بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با طرح ۱۵ مادهای که هیئت صلح دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ غزه ارائه کرده بود مخالفت کرد؛ اقدامی که به نوشته نیوزویک، اختلاف منافع دو رهبر را در آستانه رقابتهای انتخاباتی حساس هفتههای پیش رو برجسته ساخته است. وبسایت اکسیوس به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، این تصمیم را به «نیازهای سیاسی» نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل مرتبط دانسته است.
طرح صلحی که از ابتدا با تردید همراه بود
ترامپ نخستین بار این طرح را در ۳۰ ژوئیه اعلام کرد و هیئت صلح آن را «پیشرفتی تاریخی» خواند. بر اساس این طرح، حماس باید سلاحهای خود را بر زمین بگذارد و نیروهای ارتش اسرائیل از غزه خارج شوند. اداره امور غزه نیز به «کمیته ملی اداره غزه» واگذار میشود؛ نهادی انتقالی متشکل از کارشناسان مستقل فلسطینی که بر پایه طرح صلح به رهبری آمریکا که اکتبر گذشته به امضای اسرائیل و حماس رسیده بود، شکل گرفته است. حماس ماه گذشته اعلام کرد دولت خود را منحل کرده و با واگذاری قدرت و خلع سلاح موافقت کرده است.
نتانیاهو اما در مخالفت با این توافق تأکید کرد که «نیروهای دفاعی اسرائیل تا زمانی که حماس خلع سلاح نشود، هیچ عقبنشینی انجام نخواهند داد»؛ عبارتی که حتی تحویل سلاحهای سبک را نیز شامل میشود. او گفت دولتش در حال گفتوگو با همتایان آمریکایی است و «آنها ایدههایی دارند که برخی برای ما قابل قبول و برخی غیرقابل قبول است و میدانیم چگونه در برابر این مسائل ایستادگی کنیم.»
واکنش حماس و دفاع هیئت صلح از طرح
پس از رد این طرح، بسیم نعیم، از مقامات ارشد و سخنگوی حماس، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد این گروه همچنان به نقشه راهی که ده روز پیش در قاهره با میانجیگران و نمایندگان هیئت صلح توافق شده بود، متعهد است. او تأکید کرد پذیرش این نقشه راه نشاندهنده احساس مسئولیت ملی در قبال منافع مردم فلسطین است و افزود: «ما انتظار داریم میانجیگران و ضامن آمریکایی بر نتانیاهو و دولت او فشار آورند تا او را به پایبندی به نقشه راه ملزم کنند و از کارشکنی او به خاطر ملاحظات سیاسی و انتخاباتی داخلی جلوگیری نمایند.»
نیکولای ملادِنوف، مدیرکل هیئت صلح، در گفتوگو با شبکه ۱۲ اسرائیل تصریح کرد حماس موافقت کرده است فوراً تمام عملیات نظامی، تجدید تسلیحات، آموزش و حضور مسلحانه خود را متوقف کند و از اسرائیل خواسته شده به این فرآیند فرصت دهد. او تأکید کرد فرآیند خلع سلاح تنها شامل سلاحهای سنگین مانند راکت نیست، بلکه سلاحهای شخصی همچون تفنگهای کلاشنیکف را نیز در بر میگیرد. ملادِنوف همچنین به برداشتهای نادرست در اسرائیل از ماهیت طرح اشاره کرد و گفت: «ما آن را بر اساس فرآیندی قابل راستیآزمایی، قابل بازگشت و قابل توقف در هر مرحله بنا کردهایم.»
افکار عمومی آمریکا و فشار دو جناح بر ترامپ
این بنبست تازه، کاخ سفید را در متقاعد کردن افکار عمومی داخلی نیز با مشکل مواجه کرده است. نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو که ژوئیه منتشر شد نشان میدهد دیدگاههای نامطلوب نسبت به اسرائیل از ۴۳ درصد در سال ۲۰۲۲ به ۶۲ درصد در سال جاری افزایش یافته و اعتماد به نتانیاهو نیز از ۳۲ درصد به ۲۷ درصد کاهش یافته است.
