رسانه‌های آمریکایی از تلفات بی‌سابقه در ناوگان پهپادی ارتش این کشور خبر می‌دهند. بر اساس گزارش تازه روزنامه واشنگتن‌پست، پدافند هوایی ایران در جریان درگیری‌های حدود پنج ماه اخیر بیش از یک‌چهارم پهپادهای ام‌کیو-۹ ریپر متعلق به آمریکا را منهدم کرده است.

این عدد در حالی اعلام می‌شود که ناوگان ریپر برای بیش از یک دهه به ستون فقرات عملیات پهپادی ارتش آمریکا تبدیل شده بود؛ سامانه‌ای که اکنون دیگر تولید نمی‌شود و هر فروند از دست رفته از آن را نه می‌توان خرید و نه می‌توان با سامانه‌ای مشابه جایگزین کرد.

خسارتی میان ۴۰۰ تا ۹۰۰ میلیون دلار

بر پایه این گزارش، ارزش هر فروند پهپاد ام‌کیو-۹ ریپر بسته به پیکربندی و تجهیزات نصب‌شده بر آن، بین ۱۶ تا ۳۰ میلیون دلار تخمین زده می‌شود. با احتساب تلفات اعلام‌شده، ارزش تجهیزات منهدم‌شده در پایین‌ترین برآورد به حدود ۴۰۰ میلیون دلار و در بالاترین حالت به نزدیک ۹۰۰ میلیون دلار می‌رسد.

به این ترتیب، تنها از منظر هزینه‌های مالی، پدافند ایران ضربه‌ای چندصد میلیون دلاری به توان هوایی آمریکا وارد کرده است؛ اما به نوشته واشنگتن‌پست، اهمیت این تلفات فراتر از ارقام مالی است.

خط تولید بسته شده؛ جایگزینی در کار نیست

مهم‌ترین وجه ماجرا از آنجا ناشی می‌شود که برخلاف تانک‌ها و جنگنده‌ها، هیچ خط تولید فعالی برای ساخت مجدد این پهپادها وجود ندارد. شرکت جنرال اتمیکس (General Atomics) به عنوان سازنده ریپر، آخرین فروند ام‌کیو-۹ای را در سال ۲۰۲۵ تحویل داده و از آن زمان خط تولید این سامانه بسته شده است.

بنابراین هر پهپادی که در آسمان ایران سرنگون می‌شود، عملاً برای همیشه از ترکیب ناوگان آمریکا خارج می‌شود؛ چراکه سامانه مشابهی برای جایگزینی آن در دسترس نیست.

چرا ریپر در برابر پدافند ایران آسیب‌پذیر شد؟

ریپر ام‌کیو-۹ سال‌ها در عملیات‌های ضد شورش و ضدتروریسم در آسمان عراق، افغانستان، سوریه و بخش‌هایی از آفریقا به شهرت رسید؛ مناطقی که فضای هوایی آن‌ها نسبتاً امن بود و بزرگ‌ترین تهدید علیه پهپادها، موشک‌های دوش‌پرتاب در اختیار افراد مسلح بود، نه یک شبکه یکپارچه پدافند هوایی.

این پهپاد با سرعت پایین و در ارتفاع حدود ۲۵ هزار پایی پرواز می‌کند، فاقد ویژگی‌های پنهان‌کاری است و مجموعه‌ای از حسگرها و موشک‌های هلفایر را حمل می‌کند؛ ویژگی‌هایی که آن را برای مأموریت‌های ضدتروریسم مناسب ساخته، اما در برابر سامانه‌های پدافندی پیشرفته به هدفی آسان تبدیل می‌کند.

به گزارش واشنگتن‌پست، تهران در این درگیری‌ها از سامانه‌های موشکی زمین‌به‌هوا و سامانه‌های بومی دیگری استفاده می‌کند که توانایی درگیری با اهداف در ارتفاع متوسط و بالا را دارند؛ قابلیتی که ریپرِ پروازکننده در ارتفاع حدود ۲۵ هزار پا را عملاً در برابر آن آسیب‌پذیر کرده است.

با ادامه درگیری‌ها، تحلیلگران بر این باورند که تلفات ناوگان ریپر می‌تواند بر محاسبات فرماندهان آمریکایی درباره نحوه به‌کارگیری پهپادها در مأموریت‌های آینده اثر مستقیم بگذارد و این کشور را با کمبود سامانه‌های پایش و ضربه‌زنی هوایی مواجه کند.