طرح آزادسازی سهام عدالت که از سال‌ها پیش در دستور کار قرار داشته، بار دیگر به یکی از موضوعات داغ اقتصادی کشور تبدیل شده است. سهام عدالت که در سال ۱۳۸۵ با هدف سهیم کردن عموم مردم در ثروت ملی و خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی به مرحله اجرا درآمد، شامل سبد سرمایه‌گذاری از سهام ۴۹ شرکت بزرگ در صنایع مختلف از جمله خودروسازی، فولاد، بانکداری، بیمه، مخابرات و پتروشیمی است. حدود ۳۵ شرکت از این مجموعه در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده‌اند.

مدیریت دولتی؛ مانعی بر سر راه بهره‌مندی مردم

با وجود گذشت نزدیک به دو دهه از اجرای این طرح، کارشناسان اقتصادی بر این باورند که مدیریت دولتی سهام عدالت نتوانسته است به اهداف اولیه خود دست یابد. نادرقلی ابراهیمی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به این موضوع تأکید کرد: «روش فعلی مدیریت سهام عدالت نتوانسته منافع کشور و مردم را تأمین کند. یکی از راه‌های تحقق عدالت اجتماعی در کشور این است که زمینه بهره‌مندی عموم مردم از سرمایه‌ای که به آنان تعلق دارد، فراهم شود.»

وی با بیان اینکه درصدی از سهام شرکت‌های دولتی به عنوان سهام عدالت تعریف شده و این سهام متعلق به مردم است، افزود: «این دارایی باید در اختیار صاحبان اصلی‌اش قرار گیرد و مدیریت آن به خود آنها سپرده شود.»

شفافیت؛ نیاز اساسی مدیریت سهام عدالت

یکی از مهم‌ترین انتقادات وارد بر شیوه کنونی مدیریت سهام عدالت، نبود شفافیت کافی است. ابراهیمی در این خصوص تصریح کرد: «در شرایط فعلی، مردم که صاحب اصلی این سهام هستند، نمی‌دانند سهامشان در کدام شرکت‌ها سرمایه‌گذاری شده و چه وضعیتی دارد. آنها از جزئیات عملکرد سهام خود بی‌اطلاع‌اند و این مسئله با اهداف عدالت‌محور طرح همخوانی ندارد.»

به گفته این نماینده مجلس، در روش کنونی، سهام عدالت توسط شرکت‌های هلدینگ و سرمایه‌گذاری استانی مدیریت می‌شود و مردم - که صاحبان واقعی این دارایی هستند - هیچ نقش و نظارتی در روند مدیریت آن ندارند.

آزادسازی؛ گامی به سوی خصوصی‌سازی واقعی

ابراهیمی آزادسازی سهام عدالت را گامی مهم در جهت خصوصی‌سازی واقعی و کاهش تصدی‌گری دولت دانست و گفت: «با آزادسازی، مردم خودشان مدیریت دارایی‌شان را بر عهده می‌گیرند و امکان استفاده از این ظرفیت عظیم در اقتصاد ملی فراهم می‌شود. این اقدام ما را به عدالت نزدیک‌تر می‌کند.»

وی با اشاره به تجربه سال‌های اخیر خاطرنشان کرد: «متأسفانه مدیریت دولتی سهام عدالت باعث شده است افرادی از مزیت‌های این سهام بهره‌مند شوند که عملاً صاحب آن نیستند و در مقابل، صاحبان اصلی این دارایی از آن بی‌نصیب می‌مانند. سود سالانه اندکی که به حساب مردم واریز می‌شود، به هیچ وجه منصفانه و متناسب با ارزش واقعی دارایی آنان نیست.»

حمایت مجلس از آزادسازی سهام عدالت

این نماینده مجلس با تأکید بر اینکه مجلس شورای اسلامی از طرح آزادسازی سهام عدالت حمایت می‌کند، گفت: «ما در مجلس پیگیر این موضوع هستیم و معتقدیم آزادسازی می‌تواند مشکلات ناشی از شیوه فعلی مدیریت سهام عدالت را برطرف کند. امور مردم باید به خودشان واگذار شود و آنها باید بتوانند از جزئیات مربوط به دارایی‌شان آگاهی داشته باشند.»

ابراهیمی در پایان با اشاره به اینکه از سال‌ها پیش وعده آزادسازی سهام عدالت داده شده اما همچنان عملی نشده است، از دولت خواست در راستای بسترسازی برای این مهم گام‌های عملی بردارد و زمینه افزایش مشارکت واقعی مردم در اقتصاد کشور را فراهم آورد.