استان آذربایجان غربی با برخورداری از ذخایر غنی و متنوع معدنی، از قطبهای اصلی این بخش در کشور به شمار میرود. از ۶۸ نوع ماده معدنی شناساییشده در ایران، ۵۱ نوع آن در این استان وجود دارد و ظرفیتهای چشمگیری در حوزه باریت، طلا، میکا و سنگهای تزئینی در اختیار دارد. با این وجود، کارشناسان معتقدند که فقدان صنایع فرآوری و خامفروشی مواد معدنی، مانع از تحقق ارزش افزوده واقعی این ظرفیتها شده است.
ذخایر عظیم معدنی در شمال غرب کشور
آذربایجان غربی از نظر تنوع مواد معدنی، رتبه سوم کشور را به خود اختصاص داده است. سیلیس، تیتان، کانسنگ طلا، باریت، فلدسپات، میکا، کانسنگ نقره و انواع سنگهای تزئینی مانند گرانیت، دولومیت، تراورتن، مرمر، گنگلومرا و بازالت، بخش عمده مواد معدنی این استان را تشکیل میدهند. بر اساس آمار رسمی، تاکنون بیش از یک میلیارد و ۲۷۸ میلیون تن ذخیره معدنی در استان شناسایی شده است.
این میزان شامل ۳۵ معدن فلزی با ذخیره ۱۱۸ میلیون تن، ۱۹۲ معدن سنگ تزئینی با ذخیره ۶۳ میلیون تن، ۱۹ معدن سیلیس با بیش از ۱۹ میلیون تن ذخیره و سه معدن طلا با ۵۲ میلیون تن کانسنگ است. حدود ۳۰ درصد از ذخایر شناساییشده طلای کشور در این استان واقع شده و استان به عنوان قطب تولید سیلیس در کشور شناخته میشود.
خامفروشی؛ مانع اصلی توسعه معدنی
با وجود این ظرفیتهای عظیم، یکی از مهمترین چالشهای بخش معدن در آذربایجان غربی، خامفروشی و نبود صنایع فرآوری در کنار معادن است. سخاوت خیرخواه، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان، در این باره میگوید: «توسعه معادن تنها با افزایش استخراج محقق نمیشود، بلکه ایجاد صنایع فرآوری و جلوگیری از خامفروشی در دستور کار جدی قرار دارد.»
حاکم ممکان، نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی و سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس نیز با اشاره به این معضل تأکید کرده است: «زمانی که مواد معدنی بدون ایجاد ارزش افزوده از استان خارج میشوند، در حقیقت فرصتهای شغلی، سرمایهگذاری و توسعه نیز از منطقه خارج میشود.»
برنامههای توسعه و جذب سرمایهگذار
مدیرکل صمت آذربایجان غربی از تدوین نقشه راه زنجیرههای اقتصادی مزیتدار استان خبر داده و گفت: بر اساس تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت، زنجیره معدن و فلزات اساسی با محوریت سیلیس، طلا، مس و سنگهای تزئینی به عنوان دومین زنجیره اولویتدار استان انتخاب شده است. این زنجیره به صورت مشترک برای استانهای شمال غرب کشور شامل آذربایجان شرقی، اردبیل، زنجان و کردستان نیز تعریف شده است.
خیرخواه با اشاره به اقدامات صورتگرفته برای جذب سرمایهگذاران افزود: مجوزهای بینام در حوزه صنایع معدنی صادر شده و در سال ۱۴۰۴ دو مزایده عمومی برای واگذاری ۱۶۹ و ۱۸۷ فرصت سرمایهگذاری برگزار شد که در نهایت ۴۳ فقره پروانه اکتشاف، گواهی کشف، پروانه بهرهبرداری، مجوز برداشت و بسته سرمایهگذاری به متقاضیان واگذار شد.
تسهیل واردات ماشینآلات معدنی
یکی دیگر از برنامههای مهم این اداره کل، نوسازی ماشینآلات معدنی است. بر اساس اعلام مدیرکل صمت استان، واردات ماشینآلات معدنی با عمر کمتر از پنج سال بدون محدودیت امکانپذیر شده و ماشینآلات با عمر کمتر از ۱۰ سال نیز متناسب با تناژ استخراج سالانه و ظرفیتهای قانونی وارد کشور میشوند.
همچنین دو کارگروه تخصصی شامل شورای معادن استان و کارگروه تعامل به صورت منظم برگزار میشود و در هر جلسه بیش از ۳۰ موضوع مرتبط با توسعه معادن و رفع موانع سرمایهگذاری مورد بررسی و تصمیمگیری قرار میگیرد.
صدور مجوزهای الکترونیکی و شفافسازی فرآیندها
مدیرکل صمت آذربایجان غربی با اشاره به الکترونیکی شدن فرآیند صدور مجوزها گفت: تمامی مجوزهای معدنی به صورت الکترونیکی صادر میشود و میانگین زمان صدور مجوزهای اکتشاف حدود سه تا شش ماه است. در سال ۱۴۰۴ تعداد ۱۸ پروانه اکتشاف و ۳۹ پروانه بهرهبرداری جدید صادر شد و در سه ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نیز ۱۲ پروانه اکتشاف و ۱۵ پروانه بهرهبرداری صادر شده است.
ظرفیت استخراج سالانه معادن استان بیش از ۲۰ میلیون تن برآورد میشود و هدف نهایی مسئولان استانی، توسعه معادن بر پایه فناوری، تکمیل زنجیره ارزش، افزایش سرمایهگذاری و تبدیل ظرفیتهای معدنی آذربایجان غربی به موتور محرک رشد اقتصادی استان است.
نظرات (0)