کهگیلویه و بویراحمد، استانی که روستاهای پراکنده و جاده‌های کوهستانی آن دسترسی به خدمات درمانی را به چالشی جدی تبدیل کرده، این روزها خلاف جهت دشواری‌های جغرافیایی حرکت می‌کند. آخرین آمارهای دانشگاه علوم پزشکی یاسوج نشان می‌دهد شاخص‌های سلامت مادران باردار و نوزادان در این استان به سطحی بهتر از میانگین کشوری رسیده است.

شاخص مرگ مادران؛ بهتر از میانگین کشور

بر اساس گزارش رسمی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، شاخص مرگ‌ومیر مادران باردار در دوره پنج‌ساله ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ به ۲۹.۷ در یک‌صد هزار تولد زنده رسیده است؛ این در حالی است که میانگین کشوری ۳۳.۵ در یک‌صد هزار تولد زنده است. به بیان دیگر، این استان حدود ۱۲ درصد از میانگین ملی عملکرد بهتری داشته و با وجود محدودیت‌های مواصلاتی، در محدوده سبز شاخص‌ها قرار گرفته است.

روند کاهشی مرگ مادران باردار نیز در سال‌های اخیر ادامه داشته است؛ شمار جانباختگان مادران باردار استان از پنج مورد در سال ۱۴۰۳ به سه مورد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و در سال جاری (۱۴۰۵) تاکنون هیچ موردی ثبت نشده است.

اقدامات دانشگاه علوم پزشکی یاسوج برای کاهش مرگ مادران

رئیس دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، پناهی، در گفت‌وگو با خبرنگاران، حساس‌سازی مدیران ارشد و ارائه‌دهندگان خدمات برای مراقبت به‌موقع و باکیفیت از مادران باردار را نخستین گام این مسیر دانست و از تشکیل منظم کمیته‌های بررسی مرگ مادر با حضور مستقیم مسئولان دانشگاه خبر داد. به گفته او، شناسایی به‌موقع مادران نیازمند مراقبت ویژه، ارجاع و درمان به‌هنگام مادران پرخطر و پیگیری مستمر میان حوزه‌های بهداشت و درمان از جمله محورهای اصلی این برنامه‌ها بوده است.

بازآموزی مراقبت‌های ادغام‌یافته خارج بیمارستانی، ارزیابی دوره‌ای مهارت‌های بالینی و بهره‌گیری از ظرفیت اعضای هیئت علمی زنان و زایمان نیز در دستور کار قرار داشته است. علاوه بر این، دوره‌های آموزشی اورژانس‌های مامایی بر اساس راهنمای کشوری و با تمرکز بر سناریوهایی مانند خونریزی پس از زایمان، پروتکل پره‌اکلامپسی، سپسیس و انواع شوک برای ماماها، دستیاران و پزشکان برگزار شده تا تیم‌های درمانی برای لحظه‌های حساس آماده باشند.

نرخ مرگ نوزادان؛ پایین‌تر از هدف ملی

در بخش نوزادان نیز استان موفقیت چشمگیری ثبت کرده است. نرخ مرگ نوزادان در کهگیلویه و بویراحمد به ۶ در هزار تولد زنده رسیده که از هدف ملی (کمتر از هفت در هزار) پایین‌تر است و رتبه هفتم کشور را برای این استان به ارمغان آورده است. این دستاورد در حالی به دست آمده که استان با کمبودهای اعتباری و برخی عوامل خطر اجتماعی مانند مشکلات تغذیه‌ای و وزن کم هنگام تولد دست‌وپنجه نرم می‌کند.

مسئولان دانشگاه علوم پزشکی یاسوج این موفقیت را نتیجه «وسواس علمی»، پیگیری‌های مستمر و مدیریت بهینه منابع دانسته و تأکید دارند که در استانی کوهستانی با روستاهای صعب‌العبور، هر دقیقه تأخیر در اورژانس‌های مامایی می‌تواند سرنوشت مادر و نوزاد را تغییر دهد.

ادامه مسیر؛ تقویت نظام ارجاع و پایش شاخص‌ها

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، مسلم شریفی، با تأکید بر اینکه کاهش شاخص‌ها دستاوردی بدون توقف نیست، برنامه‌های آینده این معاونت را تقویت نظام ارجاع، پایش مستمر شاخص‌ها، تخصیص به‌موقع اعتبارات و توسعه کمی و کیفی خدمات عنوان کرد. او فاصله زیاد محل سکونت مادران تا زایشگاه‌های مجهز و وضعیت جاده‌ها را از چالش‌های جدی استان برشمرد و گفت: در اورژانس‌های مامایی، دقایق تعیین‌کننده هستند.

به گفته شریفی، هدف این است که با همدلی و تلاش جمعی، استان به سمت شاخص‌های تک‌رقمی دانشگاه‌های برتر کشور حرکت کند و روند بهبود شاخص‌های سلامت مادران و نوزادان با قدرت بیشتری ادامه یابد.