بسته تحریمی جدید آمریکا علیه ایران که با عنوان «عملیات انزوای اقتصادی» معرفی شده، پنج حوزه کلیدی رمزارزها، فناوری‌های نوین، طلا، هوانوردی و کشتیرانی را هدف قرار داده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، هدف نهایی این تحریم‌ها را قطع کامل شریان‌های اقتصادی ایران اعلام کرده و به کشورهای ثالث نیز درباره همکاری مالی با تهران هشدار داده است.

در مقابل، علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد ایران، تحریم‌های تازه را «حرفی تکراری و غیرعملیاتی» توصیف کرده و تأکید کرد جمهوری اسلامی برای هر سناریویی آمادگی کامل دارد. اما آنچه این مصاحبه را از اخبار معمول تحریمی متمایز می‌کند، تحلیل یکی از مقامات پیشین کاخ سفید از وضعیت کنونی روابط ایالات متحده و ایران است.

انتقاد تند پروفسور پرینستون از ترامپ

پروفسور فرانک فون هیپل، مدیر اسبق اداره علم و تکنولوژی کاخ سفید و استاد دانشگاه پرینستون، در گفتگویی با خبرنگار تابناک، دیدگاهی بسیار انتقادی درباره نحوه مدیریت بحران ایران توسط دولت ترامپ ارائه داد. این استاد دانشگاه که حوزه تحقیقاتش شامل کنترل تسلیحات اتمی و منع اشاعه هسته‌ای است، گفت: «فکر نمی‌کنم قوه مجریه ایالات متحده برای رویارویی با ایران راهبردی مدون داشته باشد.»

فون هیپل افزود: کنگره‌ای که در اختیار جمهوری‌خواهان است، سعی دارد از این موضوع طفره برود و رئیس‌جمهور ترامپ بیشتر از آنکه به جنگ یا اقتصاد علاقه‌مند باشد، به سالن رقصی که قرار است به کاخ سفید اضافه شود اهمیت می‌دهد.

نگرانی از انتخابات نوامبر

یکی از نکات قابل توجه این مصاحبه، اشاره فون هیپل به وسواس ترامپ نسبت به انتخابات کنگره در سوم نوامبر است. او گفت انتخاباتی که به احتمال زیاد حزب جمهوری‌خواه در آن شکست خواهد خورد، همان‌طور که خود ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ شکست خورده بود. فون هیپل تأکید کرد:

«بسیاری از ما نگرانیم که مانند ژانویه ۲۰۲۱، او بار دیگر با ارعاب و خشونت بخواهد نتایج را براندازد.»

به گفته این استاد پرینستون، برخلاف دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، در دوره دوم تعداد بسیار اندکی کارشناس واقعی در پست‌های رهبری حضور دارند. او گفت: «افرادی نامزد می‌شوند که بیشتر بر اساس ظاهر انتخاب می‌شوند تا تخصص و دستاوردهایشان. همچنین باید با دروغ او مبنی بر پیروزی در انتخابات ۲۰۲۰ موافق باشند.»

«ترامپ در دنیای توهمات زندگی می‌کند»

فون هیپل در بخشی از اظهاراتش گفت: «رئیس‌جمهور به‌طور فزاینده‌ای در دنیای توهمات زندگی می‌کند. او مرتباً پیروزی یا پیروزی قریب‌الوقوع را اعلام می‌کند. باور دارد اگر به اندازه کافی دروغ بگوید، می‌تواند مردم را وادار کند واقعیت مدنظر او را بپذیرند.»

مدیر اسبق اداره علم و تکنولوژی کاخ سفید همچنین اشاره کرد که وزیر دفاع ترامپ برنامه‌های عجیبی دارد و می‌خواهد به مردان ارتش آمریکا تستوسترون تزریق کند — امری که نشان‌دهنده جدی‌ نبودن تیم مدیریتی کنونی کاخ سفید است.

فراموشی مسئله هسته‌ای

فون هیپل که سال‌ها روی مسائل کنترل تسلیحات اتمی و منع اشاعه هسته‌ای تحقیق کرده، از فراموش شدن مسئله هسته‌ای در مذاکرات فعلی ابراز تأسف کرد. به گفته او، در مذاکرات پیش از بمباران‌های ژوئن و فوریه، عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران نسبت به رویکرد کنترل فراملی هسته‌ای باز به نظر می‌رسید، اما ویتکاف بدون پیش‌زمینه لازم و مشاوران متخصص نتوانست او را درک کند.

او افزود: «مسائل فعلی مسدود کردن تنگه هرمز از سوی ایران و درخواست غرامت برای خسارات ناشی از اقدامات آمریکا و اسرائیل است. هیچ نشانه‌ای از مذاکرات مستقیم یا از طریق واسطه‌ها درباره این مسائل نمی‌بینم.»

تهدید واسطه‌ها و خطر تشدید بحران

نکته تکان‌دهنده‌ای که فون هیپل مطرح کرد، تهدید ترامپ به بمباران عمان به دلیل مذاکراتش با ایران بر سر کنترل تنگه هرمز است. این واسطه‌ کلیدی پیشین، دو بار شاهد قطع مسیر مذاکرات با بمباران‌های نتانیاهو و همراهی ترامپ بوده است.

فون هیپل در پایان تأکید کرد: «نگرانم ایران باور داشته باشد در حال پیروزی در جنگ است. دیدگاه من این است که همه در حال باختن هستند. باید همچنان تلاش کنیم تا از تبدیل شدن این وضعیت به جنگی بی‌پایان یا تشدید آن به چیزی بسیار بدتر، جلوگیری کنیم.»

این تحلیل یک مقام پیشین آمریکایی نشان می‌دهد بحران کنونی فراتر از یک اختلاف دیپلماتیک ساده است و خطرات جدی برای ثبات منطقه و حتی دموکراسی داخلی آمریکا به همراه دارد.