آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، عصر سهشنبه در مصاحبهای تفصیلی با روزنامه فایننشال تایمز به بررسی چالشهای عمیق پیش روی نظم بینالمللی پرداخت. او با صراحت اعلام کرد که زمان آن فرا رسیده ابرقدرتها محدودیتهای واقعی قدرت خود را بپذیرند؛ چرا که ظرفیت آنها برای تحمیل ارادهشان بر سایر کشورها بهطرز بیسابقهای کاهش یافته است.
شکست محاسبات واشنگتن در قبال ایران
گوترش با اشاره مستقیم به مناقشه نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یکی از مهمترین نمونههای این محدودیت را ترسیم کرد. به گفته او، واشنگتن امیدوار بود تهران در جریان حملات ماه فوریه تسلیم شود، اما شش ماه بعد ایران نهتنها مقاومت کرده، بلکه تنگه هرمز—مهمترین آبراه انتقال انرژی در جهان—را بسته نگه داشته است. این موضوع بهوضوح نشان میدهد که وزن و توانایی عملی کشورها در عرصه بینالمللی دگرگون شده و دیگر نمیتوان با فرضیات قدیمی، صحنه جهانی را تحلیل کرد.
هیأت صلح ترامپ نتوانست جایگزین شورای امنیت شود
دبیرکل سازمان ملل همچنین ایده رقابت هیأت صلح دونالد ترامپ—که سال گذشته با تمرکز اولیه بر توافق میان رژیم صهیونیستی و جنبش حماس تأسیس شد—با شورای امنیت سازمان ملل را رد کرد. گوترش گفت: «با تمام مشکلاتی که ممکن است برای سازمان ملل وجود داشته باشد، اگر به آنچه در غزه اتفاق افتاده و اقداماتی که انجام شده نگاه کنیم، صادقانه باید بگویم سازمان ملل نباید نگران باشد. دیگران باید نگران عملکرد خود باشند.»
فلاکت شورای امنیت و تشدید مصونیت از مجازات
گوترش با اشاره به بنبست مزمن شورای امنیت تأکید کرد که نهاد تصمیمگیری مرکزی سازمان ملل عملاً فلج شده است. به گفته او، آمریکا و روسیه بهعنوان دو عضو دارای حق وتو، هریک اهداف خود را دنبال میکنند و مانع از اقدام مؤثر شورا میشوند. این وضعیت در مورد جنگ داخلی سودان نیز صادق بوده؛ جایی که مداخلهگران خارجی از شورای امنیتِ به بنبست رسیده سوءاستفاده کردهاند. نتیجه این فرایند، تسلط فزاینده حس مصونیت از مجازات بر بازیگران مختلف بوده و قدرت نفوذ سازمان ملل بهطرز چشمگیری کاهش یافته است.
بودجه کاهش یافته اما آژانسها سرپا ماندهاند
با وجود بحران مالی شدید و بدهیهای معوق تقریباً ۴ میلیارد دلاری، گوترش اعلام کرد هیچیک از آژانسهای سازمان ملل فروپاشیده نیستند. او با اشاره به کاهش ۲۲ درصدی تعداد پستهای سازمانی در بودجه ۲۰۲۶ و کاهش ۲۵ درصدی تعداد نیروهای حافظ صلح در سال گذشته، گفت: «ما به گونهای سازماندهی شدهایم که امکان تطبیق سریع با شرایط جدید را داریم. هیچ نهاد دولتی در جهان نمیشناسم که چنین کاهشی را در ساختار نیروی انسانی خود اعمال کرده باشد.»
روابط با ترامپ و ظهور قدرتهای متوسط
گوترش درباره گزارشهای مکرر درباره تنش در روابطش با ترامپ نیز واکنش نشان داد و گفت: «گاهی اوقات تفاوت زیادی بین لفاظیها و واقعیت عملی وجود دارد.» او همچنین ظهور «قدرتهای متوسط»—از جمله هند و کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس—بهعنوان بازیگران قدرتمندتر در صحنه جهانی را «روندی بسیار مثبت» توصیف کرد و خواستار تغییر ساختاری نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی شد تا بازتابدهنده جهان امروز باشند، نه زمانی که در سال ۱۹۴۵ تأسیس شدند.
با این حال، او هشدار داد که این تغییر باید با دقت بسیار انجام شود: «اگر قدرتهای جهانی به سرعت برای بازتاب واقعیت جهان در حال تغییر اقدام نکنند، خطر این است که چندقطبیتر شدن نظام بینالملل به رقابت و در نهایت رویارویی بیشتر منجر شود.»
اصلاح شورای امنیت اجتنابناپذیر است
دبیرکل سازمان ملل در بخش پایانی سخنان خود اصلاح شورای امنیت را «اجتنابناپذیر» خواند و گفت: «سه عضو اروپایی در شورای امنیت وجود دارد و واضح است که در نهایت، واقعیت موجود باید غالب شود.» به گفته او، ترکیب شورا باید با توازن قدرت جهانی هماهنگ شود و فقدان این توازن، دلیل اصلی شکست بسیاری از اقدامات بوده است.
گوترش در پایان با اذعان به اینکه دبیرکل فاقد قدرت اجرایی است، تأکید کرد: «دبیرکل صدا و ظرفیت برگزاری جلسات را دارد، اما قدرت چیز دیگری است. با این حال، بزرگترین خدمت سازمان ملل در هشت دهه فعالیت، جلوگیری از جنگ میان ابرقدرتها بوده و این صدا خفه نخواهد شد.»
نظرات (0)