تحولات اخیر در تنگههای هرمز و بابالمندب نشان میدهد که دامنه جنگ دیگر به معادلات صرفاً امنیتی منطقه محدود نمیماند و بهطور مستقیم بر بازارهای جهانی انرژی، مسیرهای تجاری و معادلات سیاسی اثر میگذارد. در این میان، «مروه سونا»، استاد روابط بینالملل دانشگاه قیریققلعه ترکیه، در گفتوگو با خبرنگار مهر به بررسی پیامدهای اقتصادی و سیاسی این بحران پرداخته و تأکید کرده است که این دو تنگه مهمترین اهرم فشار ایران و یمن در برابر آمریکا و متحدانش هستند.
بازار انرژی در انتظار شوک جدید
این کارشناس ترکیهای با اشاره به اینکه جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل در سطح جهانی بهتدریج شکافهای عمیقتری ایجاد کرده، یادآور شد که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ تاکنون بازارهای انرژی نوسانات شدیدی را تجربه کردهاند. به گفته او، اگر علاوه بر تنگه هرمز، بابالمندب نیز بسته بماند، باید انتظار افزایش قابلتوجه قیمت نفت و بنزین را داشت؛ زیرا حجم زیادی از انرژی از مسیر بابالمندب به اروپا و آسیا منتقل میشود و آثار این وضعیت بهوضوح در این مناطق احساس خواهد شد.
سونا با تأکید بر نقش کلیدی صنعت بیمه در این بحران گفت: اگر مسیر امن عبور و مرور در بابالمندب بهطور کامل از بین برود، قیمتگذاریها بهویژه در صنعت بیمه تغییر خواهد کرد و بازار بیمه به یکی از بازیگران بسیار مهم تبدیل میشود. او افزود: در روند جنگی که از ماه ژوئیه بار دیگر شدت گرفته، به دلیل مخاطرات اضافی، ارزش کشتیها و هزینههای عبور از این مسیر حدود ۱۰ درصد افزایش یافته است.
تنگههایی که از نظر تجاری بسته میشوند
این استاد دانشگاه با اشاره به تحولات دریای سرخ و حملات یمنیها علیه عربستان سعودی تصریح کرد که مسئله فقط یک مسیر عبور و مرور نیست؛ بلکه زیرساختهای انرژی در نظام جهانی نیز هدف قرار میگیرند. به گفته او، ممکن است تنگهها از نظر نظامی باز به نظر برسند، اما از نظر تجاری عملاً بسته شوند و مسیرهایی که از نظر حقوقی باز هستند نیز از نظر عملیاتی و سیستمی دیگر قابل استفاده نباشند.
وی در ادامه هشدار داد که در چنین شرایطی فشار بر قیمت نفت برنت افزایش خواهد یافت و حتی میتوان سناریوی عبور قیمت نفت از ۱۲۰ دلار را مطرح کرد. به باور او، در دوره پیش رو نباید بازار انرژی را صرفاً از منظر میزان عرضه نفت بررسی کرد؛ بلکه امنیت تنگهها، هزینههای بیمه و مسیرهای تجارت جهانی نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرند.
«سیاست کیف پول» و انتخابات آمریکا
سونا در بخش دیگری از این گفتوگو به تأثیر افزایش قیمت نفت و سوخت بر انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا پرداخت و گفت: انتخابات در ماه نوامبر برگزار خواهد شد و یکی از مهمترین موضوعات آن، وضعیت اقتصادی رأیدهندگان آمریکایی یا به تعبیر رایج «سیاست کیف پول» است؛ در نهایت رأیدهنده به این نگاه میکند که چه مقدار پول در جیبش باقی مانده است.
او با اشاره به فاصله میان وعدهها و عملکرد دولت ترامپ گفت: ترامپ پیش از رسیدن به ریاستجمهوری وعدههای مهمی درباره بهبود اقتصاد آمریکا داده بود، اما وضعیت کنونی نشان میدهد شرایط تا حد زیادی در جهت عکس این وعدهها حرکت کرده است. دولت ترامپ نهتنها نتوانسته صلح و ثبات را به نظام جهانی بازگرداند، بلکه در داخل آمریکا نیز نتوانسته بازارهای انرژی را به ثبات برساند یا مشکلات اقتصادی را حل کند.
