حجت‌الاسلام رضا صادقی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان یزد، در نشست خبری با اصحاب رسانه، تصویری جامع از وضعیت موقوفات این استان ارائه کرد که هم چالش‌های ساختاری و هم اقدامات خداپسندانه‌ای را در بر می‌گرفت.

وضعیت کلی موقوفات یزد

استان یزد دارای ۱۵ هزار و ۵۲ موقوفه و ۴۸ هزار و ۳۰۴ رقبه است. به گفته صادقی، حدود ۷۲ درصد رقبات کاربری کشاورزی، ۱۴ درصد تجاری و ۱۱ درصد مسکونی دارند. عمده منابع وقفی استان را زمین‌های کشاورزی تشکیل می‌دهند، اما متأسفانه تنها ۳۰ درصد از کل ظرفیت اقتصادی موقوفات فعال است و ۷۰ درصد باقی‌مانده فاقد هرگونه درآمد می‌باشد.

این معضل به‌ویژه در بخش اراضی کشاورزی که بیشترین سهم را دارند کاملاً مشهود است و نیازمند عزم جدی برای احیا و بهره‌وری از آن‌هاست.

مشکلات حقوقی و ثبتی

یکی دیگر از چالش‌های پیش‌روی اوقاف یزد، کمبود اسناد مالکیت است. حدود ۴۷ درصد موقوفات استان هنوز فاقد سند مالکیت هستند و یزد در این شاخص در رتبه‌های پایین کشور قرار دارد. علاوه بر این، بیش از ۸۰۰ پرونده مرتبط با موقوفات در محاکم قضایی در جریان است که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها رأی قطعی گرفته و نیازمند پیگیری اجرایی هستند.

بخشش ۲ میلیاردی برای پنج‌قلوها

در بخشی از این نشست، صادقی به یک اقدام خداپسندانه اشاره کرد: خانواده‌ای در اردکان که در بیمارستان موقوفه‌ای در یزد صاحب پنج‌قلو شدند. متأسفانه یکی از نوزادان به دلیل مشکلات قلبی فوت کرد، اما چهار نوزاد دیگر سلامت هستند. هزینه درمانی این خانواده به دلیل چند ماه بستری در بخش‌های ICU و عفونی، بالغ بر ۲ میلیارد تومان شده بود که از محل نیات واقفین، خیرین و کمک‌های بیمارستان بخشیده شد.

رشد درآمد موقوفات در سال‌های اخیر

صادقی از رشد چشمگیر درآمد موقوفات استان خبر داد. درآمد موقوفات یزد در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۰۳ میلیارد تومان بود که در سال ۱۴۰۲ با رشد ۶۰ میلیاردی به ۱۶۳ میلیارد و در سال ۱۴۰۳ با افزایشی دیگر به حدود ۲۲۰ میلیارد تومان رسید. پیش‌بینی می‌شود درآمد سال ۱۴۰۴ به ۳۴۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان برسد و استان یزد جزو ۱۰ استان برتر کشور در این حوزه باقی بماند.

پروژه‌های عمرانی و شفافیت مالی

در حال حاضر ۲۱ پروژه عمرانی در سطح استان در دست اجراست. در هفته وقف امسال، ۶ پروژه به بهره‌برداری می‌رسد و کلنگ‌زنی ۵ پروژه جدید نیز انجام خواهد شد. از جمله پروژه‌های شاخص، مجتمع بین‌راهی و تجاری بقعه شیخ سلطان گردفرامرز با ۲۰ هزار متر مربع زیربناست که با مشارکت بخش خصوصی در حال اجراست.

مدیرکل اوقاف یزد تأکید کرد که تمام درآمدها از طریق سامانه شفاف ثبت و هزینه می‌شود و هیچ نقل‌وانتقالی خارج از سامانه انجام نمی‌گیرد. به‌عنوان نمونه، امسال بالغ بر ۵ میلیارد تومان از محل درآمد موقوفات برای برپایی موکب سیدالشهدا در مرز مهران هزینه شده است.

وقف‌های جدید و چالش نیروی انسانی

صادقی با اشاره به ثبت بیش از ۷۵۰ نوع نیت وقفی در کشور، گفت: فرهنگ وقف کمرنگ نشده و وقف‌های جدید زیادی توسط جوانان و ورزشکاران ثبت شده است. به‌عنوان مثال، یک جوان ۵۰ میلیارد تومان زمین برای آزادی زندانیان وقف کرده و یک ملک ۴۱ واحدی مسکونی به ارزش ۲۰۰ میلیارد تومان در حال ساخت است.

از سوی دیگر، کمبود شدید نیروی انسانی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های اوقاف یزد است. با تنها ۴۰ نیروی رسمی، حدود ۳۰ هزار مستأجر مدیریت می‌شوند و بسیاری از کارکنان شب‌ها تا ساعت ۱۱ در اداره می‌مانند.

برنامه‌های توسعه‌ای

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان یزد از برنامه‌های توسعه‌ای در حوزه انرژی خورشیدی و مشارکت با شرکت‌های دانش‌بنیان خبر داد و گفت: تلاش می‌شود تا ۱۰۰ درصد ظرفیت موقوفات استان فعال شود. وی همچنین از سرمایه‌گذاران برای بهره‌برداری از زمین‌های بلااستفاده موقوفه استقبال کرد.