امید صدیقی، مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به آخرین وضعیت آلودگی نفتی سواحل قشم اعلام کرد که طی چند روز اخیر آلودگی نفتی با منشأ دریایی به سمت سواحل ایران حرکت کرده و عمده‌ترین اثر آن متوجه سواحل جنوبی جزیره قشم بوده است. بخشی از این آلودگی نیز به شمال شرق جزیره هنگام رسیده و نگرانی‌ها درباره گسترش آن به سایر مناطق ساحلی را افزایش داده است.

مناطق آلوده و وسعت خسارت‌ها

بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست، عمده مناطق آلوده‌شده در جنوب قشم شامل سواحل شیب‌دراز، روستای سوزا و منطقه نقاشه است و در شمال شرق جزیره هنگام نیز آثار آلودگی مشاهده شده است. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که در مجموع حدود ۳.۲ هکتار از سواحل منطقه آلوده شده که از این میزان، حدود ۹۵۰ متر مربوط به سواحل سوزا، حدود ۷۰۰ متر مربوط به منطقه نقاشه و حدود همین میزان مربوط به سواحل شیب‌دراز است.

عملیات پاکسازی و مشارکت نهادها

به گفته صدیقی، طی چهار تا پنج روز اخیر اقدامات گسترده‌ای برای پاکسازی مناطق آلوده انجام شده است. در این عملیات، سازمان حفاظت محیط زیست، جوامع محلی و منطقه آزاد قشم مشارکت داشته‌اند و مناطق آلوده نیز مورد بررسی میدانی قرار گرفته‌اند.

وضعیت آلودگی در برخی نقاط پیچیده‌تر از تصور اولیه است؛ زیرا نفت در برخی مناطق تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متری بستر نفوذ کرده و برای پاکسازی کامل این بخش‌ها به عملیات تکمیلی نیاز خواهد بود. نکته نگران‌کننده دیگر این است که آلودگی جدید همچنان از سمت دریا وارد منطقه می‌شود و بخشی از مناطقی که پیش‌تر پاکسازی شده‌اند، دوباره آلوده می‌شوند.

مسئولیت مقابله با آلودگی نفتی بر عهده کیست؟

مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با استناد به ماده ۱۱ «قانون حفاظت از دریاها و رودخانه‌های قابل کشتیرانی در مقابل آلودگی به مواد نفتی» تأکید کرد که سازمان بنادر و دریانوردی مسئول اصلی مقابله با آلودگی‌های نفتی در دریا به شمار می‌رود. در همین راستا، لکه‌های نفتی موجود در آب‌های ساحلی با استفاده از تجهیزات و مواد جذب‌کننده مهار شده‌اند تا تراکم نفت کاهش یابد و از ورود حجم بیشتری از آن به سواحل جلوگیری شود.

در سواحل نیز نفت رسیده و خشک‌شده ابتدا با ماشین‌آلات و تجهیزات از لایه سطحی جمع‌آوری شده و سپس عملیات تکمیلی به‌صورت دستی توسط نیروهای جوامع محلی و محیط زیست ادامه یافته است. پدهای جاذبی که نفت را جذب کرده‌اند و مواد جمع‌آوری‌شده به سایت مدیریت پسماند در قشم منتقل می‌شوند تا به‌صورت اصولی دفع شوند.

اعزام شناورهای تخصصی به منطقه

صدیقی از اعزام یک شناور مقابله با آلودگی نفتی از سوی سازمان بنادر به آب‌های جنوب قشم خبر داد و گفت این شناور از حدود دو روز پیش عملیات مهار لکه‌های نفتی را آغاز کرده است. علاوه بر آن، یک کشتی تخصصی به نام «دریاپاک» نیز از بوشهر به سمت بندرعباس و قشم در حرکت است و احتمالاً فردا به منطقه می‌رسد.

این کشتی با بهره‌گیری از بازوهای بزرگ خود قادر است نفت را از سطح آب جمع‌آوری و به مخازن منتقل کند و انتظار می‌رود با ورود آن، سرعت عملیات پاکسازی به‌طور محسوسی افزایش یابد.

ابهام در منشأ آلودگی

مدیرکل آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست درباره منشأ این آلودگی تصریح کرد که این آلودگی از تأسیسات داخلی نشئت نگرفته و بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد آلودگی از سمت دریا وارد شده است. یکی از احتمالات مطرح‌شده این است که منشأ آن به یکی از حوادث دریایی مرتبط باشد، اما هنوز نمی‌توان با قطعیت درباره منشأ اظهارنظر کرد.

به گفته وی، آلودگی از سمت دریا و احتمالاً از محدوده تنگه هرمز به سمت سواحل حرکت کرده و گزارش‌هایی نیز درباره رسیدن آلودگی به سواحل کشور عمان مطرح شده است. حجم دقیق نفت واردشده به منطقه هنوز مشخص نیست و کارشناسان در حال بررسی ابعاد کامل این حادثه زیست‌محیطی هستند.