این کارشناس ترکیهای افزایش قیمت بنزین را یکی از مهمترین نقاط ضعف سیاسی دولت ترامپ دانست و افزود: از یک سو مسئولیت جنگ متوجه ترامپ و دولت اوست و از سوی دیگر افزایش قیمتها و مشکلات اقتصادی ادامه دارد. اگر تلفات نیروهای آمریکایی را نیز به این وضعیت اضافه کنیم، ادامه جنگ برای دولت ترامپ دیگر صرفاً یک محاسبه ژئوپلیتیکی نیست؛ بلکه به مسئلهای تبدیل میشود که مستقیماً با آینده و شرایط زندگی رأیدهندگان آمریکایی ارتباط دارد.
تغییر افکار عمومی آمریکا درباره اسرائیل
سونا با اشاره به افزایش تلفات غیرنظامیان و هدف قرار گرفتن زیرساختهای غیرنظامی تأکید کرد که هیچ جنگی که در آن غیرنظامیان جان خود را از دست میدهند، برنده ندارد و هر جنگی که از طریق راهحل دیپلماتیک پایان نیابد، به تلفات انسانی بیشتری منجر خواهد شد. او با اشاره به توقف مذاکرات میان آمریکا و ایران گفت: به جای کاهش تنش و حرکت به سمت راهحل دیپلماتیک، تحریمهای انرژی و فشار نظامی متأسفانه مشکلات بزرگتری ایجاد کردهاند.
وی در ادامه به موضوع کمکهای خارجی آمریکا و نقش اسرائیل اشاره کرد و گفت: رویکردهای بیثباتکننده اسرائیل در منطقه و ادامه یا عدم ادامه کمکهای آمریکا به اسرائیل، به موضوعی تبدیل شده که بیش از پیش در جامعه آمریکا مورد بحث قرار میگیرد. به گفته او، در دو سال گذشته شاهد تغییر قابلتوجهی در رویکرد رأیدهندگان آمریکایی نسبت به موضوع اسرائیل و فلسطین بودهایم و بخش قدرتمندتری از افکار عمومی آمریکا شکل گرفته که از مردم فلسطین حمایت میکند و صراحتاً اتفاقات غزه را نادرست میداند.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد که این اعتراضات و مطالبات اخلاقی را در دانشگاهها، فضاهای عمومی و میان گروههای مختلف جامعه آمریکا شاهد هستیم و این پرسش که رأیدهندگان آمریکایی در مواجهه با بحرانهای ژئوپلیتیکی تا چه اندازه رویکرد انعطافپذیرتری اتخاذ خواهند کرد، در آینده بیش از پیش مورد بحث قرار خواهد گرفت.
انرژی بهمثابه ابزار قدرت
سونا در پاسخ به پرسشی درباره تغییر توازن قدرت اقتصادی منطقه گفت: ایران انرژی را بهروشنی بهعنوان یک ابزار مهم به کار گرفته و همچنان از آن استفاده میکند. با بستهشدن تنگه هرمز، کشورهای حوزه خلیج فارس هم در زمینه فروش انرژی و هم در زمینه وارد کردن آن به نظام عرضه و تقاضای جهانی با محدودیتهای جدی مواجه شدهاند.
او با یادآوری اینکه ایران در مرحله نخست اعلام کرد به مناطقی که پایگاههای آمریکا در آن قرار دارند حمله خواهد کرد، افزود: روند تحولات تنها به حمله علیه پایگاههای آمریکایی محدود نماند و همزمان زیرساختهای انرژی در منطقه نیز هدف قرار گرفتند؛ آسیبپذیری اصلی دقیقاً از همین نقطه آشکار شده است. به باور این کارشناس، اگر عربستان سعودی نیز بیش از پیش وارد این درگیری شود، ممکن است در آینده با پیامدهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی بسیار بزرگتری مواجه شویم.
نظرات (0)