انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی طی نامه‌ای خطاب به وزیر صنعت، معدن و تجارت، مدیرعامل بورس کالا و مدیرکل دفتر صنایع معدنی وزارت صمت، نسبت به ابلاغیه افزایش ۱.۵ واحد درصدی ضرایب قیمت پایه کنسانتره و گندله اعتراض کرد و آن را فاقد پشتوانه کارشناسی و مغایر با منافع اکثریت حلقه‌های زنجیره آهن و فولاد کشور دانست.

دلایل مخالفت با افزایش قیمت

در این نامه استدلالی که به امضای اعضای انجمن رسیده، تأکید شده است که بررسی آمار معاملات بورس کالای ایران در چهار ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، نشان‌دهنده عدم تقارن قابل توجهی در زنجیره ارزش آهن و فولاد کشور است. به گفته این انجمن، حلقه‌های بالادستی یعنی تولیدکنندگان کنسانتره و گندله نه تنها با بحران مواجه نیستند، بلکه شرایط بهتری نسبت به بخش میانی و پایین‌دست زنجیره دارند.

در این نامه آمده است: «اعداد و ارقام به‌وضوح نشان می‌دهند که بخش بالادست در حال تحمیل فشار خردکننده به حلقه‌های میانی و پایین‌دستی است و در چنین وضعیتی، افزایش ضرایب قیمت پایه عرضه کنسانتره و گندله در بورس کالا، هیچ مبنای منطقی و اقتصادی ندارد.»

کاهش عرضه و افزایش قیمت در بورس کالا

بر اساس داده‌های ارائه شده در این نامه، حجم عرضه کنسانتره سنگ آهن در بورس کالا طی چهار ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل با کاهش ۲۲.۶ درصدی همراه بوده و از ۶.۷۹ میلیون تن به ۵.۲۶ میلیون تن رسیده است. در مقابل، حجم معاملات کنسانتره با افزایش ۳۱.۹ درصدی به بیش از ۳.۳ میلیون تن رسیده است.

این انجمن با طرح این پرسش که «آیا کاهش ۲۲.۶ درصدی عرضه کنسانتره در بورس کالا ناشی از مهندسی عرضه برای قیمت‌سازی و دستکاری بازار است؟» تأکید کرده که شرکت‌های تولیدکننده کنسانتره هیچ مشکلی از بابت تقاضا و معاملات محصولات خود نداشته‌اند و وضع آنها نسبت به سال گذشته بهبود یافته است.

در بخش گندله نیز کاهش عرضه‌ها قابل توجه بوده و حجم عرضه گندله در چهار ماهه نخست امسال با کاهش ۳۷.۲ درصدی به ۶.۳ میلیون تن رسیده است. افت ۶ درصدی حجم معاملات گندله نیز با توجه به شرایط جنگی کشور و رکود بازارها طبیعی توصیف شده است.

جهش غیرعادی نسبت قیمت کنسانتره به گندله

یکی از نکات مورد اشاره در این نامه، افزایش غیرقابل توجیه نسبت قیمت کنسانتره به گندله است. این نسبت که در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۴ معادل ۶۶.۷ درصد بود، در مدت مشابه امسال به ۷۶.۶ درصد جهش یافته و در تیرماه ۱۴۰۵ به رقم بی‌سابقه ۹۴.۶۸ درصد رسیده است.

این آمار نشان می‌دهد که تولیدکنندگان کنسانتره در حال بلعیدن حاشیه سود حلقه‌های بعدی زنجیره هستند و بخش بالادستی در بهترین وضعیت قیمتی نسبت به محصولات پایین‌دست خود قرار دارد. انجمن فولاد آلیاژی تأکید کرده است که «هیچ پایه و اساسی برای دستکاری و افزایش ضرایب قیمت پایه محصولات بالادستی وجود ندارد.»

چالش‌های انرژی؛ فشار مضاعف بر حلقه‌های میانی و پایین‌دست

در بخش دیگری از این نامه، به مشکلات جدی حلقه‌های میانی و پایین‌دست زنجیره فولاد اشاره شده است. واحدهای احیاء مستقیم، فولادسازی و نوردکاران با قبوض نجومی انرژی و محدودیت‌های شدید مصرف برق و گاز دست‌وپنجه نرم می‌کنند. قیمت برق آزاد در بورس انرژی تا ۱۷ هزار تومان به ازای هر کیلووات ساعت و نرخ گاز تا ۱۶ هزار و ۴۰۰ تومان به ازای هر مترمکعب افزایش یافته است.

به گفته این انجمن، سهم انرژی از بهای تمام‌شده فولادسازی به ۲۵ تا ۳۵ درصد رسیده که بی‌سابقه است، در حالی که بخش معدنی بالادست به دلیل انرژی‌بر نبودن، تا حد زیادی از این آسیب‌ها مصون مانده است.

هشدار درباره تعطیلی صنایع فولاد

انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی در پایان نامه خود هشدار داده است که تحمیل هرگونه هزینه جدید به بخش میانی و پایین‌دست زنجیره تحت عنوان «افزایش ضرایب قیمت پایه کنسانتره و گندله»، در شرایطی که این واحدها با تعرفه‌های سنگین انرژی و محدودیت‌های شدید مواجه هستند، به تعطیلی خودخواسته صنایع فولاد و ضربه جبران‌ناپذیر به اقتصاد صنعتی کشور منجر خواهد شد.

این انجمن با تأکید بر اینکه نباید امتیازی خارج از رویه‌های بازار و سازوکار عرضه و تقاضا به بخش‌هایی با پایین‌ترین ارزش افزوده در زنجیره فولاد داده شود، خواستار لغو فوری این ابلاغیه شده است.