ناترازی برق در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده و استان سمنان نیز از این وضعیت مستثنا نیست. کاهش منابع آبی و افت تولید نیروگاه‌های برق‌آبی، محدودیت‌های سرمایه‌گذاری و شماری از کاستی‌های مدیریتی، از جمله عواملی است که به تشدید شکاف میان تولید و مصرف دامن زده است. در چنین شرایطی، مسئولان صنعت برق بر ضرورت همراهی همه بخش‌ها - از مردم و صنایع تا ادارات و اصناف - با برنامه‌های مدیریت مصرف تأکید می‌کنند.

پویشی برای عبور از اوج بار تابستان

شرکت توزیع نیروی برق استان سمنان با هدف آگاه‌سازی شهروندان و حفظ پایداری شبکه، پویش «قرار همدلی» را در سراسر استان اجرا کرده است. مهدی پاک‌طینت، مدیرعامل این شرکت، با اشاره به استقبال خوب مشترکان از این پویش می‌گوید: کاهش مصرف در ساعات اوج بار - به‌ویژه هنگام غروب و ابتدای شب - مهم‌ترین خواسته از مردم است تا شبکه بتواند برای همه مشترکان پایدار بماند.

او تنظیم دمای وسایل سرمایشی مانند کولر و اسپیلت روی ۲۵ درجه را از توصیه‌های اصلی این پویش عنوان کرده و بر پرهیز از استفاده همزمان از وسایل پرمصرف نظیر اتو، لباسشویی و ظرفشویی و نیز خاموش کردن لامپ‌های اضافی تأکید دارد. به گفته پاک‌طینت، اگرچه شرایط شبکه با همراهی مردم بهبود یافته، اما این وضعیت نباید به عادی‌انگاری و بازگشت به مصرف بی‌رویه منجر شود.

ادارات هم زیر ذره‌بین قرار گرفتند

در کنار اقدامات فرهنگی و اقناعی، این شرکت نظارت بر مصرف برق دستگاه‌های اجرایی را افزایش داده است. بر اساس اعلام شرکت توزیع برق سمنان، اداراتی که الگوی مصرف را رعایت نکنند ابتدا اخطار دریافت خواهند کرد و در صورت بی‌اعتنایی، برق آن‌ها مطابق ضوابط قطع می‌شود. همچنین دستگاه‌های متخلف برای پاسخگویی به مراجع ذی‌صلاح معرفی خواهند شد.

با این حال، گزارش‌های میدانی و اظهارات شهروندان نشان می‌دهد رفتار برخی ادارات همچنان با پیام‌های صرفه‌جویی در تضاد است. علی رضوانی، شهروند بسطامی، از تجربه‌ای می‌گوید که در یک بانک، همزمان چند دستگاه سرمایشی و شمار زیادی چراغ روشن بوده، در حالی که سامانه آن بانک دچار اختلال بوده و خدمتی به مشتریان ارائه نمی‌شده است. او تأکید می‌کند: تا زمانی که خود دستگاه‌های دولتی در مدیریت مصرف پیشگام نباشند، نمی‌توان انتظار داشت مردم این موضوع را باور کنند و همراهی آن‌ها پایدار باشد.

بررسی‌های خبرنگار مهر نیز از روشن ماندن وسایل سرمایشی و روشنایی در برخی اماکن اداری - حتی اتاق‌های بدون استفاده - حکایت دارد؛ از جمله موردی که در یکی از مراکز استان، اسپیلت یک اتاق خالی روی دمای ۱۹ درجه روشن بوده است.

نگاه کارشناسی؛ اعتماد عمومی در گرو رفتار دولت

شروین بابامحمدی، کارشناس حوزه انرژی و مدیریت مصرف، معتقد است دولت برای همراه کردن مردم با برنامه‌های کاهش مصرف باید نخست در رفتار دستگاه‌های خود نشان دهد که کمبود برق جدی است. به گفته او، وقتی برق در بانک‌ها، فروشگاه‌های بزرگ، پارک‌ها و ادارات بدون توجه به ضرورت صرفه‌جویی مصرف می‌شود، طبیعی است که شهروندان در پذیرش پیام‌های مدیریت مصرف تردید کنند.

این کارشناس همچنین به وعده‌های سال‌های گذشته درباره کاهش قطعی برق اشاره می‌کند و می‌گوید تداوم خاموشی‌ها در عمل، اعتماد عمومی به برنامه‌های حوزه انرژی را کاهش داده است. او توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را گامی مثبت می‌داند، اما تأکید دارد مردم انتظار دارند آثار این توسعه را در کاهش فشار بر شبکه و کم شدن خاموشی‌ها ببینند.

سؤال بی‌پاسخ از توسعه خورشیدی

استان سمنان در مسیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر حرکت کرده است؛ محمدجواد کولیوند، استاندار سمنان، در آبان ۱۴۰۴ در بازدید از شهرک صنعتی گرمسار اعلام کرد بیش از ۱۰۵ مگاوات نیروگاه خورشیدی به شبکه برق استان متصل شده و پیش‌بینی می‌شود این رقم پیش از زمستان از ۱۵۰ مگاوات فراتر رود. او در همان زمان وعده داده بود با تحقق این برنامه، استان در زمستان با قطعی برق صنایع مواجه نخواهد شد.

اکنون با تداوم خاموشی‌ها در تابستان ۱۴۰۵، پرسش جدی برای مردم استان مطرح است: افزایش ظرفیت تولید خورشیدی تا چه میزان توانسته خاموشی‌های بخش خانگی را کاهش دهد؟ آیا سازوکاری که وزارت نیرو برای ارتباط میان رشد تولید برق خورشیدی و کاهش خاموشی استان‌ها وعده داده بود، در سمنان عملیاتی شده است؟ پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند روشن کند که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تا چه اندازه در حل ناترازی مؤثر بوده است.

همدلی واقعی، مسئولیت مشترک

عبور از ناترازی انرژی بدون همراهی مردم و بخش‌های اقتصادی ممکن نیست؛ اما این همراهی زمانی پایدار خواهد بود که شهروندان و ادارات خود را در یک مسیر مشترک ببینند. کاهش مصرف در ساعات اوج، تنظیم دمای وسایل سرمایشی و پرهیز از مصرف غیرضروری، انتظاری است که از مردم می‌رود؛ در مقابل، پیشگامی دستگاه‌های دولتی، نظارت مؤثر بر مصرف ادارات و گزارش شفاف از آثار توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند اعتماد عمومی به سیاست‌های مدیریت مصرف را تقویت کند. پویش «قرار همدلی» در واقع زمانی به یک همراهی واقعی تبدیل می‌شود که صرفه‌جویی از خانه‌ها و واحدهای صنفی تا ادارات و دستگاه‌های اجرایی به یک مسئولیت مشترک و مطالبه عمومی تبدیل شود.