بازار سرمایهگذاری ایران در آستانه تحولی مهم قرار دارد؛ طراحی و رونمایی از صندوقهای سرمایهگذاری ارزی که با همکاری سازمان بورس و بانک مرکزی تهیه شدهاند، بحثهای جدیدی درباره آینده نقدینگی و رقابت میان ابزارهای مالی مختلف به راه انداخته است.
صندوقهای طلا چرا محبوب شدند؟
صندوقهای طلا طی سالهای گذشته به یکی از پرطرفدارترین گزینههای سرمایهگذاری در بورس ایران تبدیل شدهاند. مهمترین مزیت این صندوقها امکان سرمایهگذاری با مبالغ نسبتاً کم، نقدشوندگی بالا به لطف معاملات بورسی، و رهایی از دردسر نگهداری فیزیکی طلاست. همچنین این ابزار مالی هم از نرخ ارز و هم از قیمت اونس جهانی تأثیر میپذیرد و همین ویژگی باعث شده در دورههای رشد همزمان این دو عامل، بازدهی قابلتوجهی ایجاد کند.
چه چیزی صندوق ارزی را متفاوت میکند؟
تفاوت اصلی صندوقهای ارزی با طلا در شیوه ورود و خروج سرمایه است. بر اساس چارچوب اعلامشده، سرمایهگذار برای خرید واحدهای صندوق ارزی باید از همان ابتدا ارز در اختیار داشته باشد و آن را به صندوق تحویل دهد. هنگام ابطال نیز اصل سرمایه و سود به همان ارز پرداخت میشود. این در حالی است که صندوقهای طلا عمدتاً برای دارندگان ریال طراحی شدهاند.
نکته مهم دیگر این است که صندوقهای ارزی فعلاً بهصورت صدور و ابطالی فعالیت میکنند و فاقد بازار ثانویه در بورس هستند. این ویژگی باعث میشود سرعت معامله و امکان خروج لحظهای سرمایه در مقایسه با صندوقهای طلا محدودتر باشد.
آیا نقدینگی از صندوقهای طلا خارج میشود؟
تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند خروج گسترده و سریع سرمایه از صندوقهای طلا بعید به نظر میرسد. دلیل اصلی این ادعا فرایند پیچیده تبدیل ریال به ارز برای ورود به صندوق ارزی است؛ سرمایهگذاری که بخواهد از صندوق طلا خارج شود و به صندوق ارزی برود، باید ابتدا واحدهای خود را بفشد، ریال دریافت کند و سپس آن را به ارز تبدیل کند. این فرایند هم هزینه مبادله دارد و هم ریسک زمانی.
همچنین صندوقهای طلا سابقه عملکرد طولانیتری دارند و حجم دارایی تحت مدیریت آنها بسیار بالاتر است. سازوکار بازارگردانی این صندوقها برای سرمایهگذاران شناختهشدهتر بوده و نقدشوندگی آنها تضمین شده است.
صندوق ارزی برای چه کسی مناسب است؟
این ابزار مالی بیشتر از هر چیز به درد صادرکنندگان، شرکتهای ارزآور و افرادی میخورد که ارز در اختیار دارند اما نمیخواهند آن را بهصورت فیزیکی و بدون بازده نگهداری کنند. طبق ضوابط اعلامشده، حداقل ۶۰ درصد دارایی این صندوقها باید در اوراق و داراییهای ارزی با درآمد ثابت سرمایهگذاری شود.
نقد کارشناسان به چارچوب فعلی
علیرضا توکلیکاشی، تحلیلگر بازار سرمایه، در انتقاد به طراحی فعلی صندوق ارزی تأکید کرده که اگر قرار است این ابزار فراگیر شود، باید امکان ورود و خروج ریالی فراهم شود نه ارزی. به گفته او، عموم مردم ریال دارند و اگر مجبور باشند ارز تحویل دهند، دامنه سرمایهگذاران بسیار محدود میشود. او همچنین خواستار شفافیت و قابلیت معامله در بازار ثانویه شده تا قیمت صندوق در فضای رقابتی کشف شود.
نتیجهگیری: رقابت یا مکمل؟
با توجه به تفاوتهای ساختاری و مخاطبان متفاوت این دو ابزار مالی، بیشتر تحلیلگران بر این باورند که صندوق ارزی نه جانشین صندوقهای طلا بلکه مکمل آنهاست. این دو ابزار میتوانند در کنار هم رشد کنند و هر کدام بخشی از نیازهای سرمایهگذاران متفاوت بازار را پوشش دهند. با این حال، تا زمانی که صندوقهای ارزی سابقه عملکرد قابل ارزیابی پیدا نکنند، بسیاری از سرمایهگذاران با احتیاط به آنها نزدیک خواهند شد.
نظرات (0)