شرکت ملی نفت ایران طی دو سال اخیر چندین اقدام کلیدی برای بهبود فضای سرمایه‌گذاری در بخش بالادست نفت و گاز اجرایی کرده که مهم‌ترین آنها معرفی ۲۰۰ فرصت سرمایه‌گذاری، راه‌اندازی صندوق تضمین ارزی و کاهش زمان انعقاد قراردادها به کمتر از شش ماه است.

معرفی ۲۰۰ فرصت سرمایه‌گذاری برای نخستین‌بار

رویداد سرمایه‌گذاری در نفت و گاز با حضور ۳۵۰ شرکت داخلی و خارجی برگزار شد و بیش از ۲۰۰ فرصت سرمایه‌گذاری برای نخستین‌بار به‌صورت عمومی معرفی گردید. جزئیات این فرصت‌ها در قالب کتاب «فرصت‌های سرمایه‌گذاری» منتشر شد تا شفافیت اطلاعاتی افزایش یابد و رقابت برای ورود منابع جدید به صنعت نفت بیشتر شود.

در کنار این رویداد، بسته مشوق‌های تسهیل در انعقاد قراردادهای بالادستی به تصویب شورای اقتصاد رسید و زمان امضای قراردادها که پیش‌تر یکی از دغدغه‌های اصلی سرمایه‌گذاران بود، به کمتر از شش ماه کاهش یافت.

صندوق تضمین ارزی با سرمایه ۳۰۰ میلیون یورویی

صندوق تضمین ارزی صنعت نفت با مشارکت صندوق توسعه ملی، بانک‌های تجاری، شرکت‌های خصوصی فعال در بخش بالادست، بورس انرژی، صندوق پژوهش و فناوری صنعت نفت و شرکت ملی نفت ایران با سرمایه اولیه ۳۰۰ میلیون یورو ایجاد شده است. مأموریت اصلی این صندوق، صدور ضمانت‌نامه ارزی برای بخش خصوصی بر پایه قراردادها و عواید پروژه‌های نفتی است.

ضمانت‌نامه‌های صادره از این صندوق می‌توانند زمینه تأمین مالی از بازار پول و سرمایه و همچنین جذب منابع ارزی ایرانیان مقیم خارج از کشور را فراهم کنند. به این ترتیب، یکی از خلأهای مهم تأمین مالی پروژه‌های بالادستی یعنی نبود نهادی تخصصی برای تضمین منابع ارزی، پوشش داده شده است.

همچنین مجوز انتشار ۶۰۰ میلیون دلار اوراق ارزی از شورای ملی تأمین مالی دریافت شده که منابع حاصل از آن برای اجرای طرح جهش تولید ۲۵۰ هزار بشکه‌ای نفت اختصاص خواهد یافت.

پنج الگوی جدید مشارکت عمومی ـ خصوصی

شرکت ملی نفت ایران مشارکت عمومی ـ خصوصی را به‌عنوان خانواده جدیدی از قراردادها دنبال می‌کند. در این چارچوب، پنج الگوی جدید در زمینه‌هایی مانند خرید دکل‌های حفاری، تأمین خدمات فرآورش نفت خام و تأمین دکل‌های خشکی طراحی و ابلاغ شده است. بر اساس آیین‌نامه اجرایی که با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه تدوین گردیده، شیوه‌نامه ارزیابی سرمایه‌گذاران نیز به شرکت‌های تابعه ابلاغ شده است.

در بخش فرآورش، پردازش ۳۸۰ هزار بشکه نفت خام در قالب هفت قرارداد BOO به بخش خصوصی واگذار شده و این قراردادها در حال اجرا هستند. در حوزه حفاری دریایی نیز قرارداد تأمین چهار دستگاه دکل حفاری منعقد شده که نخستین دکل حفاری دریایی پس از ۱۳ سال وارد کشور شده و در پارس جنوبی مشغول فعالیت است.

همچنین طرح خرید تضمینی خدمات حفاری از بخش خصوصی اجرا شده و برای تأمین ۱۸ دکل حفاری در مناطق نفت‌خیز جنوب قرارداد امضا گردیده است. برآوردها نشان می‌دهد اجرای این طرح‌ها می‌تواند زمینه ایجاد نزدیک به ۱۱ هزار و ۲۰۰ فرصت شغلی در مناطق محروم را فراهم کند و سالانه ۱۷.۶ میلیارد دلار درآمد برای کشور به همراه داشته باشد.

خاموشی ۵۷ مشعل با مشارکت بخش خصوصی

جمع‌آوری گازهای همراه نفت و کاهش مشعل‌سوزی از مهم‌ترین برنامه‌های صنعت نفت در دولت چهاردهم بوده است. بر اساس مصوبه هیئت‌مدیره شرکت ملی نفت ایران، گازهای همراه و مشعل با نرخ پایه صفر در معرض رقابت بخش خصوصی قرار گرفتند. در نتیجه ۳۰ مزایده برگزار و ۲۳ قرارداد امضا شد که اجرای آنها به خاموشی ۵۷ مشعل نفتی منجر خواهد شد.

از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، میزان جمع‌آوری گاز مشعل از حدود پنج میلیون مترمکعب به بیش از ۹ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است. در حال حاضر حدود ۸۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت در کشور تولید می‌شود که بخشی از آن به واحدهای NGL تحویل و بخش دیگر به دلیل کمبود زیرساخت‌ها سوزانده می‌شود.

برای مدیریت این وضعیت بیش از ۹۰ نقطه مشعل‌سوزی در هفت استان شناسایی شده و حدود ۳۰ نقطه به سرمایه‌گذاران واگذار گردیده است. هدف‌گذاری وزارت نفت، کاهش حجم گازسوزی به حدود ۳۵ میلیون مترمکعب در روز تا پایان دولت چهاردهم است.

سرمایه‌گذاری ۴.۵ میلیارد دلاری در طرح‌های بزرگ جمع‌آوری گاز مشعل

در بخش طرح‌های بزرگ، جمع‌آوری گازهای مشعل شرق کارون، احداث کارخانه NGL ۳۲۰۰ در غرب کارون و NGL ۳۱۰۰ در دهلران در دستور کار قرار گرفته است. مجموع سرمایه‌گذاری این دو پروژه حدود یک‌ونیم میلیارد دلار بوده و برآوردها حاکی از آن است که برای جمع‌آوری بخش عمده گازهای مشعل حدود شش میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز است که تاکنون نزدیک به ۴.۵ میلیارد دلار آن جذب شده است.

ظرفیت پایدار ایجادشده در برنامه‌های بلندمدت نیز حدود یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون فوت مکعب در روز برآورد می‌شود؛ رقمی نزدیک به تولید یک فاز پارس جنوبی. در بخش فراساحل نیز جمع‌آوری ۳۰۰ میلیون فوت مکعب گاز مشعل میدان فروزان و تکمیل NGL خارک دنبال می‌شود.

تأمین مالی طرح فشارافزایی پارس جنوبی

برای اجرای طرح فشارافزایی پارس جنوبی نیز منبع مالی پایدار پیش‌بینی شده است. پیشنهاد شرکت ملی نفت ایران با همکاری دولت و سازمان برنامه و بودجه به تصویب شورای اقتصاد رسید و بر اساس آن، منابع مورد نیاز این طرح از محل درآمد حاصل از فروش نفت خام تأمین خواهد شد. این تصمیم وابستگی طرح به منابع نامطمئن را کاهش می‌دهد و زمینه اجرای پروژه‌ای راهبردی برای حفظ تولید و صیانت از میدان مشترک را فراهم می‌کند.