در حالی که دموکراتها بهطور سنتی منتقدتر از جمهوریخواهان نسبت به نتانیاهو بودهاند، دادههای اخیر حاکی از آن است که جمهوریخواهان اکنون نگاه متنوعتری دارند؛ ۴۵ درصد از آنها به نوعی به نتانیاهو اعتماد دارند و ۴۴ درصد اعتماد کمی یا هیچ اعتمادی ندارند. حامیان جنبش «امریکا را دوباره بزرگ کن» (MAGA) نیز از منتقدان سرسخت سیاست خاورمیانهای دولت شدهاند. از یک سو، چهرههایی مانند زهران ممدانی، شهردار نیویورک، و عبدالال سعید، نامزد سنای میشیگان، از جناح چپ حزب دموکرات اسرائیل را نقد میکنند و از سوی دیگر، افرادی همچون تاکر کارلسون، استیو بنن و مارجوری تیلور گرین از جناح راست به سیاستهای دولت در منطقه حمله میکنند.
یوسی مکلبرگ، مشاور ارشد برنامه خاورمیانه و شمال آفریقای مؤسسه چتم هاوس، این وضعیت را برای دولت ضعیفکننده خواند و پرسید: «پس چرا طرحی را منتشر کنید تا بعداً بگویید که رد آن را میپذیریم، چون زمان حساسی است؟» او افزود وظیفه آمریکا نیست که همیشه از نتانیاهو در انتخابات حمایت کند و این کار نه به نفع اسرائیل است و نه به نفع آمریکا. به گفته او، نظرسنجیهای متعدد روند کاهش حمایت از اسرائیل و افزایش حمایت از فلسطینیان را نشان میدهند و وقتی ترامپ هم از سوی جناح MAGA و هم از سوی ترقیخواهان هدف حمله قرار میگیرد، این موضوع میتواند هزینههایی پای صندوقهای رأی داشته باشد.
آمادهباش دو رهبر در برابر یک برخورد اجتنابناپذیر؟
نظرسنجیها نشان میدهد میزان محبوبیت ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای از هر رئیسجمهور دوره معاصر پایینتر است و نامزدهای جمهوریخواه در برخی رقابتهایی که پیشتر پیروزی آسانی برای آنان تصور میشد، از رقبای دموکرات عقب افتادهاند. در همین حال، نتانیاهو نیز برای تمدید دوره نخستوزیری خود با شکافهای جدی روبهروست.
شالوم لیپنر، همکار ارشد غیرمقیم ابتکار امنیت خاورمیانه اسکاوکرافت در آتلانتیک شورا، نگرانیهای نتانیاهو را ناشی از ترس از محدود شدن توانایی مستقل اسرائیل در مقابله با تهدیدات امنیت ملی و واگذاری آن به نیروهای خارجی کمتعهدتر دانست. او گفت این آسیبپذیری، بهویژه در زمانهای که او برای انتخاب مجدد با نبردی دشوار روبهروست، سایه منفی بر وعدههای محققنشدهاش درباره پیروزی بر دشمنان اسرائیل میاندازد.
به اعتقاد لیپنر، ترامپ که اکنون با خواسته نتانیاهو برای عدم خروج اسرائیل از غزه تا خلع سلاح کامل حماس موافقت کرده، خود را در برابر تکیه بر حسن نیت یک گروه تروریستی برای پیشبرد توافق میبیند. او هشدار داد این مخمصه زمینه را برای رویارویی تقریباً اجتنابناپذیر میان آمریکا و اسرائیل فراهم میکند؛ بهویژه آنکه ترامپ همزمان به دنبال راهحلی برای جنگ جاری با ایران است و از کسب یک پیروزی احتمالی در غزه محروم میشود.
نظرات (0)