علیرضا ساجدی، رئیس مرکز رصد جمعیت سازمان ثبتاحوال کشور، در مراسم بزرگداشت روز جهانی جمعیت با ارائه گزارشی از تازهترین روندهای جمعیتی ایران، نسبت به افزایش سن فرزندآوری و افت شدید باروری در مراتب نخست تولد هشدار داد. به گفته وی، الگوی سنی مادران هنگام تولد فرزندان بهطور محسوسی به سمت گروههای سنی بالاتر حرکت کرده است.
افزایش سن مادران هنگام فرزندآوری
ساجدی با مقایسه سهم تولدها برحسب سن مادر و مرتبه تولد در سالهای ۱۳۹۵ و ۱۴۰۴ اعلام کرد که سهم تولدهای مربوط به مادران ۳۵ سال و بالاتر در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است. این روند در تولد فرزند دوم نیز دیده میشود و سهم مادران گروه سنی ۳۵ تا ۳۹ سال در این مرتبه رشد کرده است.
وی افزود: در سالهای اخیر در سنین بالاتر مادران، افزایش تعداد تولد فرزند اول نیز مشاهده میشود که بار دیگر نشاندهنده بالاتر رفتن سن مادر هنگام به دنیا آوردن نخستین فرزند است. به گفته او، در سال ۱۴۰۴ بیشترین فراوانی تولد فرزند دوم در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال ثبت شده، در حالی که این الگو در سال ۱۳۹۵ متفاوت بود.
فرزند اول و دوم؛ کانون اصلی افت باروری
رئیس مرکز رصد جمعیت سازمان ثبتاحوال تأکید کرد که بیشترین تغییر و کاهش فراوانی تولد مربوط به فرزند اول و دوم است؛ در مراتب سوم و بالاتر نیز کاهش ولادت دیده میشود، اما شدت آن به اندازه فرزند اول و دوم نیست.
بر اساس دادههای پایگاه جمعیت کشور، نرخ باروری فرزند اول از حدود ۸۴ صدم به حدود ۵۷ صدم و نرخ باروری فرزند دوم نیز از حدود ۷۲ صدم به حدود ۴۶ صدم رسیده است؛ در حالی که تغییرات در مراتب سوم، چهارم، پنجم و بالاتر با این شدت نبوده است.
ساجدی در این باره تصریح کرد: اگر هدف افزایش باروری کشور باشد، تمرکز سیاستهای جمعیتی نباید صرفاً بر فرزند چهارم و بالاتر قرار گیرد، چراکه بیشترین ظرفیت تغییر در نرخ باروری مربوط به فرزند اول و دوم است.
ازدواج؛ حلقه مفقوده سیاستگذاری جمعیتی
به گفته وی، وقتی بیشترین کاهش نرخ باروری در فرزند اول رخ داده، نشان میدهد بحث ازدواج باید در اولویت سیاستگذاری جمعیتی قرار گیرد؛ فرزند اول ارتباط مستقیمی با ازدواج دارد و اگر ازدواج کاهش یابد، طبیعتاً تولد فرزند اول نیز افت خواهد کرد.
ساجدی با اشاره به تفاوت نرخ باروری فرزند اول و دوم گفت: این فاصله در سال ۱۳۹۵ حدود ۱۲ صدم بود، اما در سال ۱۴۰۴ به حدود ۶ صدم رسیده است. این موضوع نشان میدهد خانوادههایی که وارد مسیر فرزندآوری شدهاند، تمایل نسبتاً بیشتری به داشتن فرزند دوم دارند، اما کاهش ازدواج و تأخیر در تولد فرزند اول مانع اثرگذاری این تمایل بر نرخ باروری کل کشور میشود.
گذار از فرزند اول به دوم و تفاوتهای استانی
در مطالعه تازه مرکز رصد جمعیت، ولادتهای سال ۱۳۹۵ بررسی و وضعیت افرادی که در آن سال صاحب فرزند اول شده بودند تا سال ۱۴۰۴ رصد شد. نتایج نشان میدهد حدود ۸۸ درصد از این افراد تا سال ۱۴۰۴ صاحب فرزند دوم شدهاند؛ با این حال، روند گذار از فرزند اول به فرزند دوم در سالهای مختلف کاهشی بوده است.
در گذار از فرزند اول به دوم تفاوت قابل توجهی میان استانها وجود دارد؛ استان سیستان و بلوچستان در این شاخص در میان استانهای دارای نرخ بالاتر قرار دارد و برخی استانها میزان پایینتری ثبت کردهاند. همچنین در سال ۱۳۹۵ حدود ۳۰ درصد از افرادی که فرزند دوم داشتند، تا سال ۱۴۰۴ برای تولد فرزند سوم اقدام کردهاند.
ساجدی تأکید کرد: تفاوتهای استانی نشان میدهد عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی باید در سطح منطقهای بررسی شوند و نمیتوان برای تمام استانها یک نسخه واحد در نظر گرفت.
تمرکز سیاست جمعیتی بر ازدواج، فرزند اول و دوم
رئیس مرکز رصد جمعیت سازمان ثبتاحوال در پایان خاطرنشان کرد: دادههای جمعیتی نشان میدهد برای اثرگذاری بر روند باروری، باید بیش از هر چیز بر ازدواج، تولد فرزند اول و سپس فرزند دوم تمرکز کرد. افزایش سن فرزندآوری و کاهش گذار از ازدواج به فرزند اول و از فرزند اول به فرزند دوم، از مهمترین روندهایی است که باید در سیاستگذاریهای جمعیتی مورد توجه قرار گیرد.
نظرات (0)