار در سینمای معاصر
تأثیر هانکه بر سینمای روز جهان غیرقابل انکار است؛ هر ساله فیلمهای بیشماری تحت تأثیر سبک ساده و بیتکلف او ساخته میشوند. ویژگی جالب آثار او این است که حتی در بیمارگونهترین روایتها، ردی کمرنگ از طنز در زیر تاریکی داستان دیده میشود؛ نوعی چشمک ظریف به مخاطب تا یادآوری کند آنچه تماشا میکند، در نهایت یک تجربه سینمایی است.
شلاینزر درباره حمایتهای هانکه از او نیز گفت: «او در مراسم افتتاحیه فیلم "رز" در اتریش حاضر شد. او یک دوست حامی و بسیار مهربان است. وقتی با اولین فیلمم در کن بودم، هر دقیقه با من تماس میگرفت و میپرسید: جایزه بردی؟ خبر داری؟» او درباره نظر هانکه نسبت به «رز» افزود: «او فیلم را یک شاهکار خوانده است؛ و چنین چیزی را به راحتی نمیگوید. این تعریف، مسئولیت مرا سنگینتر هم میکند.»
با اعلام رسمی بازنشستگی میشائیل هانکه، سینمای جهان چهرهای را از دست داد که سالها با نگاهی سرد و دقیق به تاریکیهای جامعه مدرن، مرزهای هنر هفتم را جابهجا کرد.
نظرات (0)