رئیس دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه بودجههای پژوهشی فاصله عمیقی با اهداف چشمانداز توسعه دارد، از مغفول ماندن یکی از بزرگترین ظرفیتهای علمی کشور سخن گفت. مقداد جورغلامی در گفتوگویی که به همت خبرگزاری مهر از کرج منتشر شده، تأکید کرد که سهم پژوهش از تولید ناخالص ملی همچنان بسیار پایینتر از حد انتظار است و این وضعیت، مهار بحرانهای زیستمحیطی را با کندی مواجه کرده است.
بودجه دانشگاهها؛ گرفتار در دام هزینههای جاری
جورغلامی آسیبشناسی وضعیت اعتبارات دانشگاهها را چنین ترسیم کرد: بخش عمده بودجه اختصاصیافته به دانشگاهها صرفاً در دو حوزه حقوق و دستمزد و خدمات رفاهی-آموزشی دانشجویان هزینه میشود و عملاً اعتبار چندانی برای پژوهش بنیادین و کاربردی باقی نمیماند. وی یادآور شد که بر اساس چشمانداز توسعه، باید دو درصد از تولید ناخالص ملی به پژوهش اختصاص یابد، اما این رقم نهتنها محقق نشده که حتی به مرز نیم تا یک درصد هم نرسیده است.
به باور رئیس دانشکده منابع طبیعی، اگر این هدف محقق شود، کشور میتواند در رتبههای برتر علمی جهان جای بگیرد و در حل معضلات بومی به جهشی چشمگیر دست یابد. او این موضوع را نه یک آرزوی دور، بلکه ضرورتی فوری برای مهار بحرانهای محیط زیستی دانست.
سرمایه انسانی عظیم و حلقه مفقوده اتصال به اجرا
جورغلامی یکی از نقاط قوت مغفولمانده را ظرفیت عظیم نیروی انسانی جوان توصیف کرد و با ارائه یک محاسبه آماری، ابعاد این سرمایه را روشن ساخت. دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در حال حاضر بالغ بر ۲۰۰ تا ۳۰۰ دانشجوی دکتری دارد که بیشتر آنها در سال جاری فارغالتحصیل میشوند. هر یک از این پژوهشگران دو تا سه سال از بهترین دوران زندگی خود را در عرصههای سخت و طاقتفرسای میدانی سپری میکنند؛ عرصههایی که ماهیتی کاملاً متفاوت با پژوهشهای آزمایشگاهی دارند.
وی تأکید کرد که اگر این تعداد پژوهشگر در مدت زمان پژوهش ضرب شود، سالانه معادل ۴۰۰ تا ۶۰۰ سال کار کارشناسی خالص تولید میشود؛ فرصتی طلایی برای سازمانهای اجرایی که متأسفانه حلقه اتصال آن همچنان مفقود است. به عبارت دیگر، پنج قرن سرمایه انسانی سالانه در انتظار پیوند با دستگاههای اجرایی کشور است تا صرف حل معضلات واقعی محیطزیست شود.
چهار دستاورد کلان؛ الگویی برای مهار بحرانهای زیستی
در این گزارش، چهار دستاورد بزرگ دانشکده منابع طبیعی بهعنوان الگوی موفق معرفی شده است:
- مدیریت پایدار جنگل خیرودکنار (نوشهر) با رکورد ۶۰ ساله: این بزرگترین طرح تحقیقاتی-اجرایی کشور در عرصه جنگلهای هیرکانی است که از دهه ۴۰ شمسی به دانشکده واگذار شده و بهزودی سومین تفاهمنامه ۳۰ ساله خود را با سازمان منابع طبیعی امضا خواهد کرد. این طرح الگویی کمنظیر در مدیریت علمی اکوسیستمهای شمال کشور به شمار میرود.
- احیای تالاب صالحیه و تهیه اطلس بیابانزایی: طرحهای احیایی با انسداد زهکشها در تالاب صالحیه به نتایج مثبتی رسیده و تهیه اطلس جامع بیابانهای کشور، تصویر دقیقی از تخریب سرزمین در اختیار برنامهریزان قرار داده است.
- تولید زهر مار در محیط آزمایشگاهی برای نخستین بار در کشور: با همکاری سازمان محیطزیست و مؤسسه سرمسازی رازی، طرح پرورش مارهای زهرآگین در فضای کنترلشده کلید خورده است. به گفته جورغلامی، با این روش دیگر نیازی به شکار و اسارت مارها در طبیعت نیست و از سم آنها برای تولید پادزهر و داروهای نوین استفاده میشود.
- مدیریت حوزههای آبخیز و فضای سبز طالقان: ایستگاه آموزش-پژوهشی طالقان با رویکرد سازگاری با تغییر اقلیم و پیشنهاد گونههای مقاوم به خشکسالی، در کنار سازمان پارکها و فضای سبز شهری تهران و کرج مأموریتهای کلانی را دنبال میکند.
پیشینه ۶۰ ساله تعامل با نهادهای کلان
جورغلامی با اشاره به سابقه ۶۰ ساله تعاملات دانشکده با نهادهای کلان کشور اظهار کرد: از زمان استاد فقید کریم ساعی، بنیانگذار پارک ساعی و دانشکده منابع طبیعی، همواره ارتباط تنگاتنگی با سازمان جنگلها برقرار بوده که امروزه به سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری تبدیل شده است. تاکنون بالغ بر ۲۰ میلیارد تومان قرارداد پژوهشی با دستگاههایی نظیر سازمان محیطزیست، وزارت نیرو، سازمان هواشناسی و وزارت جهاد کشاورزی منعقد شده، هرچند این رقم به گفته رئیس دانشکده شایسته جایگاه واقعی این مرکز نیست و نیازمند جهشی چندبرابری است.
راه برونرفت؛ تفاهمنامههای راهبردی بلندمدت
رئیس دانشکده منابع طبیعی با تأکید بر ظرفیتهای بینهایت این مرکز علمی خاطرنشان کرد: با وجود اینکه گروههای پنجگانه آموزشی این دانشکده در زمره سرآمدان دانشگاه تهران در جذب طرحهای کاربردی هستند، هنوز به نرم استانداردهای بینالمللی نرسیدهایم. به باور او، راه حل عبور از این بحران، انعقاد تفاهمنامههای راهبردی بلندمدت با دستگاههای اجرایی است تا هم هزینههای پژوهشی کاهش یابد و هم سرمایههای عظیم انسانی جوان صرف حل معضلات واقعی محیطزیست و منابع طبیعی کشور شود.
جورغلامی در جمعبندی تصریح کرد: نباید به داشتههای ۲۰ میلیارد تومانی فعلی متوقف شد؛ باید سهم واقعی را از بیتالمال و منابع عمومی برای حل معضلات زیستمحیطی مطالبه کرد و این مهم مستلزم عزمی ملی در پیوند دانشگاه و دستگاههای اجرایی است.
نظرات (0)