دریاچه ارومیه که سالهاست چشم انتظار احیا و بازگشت به روزهای پرآب خود است، این روزها در تصاویر ماهوارهای و عکسهای تازه، چهرهای دو رنگ به خود گرفته است؛ پدیدهای که در نگاه نخست عجیب به نظر میرسد اما در پس آن مجموعهای از عوامل مرتبط با حجم آب، شوری و گردش طبیعی پهنه آبی نهفته است.
علت تغییر رنگ آب از نگاه ستاد احیا
سعید عیسیپور، مدیرکل دفتر ستاد احیای ملی دریاچه ارومیه، درباره دلیل این پدیده گفت: امسال حجم آب در بخش جنوبی دریاچه نسبتاً بیشتر است، در حالی که بخش شمالی به دلیل حجم و عمق کمتر، با غلظت نمک بالاتری روبهروست؛ به همین دلیل تغییر رنگ در این قسمت بیشتر و محسوستر شده است.
وی با اشاره به آخرین تصاویر ماهوارهای افزود: بخشهای شمالی که کمعمقتر هستند، تغییر رنگ بیشتری را نشان میدهند. این پدیده حدود ۱۰ تا ۲۰ روز پیش در دریاچه مشاهده شده و وسعت آن در شمال دریاچه بیشتر است.
عیسیپور تفاوت امسال با سالهای گذشته را نیز تشریح کرد و گفت: معمولاً در سالهای قبل هم تغییر رنگ ناشی از افزایش شوری و فعالیت جلبکها رخ میداد و پس از مدتی در بخشهای دیگر دریاچه نیز دیده میشد؛ اما امسال به دلیل شرایط متفاوت آبی، این پدیده زودتر و با وسعت بیشتری در قسمت شمالی ظاهر شده است.
نقش پل میانگذر در وضعیت کنونی
در این میان، عامل دیگری نیز توجه کارشناسان را به خود جلب کرده است؛ پل میانگذر دریاچه ارومیه که برای ایجاد ارتباط میان دو استان احداث شد، به گفته کارشناسان محیط زیست و احیا، بر گردش طبیعی آب در این پهنه آبی تأثیر گذاشته است.
مدیر دفتر احیای ملی دریاچه ارومیه معتقد است یکی از عوامل مؤثر در شرایط کنونی، اختلال در گردش طبیعی آب دریاچه است. پل میانگذر با جدا کردن بخشهای شمالی و جنوبی، گردش طبیعی آب را محدود کرده و سبب شده تبادل آب میان دو بخش دریاچه مانند گذشته به شکل طبیعی انجام نشود.
آب شیرین از جنوب، نمک در شمال
عیسیپور درباره پیامد این وضعیت توضیح داد: بیشتر آب ورودی به دریاچه از سمت جنوب تأمین میشود و رودخانههایی مانند زرینهرود، گدار، مهاباد، باراندوز و نازلو بخش عمده آن را به دریاچه میرسانند. این آب نسبت به آب فوقشور دریاچه شیرینتر است و ورود آن در بخش جنوبی باعث شسته شدن نمکها میشود.
مشکل از جایی آغاز میشود که این آب و نمک همراه آن نمیتواند به شکل طبیعی در کل پهنه دریاچه گردش کند. در نتیجه، بخشی از نمکها به سمت شمال منتقل شده و در قسمتهای بالادست پل رسوب میکنند. افزایش غلظت نمک در این بخش نیز شرایط را برای فعالیت بیشتر جلبکها فراهم کرده و در نهایت به تغییر رنگ آب منجر میشود.
پدیدهای شناختهشده در دریاچههای شور جهان
عیسیپور تأکید کرد که این پدیده در بسیاری از دریاچههای شور جهان نیز رخ میدهد و با افزایش شوری و فعالیت جلبکهایی مانند دونالیلا سالینا ارتباط دارد. با این حال، آنچه امسال در دریاچه ارومیه اهمیت بیشتری پیدا کرده، شدت و گستره تغییر رنگ و تفاوت آشکار میان دو بخش شمالی و جنوبی است.
به این ترتیب، شمال و جنوب دریاچه با وجود قرار داشتن در یک پهنه آبی، شرایط متفاوتی را تجربه میکنند؛ بخش جنوبی که از آب بیشتری برخوردار است، هنوز کمتر تحت تأثیر این پدیده قرار گرفته، اما بخش شمالی با حجم و عمق کمتر و شوری بالاتر، تغییر رنگ محسوستری دارد. تغییری که بیش از آنکه یک اتفاق ناگهانی باشد، بازتاب شرایطی است که در سالهای اخیر بر این دریاچه حاکم شده است.
نظرات (0)