رژیم صهیونیستی در روزهای اخیر پس از بمباران پایگاه هوایی ابوالظهور در شمال سوریه، رویکرد خود در قبال ترکیه را به شکل محسوسی تغییر داده است. تلآویو اعلام کرده که این حمله، مراکز مرتبط با حمایت نظامی آنکارا از ارتش سوریه را هدف قرار داده؛ بهویژه تأسیساتی که در حوزه قابلیتهای هوایی و سیستمهای راداری فعالیت میکردند.
این تنش جدید صرفاً محصول رقابتهای سیاسی و انتخاباتی نتانیاهو نیست، بلکه بخشی از یک رویارویی گستردهتر برای نفوذ و تسلط منطقهای است که ابعاد نظامی، اقتصادی و سیاسی دارد. پس از جنگ غزه و درگیری با ایران، اختلافات میان دو طرف به شکل فزایندهای آشکار و مستقیم شده است.
آمادهسازی تدریجی «پرونده ترکیه»
رژیم صهیونیستی طی سالهای گذشته از طریق گزارشهای رسمی و توصیههای نهادهای امنیتی، زمینه تقابل با ترکیه را فراهم کرده است. نخستین گام، ایجاد یک روایت جامع و آمادهسازی تدریجی «پرونده ترکیه» بود؛ مجموعهای از اتهامات علیه آنکارا شامل تصویرسازی از مواضع ضد اسرائیلی اردوغان به عنوان انگیزههای ایدئولوژیک اسلامی، طرح اتهام یهودستیزی و برجستهسازی رقابت برای نفوذ نظامی و اقتصادی، بهویژه در مسیرهای انتقال نفت و گاز.
هی ایتان کوهنینروگک، متخصص امور ترکیه در مرکز مطالعات موشه دایان، در پژوهشی اخیر تأکید کرد که سقوط نظام بشار اسد آغاز مرحلهای تازه در خاورمیانه بود. به گفته او، اردوغان در ترکیه به «سلطان جدید عثمانی» تبدیل شده و سوریه را به حوزه نفوذ ترکیه بازگردانده است. این دیدگاه با ایدئولوژی «نئوعثمانیگرایی» همسو است که هدفش احیای نفوذ ترکیه در مناطق پیشین امپراتوری عثمانی است.
تهدید ترکیه در محاسبات امنیتی اسرائیل
الی کارمون، پژوهشگر موسسه مبارزه با تروریسم در مرکز هرتزلیا، ریشه تشدید تنشها را به طیف وسیعی از عوامل نسبت داد. به گفته او، اردوغان از آرمان فلسطین و میراث عثمانی برای تقویت مشروعیت ترکیه در جهان عرب و مسلمان سوءاستفاده میکند. آنکارا از سال ۲۰۰۶ میزبان رهبران حماس بوده و با گسترش نفوذ سیاسی و نظامی خود در سوریه، به دنبال جایگزینی ایران به عنوان قدرت اصلی منطقهای مخالف اسرائیل است.
از نظر نظامی، ترکیه دارای قابلیتهای پیشرفتهای در حوزه پهپادها و موشکهای بالستیک است. نشانههایی از جاهطلبیهای هستهای و همکاری احتمالی با پاکستان نیز در این کشور دیده میشود. استقرار سیستمهای دفاع هوایی ترکیه در سوریه میتواند آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل در حریم هوایی این کشور را محدود کند؛ آزادیای که تلآویو آن را برای عملیات نظامی علیه اهداف ایرانی ضروری میداند.
کمیته ناگل: ترکیه دشمن طبقهبندی شد
در تحولی مهم، کمیته ناگل که نتانیاهو در سال ۲۰۲۴ برای بررسی بودجه امنیتی تشکیل داده بود، ترکیه را برای اولین بار به عنوان یک «کشور دشمن» طبقهبندی کرد. این گزارش نگرانی شدید تلآویو از نفوذ فزاینده ترکیه در سوریه پس از سقوط نظام اسد را آشکار و این موضوع را به تلاش آنکارا برای تسلط منطقهای در چارچوب نئوعثمانی مرتبط ساخت.
همچنین در مورد احتمال جایگزینی نیروهای افراطی و ضد اسرائیلی به جای نظام سابق در سوریه هشدار داده شده؛ سناریویی که به دلیل نزدیکی جغرافیایی، میتواند تهدیدی جدیتر از ایران باشد.
پیام حمله شبانه به سوریه
روزنامه یسرائیل هیوم نزدیک به نتانیاهو گزارش داد که حمله ۱۹ اوت بخشی از تلاش تلآویو برای ترسیم خطوط قرمز برای ترکیه و سوریه بود: جلوگیری از ایجاد حضور نظامی دائمی آنکارا در سوریه و منع استفاده ترکیه از خاک و تأسیسات سوریه به گونهای که به منافع امنیتی اسرائیل آسیب برساند. این حمله شبانه و در مناطقی انجام شد که طبق گزارشها، هیچ سرباز یا غیرنظامی ترکیهای در آن حضور نداشت.
با این حال، ایال زیسر، شرقشناس دانشگاه تلآویو، احتمال تبدیل تنش فعلی به رویارویی مستقیم نظامی را اندک ارزیابی کرد. به گفته او، ترکیه ایران نیست و احمد الشرع، بشار اسد نیست؛ هرچند هر دو دشمن اسرائیل محسوب میشوند. او تأکید کرد که تنش با این طرفها توسط ایالات متحده و سیاستهای ترامپ تعیین میشود و به نظر نمیرسد هیچیک از سه طرف علاقهای به تشدید مستقیم نظامی داشته باشند.
نظرات (0)