کسری روزانه ۱۴ میلیون لیتر بنزین در کشور، زنگ خطر جدی تأمین سوخت را به صدا درآورده است. فرهاد شهرکی، نماینده مردم سیستان و بلوچستان در مجلس شورای اسلامی، در گفتگویی با تابناک به بررسی ابعاد مختلف این بحران و راهکارهای مطرحشده در دولت پرداخته است.
شکاف فزاینده مصرف و تولید
مصرف روزانه بنزین در کشور به ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده در حالی که ظرفیت تولید پالایشگاهها ۱۱۲ میلیون لیتر و پتروشیمیها نیز ۹ میلیون لیتر از طریق ریفورمیتها تولید میکنند. مجموع تولید روزانه ۱۲۱ میلیون لیتر است و ایران روزانه ۱۴ میلیون لیتر کسری دارد. این در حالی است که ایران سالها پیش صادرکننده بنزین بود اما اکنون به واردکننده تبدیل شده است.
قاچاق سوخت؛ گازوئیل، نه بنزین
شهرکی با ردّ فرضیه قاچاق بنزین به عنوان عامل اصلی ناترازی، تأکید کرد: «بر اساس اعلام ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، کمتر از ۱۰ درصد قاچاق سوخت مربوط به بنزین است. قاچاق اصلی مربوط به گازوئیل است.» وی یادآور شد که طرح محدودسازی کارتهای آزاد جایگاههای سوخت در کرمان، مصوبه دولت نبود و خیلی سریع متوقف شد.
چالشهای واردات بنزین
سال گذشته کسری سوخت از طریق واردات جبران میشد اما در سال جاری مشکلات متعددی پیش آمده است. در بنادر جنوبی چالشهایی وجود دارد و در شمال نیز واردات بنزین از روسیه به دلیل حملات اوکراین به پالایشگاههای این کشور با کاهش ظرفیت تولید مواجه شده است. از سوی دیگر، بودجه چهار میلیارد دلاری پیشبینیشده برای واردات بنزین نیز به دلیل تحقق نیافتن درآمدهای ناشی از شرایط جنگی، تأمین نشده است.
سه راهکار اصلی دولت
شهرکی از سه راهکار عمده خبر داد که توسط نهادهای اقتصادی، نفتی و امنیتی در حال بررسی است. راهکار اول، تخصیص ۳۰ تا ۳۱ میلیون لیتر بنزین تولیدی به حملونقل عمومی، تاکسیها، آمبولانسها و خودروهای امدادی و تقسیم ۹۰ میلیون لیتر باقیمانده میان همه شهروندان است.
در این طرح، شهروندان شهرهای بزرگ با حملونقل عمومی مناسب مانند تهران روزانه یک لیتر (ماهانه ۳۰ لیتر) و شهروندان مناطق محروم و گرمسیر مانند سیستان و بلوچستان و هرمزگان روزانه یکونیم لیتر (ماهانه ۴۵ لیتر) سهمیه دریافت میکنند. یک خانواده چهارنفره در مناطق عادی ماهانه ۱۲۰ لیتر و در مناطق محروم ۱۸۰ لیتر بنزین با قیمت ۱۵۰۰ تومان در اختیار خواهد داشت.
بازار مبادله سهمیه سوخت
راهکار دیگری که مطرح شده، تشکیل بازار مبادله سهمیه سوخت است. در این سامانه، افرادی که سهمیه کمتری نیاز دارند میتوانند آن را به افراد پرمصرفتر بفروشند. قیمتها دارای کف و سقف مشخصی خواهند بود و مبادلات تحت نظارت سامانههای نظارتی انجام میشود. این روش غیرقیمتی است و قیمت بنزین همان ۱۵۰۰ تومان باقی میماند.
تأکید مجلس بر راهکارهای غیرقیمتی
کمیسیون انرژی مجلس دو نکته کلیدی را به دولت اعلام کرده است: نخست اینکه دولت به هیچ عنوان سراغ روشهای قیمتی نرود و دوم اینکه اقدامات شتابزده و بدون اقناعسازی و اطلاعرسانی مناسب انجام ندهد. شهرکی تأکید کرد که رسانهها باید وارد موضوع شوند و شرایط را برای مردم توضیح دهند.
چالشهای ساختاری تشدیدکننده بحران
بخش عمدهای از ناترازی سوخت به تولید خودروهایی با مصرف سوخت چند برابر استانداردهای جهانی و عدم توسعه کافی حملونقل عمومی مربوط میشود. توسعه ایستگاههای سیانجی و تبدیل خودروها به سیانجی در سالهای اخیر سرعت مناسبی نداشته و به جای تولید ون و اتوبوس، بیشتر به سمت تولید خودروهای کوچک حرکت شده است.
نگرانی از کمبود گاز زمستان
علاوه بر بحران بنزین، نگرانیهایی نیز درباره تأمین گاز طبیعی در فصل زمستان وجود دارد. شهرکی تأکید کرد که برای کمبود احتمالی گاز در فصل سرد سال باید از الان چارهاندیشی شود. این در حالی است که بخشی از گاز کشور به جای مصرف داخلی صرف تولید بنزین پتروشیمیها میشود و در صورت کاهش عرضه گاز، این فرآیند نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
نظرات (0)