پروفسور حبیبالله هدایت، نامی آشنا در تاریخ پزشکی و تغذیه ایران است. مردی که امروز او را به عنوان پدر علم تغذیه ایران میشناسند، مسیر پرفراز و نشیبی را طی کرد تا بتواند دانش تغذیه مدرن را به ایران بیاورد و انستیتوهایی را تأسیس کند که سالهاست منشأ خدمات ارزنده به جامعه ایرانی هستند.
آغاز راه از شهرضا تا پاریس
حبیبالله هدایت در سال ۱۲۹۹ خورشیدی در شهرضا، از توابع استان اصفهان، چشم به جهان گشود. او فرزند حاج علی، معروف به حاج ناظم، بود. دوران تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش پشت سر گذاشت و سپس برای ادامه تحصیل راهی تهران شد. هدایت در دانشکده پزشکی تهران پذیرفته شد و پس از گذراندن دورههای پزشکی عمومی، دوره انترنی خود را در بخش جراحی زنان و زایمان به پایان رساند.
عشق به یادگیری و کنجکاوی علمی، هدایت را در سال ۱۳۲۷ به فرانسه کشاند. او در پاریس دورههای تخصصی زنان و زایمان را با موفقیت به پایان رساند و همزمان در رشتههای بهداشت صنعتی و طب کار نیز تخصص گرفت. اما این پایان مسیر تحصیلی او نبود.
تخصص در تغذیه؛ از لندن تا لوزان
آنچه مسیر زندگی هدایت را برای همیشه تغییر داد، مواجهه او با وضعیت اسفناک کارگران کارخانجات قالیبافی در استانهای اصفهان، یزد و کرمان بود. او که برای بررسی وضعیت بهداشتی کارگران به این مناطق سفر کرده بود، از نزدیک شاهد فقر تغذیهای شدید دختران جوان و کارگرانی بود که روزها در کارگاههای قالیبافی مشغول کار بودند. این صحنهها آنچنان او را متأثر کرد که تصمیم گرفت راهی برای حل این معضل بیابد.
هدایت این بار به جای فرانسه، راهی انگلستان شد و نزد پروفسور پلات، رئیس دپارتمان تغذیه دانشگاه لندن و مشهورترین متخصص علوم تغذیه آن زمان، رفت. با وجود قوانین سختگیرانه دانشگاه لندن، سرانجام موفق شد برای اخذ تخصص در علوم تغذیه پذیرفته شود و این دانش را آموخت.
تأسیس انستیتو تغذیه؛ از چند اتاق کوچک تا یک دانشکده
پس از بازگشت به ایران، هدایت مصمم بود دانش تازهآموخته خود را به خدمت مردم کشورش درآورد. در سال ۱۹۴۰ میلادی، اولین سنگ بنای «انستیتو تغذیه و خواروبار ایران» در چند اتاق کوچک در بیمارستان فیروزگر گذاشته شد. آنچه امروز به عنوان «انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی» و «دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی» میشناسیم، از همان نهال کوچکی برخاسته که هدایت با عشق و پشتکار کاشت.
او همچنین انجمن دیابت ایران و انستیتو بهداشت کار را تأسیس کرد و در طول سالهای فعالیت خود، خدمات ارزندهای به جامعه پزشکی و علمی ایران ارائه داد.
عشق به ایران؛ بالاتر از هر چیز
محمد حسینی، رئیس انجمن علوم و صنایع غذایی ایران، درباره شخصیت پروفسور هدایت میگوید: «هدایت دانشمندی به تمام معنا کامل بود. او قدرشناس محبت بود و تا آخر عمر قدردان کسانی بود که به او نیکی کرده بودند.»
به گفته حسینی، هدایت سالم زندگی کرد، هم در مسائل شخصی و هم در مسائل اجتماعی. حرص مقام و پول نداشت و پستهای زیادی به او پیشنهاد شده بود اما نپذیرفت. اما مهمترین ویژگی او عشق بیاندازه به ایران بود. «با یک تلفن که از او دعوت شد به ایران بیایید، لوزان سوئیس را ترک کرد و به ایران آمد.»
میراث ماندگار یک دانشمند
مهمترین دستاورد علمی پروفسور هدایت، نظارت بر ارزیابی سراسری وضعیت تغذیه و نیازهای تغذیهای مردم ایران بود. این ارزیابی در ۳۰ بخش شهری، روستایی، قبیلهای و صنعتی انجام شد و نتایج آن به سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) گزارش گردید. امروزه نتایج این تحقیقات به عنوان یک مرجع معتبر در کشورهای در حال توسعه مورد استفاده قرار میگیرد.
پروفسور هدایت در طول عمر پربار خود ۶ عنوان کتاب و بیش از ۳۰ جزوه دانشگاهی تألیف کرد و دهها گزارش و مقاله تحقیقاتی در زمینه صنعت غذا به نگارش درآورد. به پاس خدمات او، جشنواره صنایع غذایی هدایت هر ساله توسط انجمن علوم و صنایع غذایی ایران برگزار میشود.
سرانجام پس از ۷۰ سال خدمات ارزشمند و تلاش علمی بیوقفه، پروفسور حبیبالله هدایت در سال ۱۳۹۲ خورشیدی در سن ۹۳ سالگی دعوت حق را لبیک گفت و برای همیشه در تاریخ علم ایران به عنوان پدر علم تغذیه جاودانه شد. او با صداقت، ایمان، اراده و پشتکار به جایگاهی رسید که کمتر کسی بدان نائل میآید.
نظرات (0)