سحابی «شیر» که پیشتر با نام NGC ۲۳۹۲ شناخته میشد، این بار در قاب «تصویر روز ناسا» ظاهر شده است؛ عکسی که تلسکوپ فضایی جیمز وب با دو ابزار پیشرفته خود ثبت کرده و یال باشکوهی از گاز و غبار بنفش را در دل دشت کیهانی به نمایش میگذارد. این سحابی به دلیل شکل مبهمی که در آن چهرهای شبیه به سر شیر و یال اطراف آن دیده میشود، به این نام لقب گرفته است.
نقطه بنفش درخشان؛ قلب خاموش یک ستاره
در مرکز این چهره، درست جایی که گویی بینی شیر قرار دارد، یک نقطه بنفش روشن خودنمایی میکند. این نقطه در واقع بقایای یک ستاره در حال مرگ است که همچنان انرژی به بیرون ساطع میکند و این ساختار کیهانی عظیم را تغذیه میکند. این بقایای سرشار از اکسیژن، یک کوتوله سفید است؛ یعنی هسته داغ و فشرده ستارهای که روزگاری میدرخشید.
هنگامی که ستارهای از این دست به پایان عمر خود میرسد، ناپایدار شده و لایههای بیرونی خود را به فضا پرتاب میکند و گاز و غبار را به اطراف میپاشد. نتیجه این فرآیند، شکلگیری یک سحابی سیارهای است. کوتوله سفید این سحابی نیز پس از آزاد کردن انرژی، حباب بزرگی از گاز یونیزهشده را پیرامون خود ایجاد کرده که همین حباب درخشان، یال شیر را میسازد.
سرنوشت شیر کیهانی
به گفته ستارهشناسان، این چهره نمادین ثابت نیست و با گذشت زمان به گسترش خود ادامه میدهد. برآوردهای آنها نشان میدهد که در حدود ۱۰ هزار سال دیگر، این شیر ممکن است بهطور کامل در فضا محو شود و دیگر اثری از چهره کنونی آن باقی نماند.
جیمز وب در برابر هابل
این نخستین باری نیست که چشم تلسکوپی به این سحابی دوخته میشود؛ در سال ۲۰۰۰ میلادی تلسکوپ فضایی هابل نیز نگاهی دقیق به این جرم کیهانی انداخته بود. با این حال، تصویر تازه جیمز وب با بهرهگیری از «دوربین فروسرخ نزدیک» (NIRCam) و «ابزار فروسرخ متوسط» (MIRI) تهیه شده و جزئیاتی را آشکار کرده که در نمای هابل دیده نمیشد.
این ابزارهای پیشرفته امکان مشاهده برخی ویژگیهای غبار و گاز را فراهم کردهاند که تاکنون در هیچ تصویری از این سحابی ثبت نشده بود. به این ترتیب، تصویر جدید دیدگاه بسیار دقیقتری از شکل واقعی سحابی شیر و ساختارهای کیهانی سازنده آن در اختیار اخترشناسان قرار میدهد.
نظرات (0)