حجت‌الاسلام والمسلمین منصور امامی، مدیرکل تبلیغات اسلامی آذربایجان غربی، در کارگروه معرفتی چهارمین همایش نخبگان «عالم تمدن‌ساز» با موضوع «الهیات جنگ از منظر امام شهید» که روز سه‌شنبه در مصلی امام خمینی برگزار شد، به تبیین دیدگاه‌های کلیدی در خصوص جایگاه جنگ در نگاه اسلامی و تمدنی پرداخت.

وی با اشاره به اینکه برای دستیابی به اصول راهبردی در حوزه الهیات جنگ باید از بررسی مصادیق عبور کرد و به قواعد و اصولی رسید که قابلیت تعمیم داشته باشند، گفت: «در اندیشه امام شهید، بهره‌گیری از قرآن کریم و سنت قطعی پیامبر اکرم(ص) به روشنی قابل مشاهده است و همین مبانی می‌تواند چارچوبی برای فهم موضوع جنگ در نگاه اسلامی ارائه دهد.»

جنگ به‌مثابه میدان امتحان الهی

امامی نخستین مؤلفه الهیات جنگ را «امتحان الهی» خواند و توضیح داد که جنگ را نباید صرفاً یک حادثه نظامی، سیاسی، فیزیکی یا تاریخی تلقی کرد. به گفته او، در نگاه الهی، جنگ عرصه‌ای برای آشکار شدن میزان ایمان و استقامت مؤمنان است و مدیریت آن تنها به معنای مدیریت بحران نیست، بلکه باید آن را فرصتی برای شناخت ظرفیت‌ها، نقاط ضعف و قوت جامعه نیز دانست.

امامی با اشاره به اینکه جنگ‌ها از مقاطع حساس تاریخ هر ملتی هستند، افزود: «مطالعه و تحلیل جنگ‌ها می‌تواند درس‌های مهمی برای آینده جوامع به همراه داشته باشد.»

تقابل حق و باطل و لزوم آمادگی دائمی

مدیرکل تبلیغات اسلامی آذربایجان غربی دومین مؤلفه الهیات جنگ را «تقابل حق و باطل» معرفی کرد و گفت: «تا زمانی که طاغوت و جریان باطل وجود داشته باشد، تقابل نیز وجود خواهد داشت و نمی‌توان صرفاً با نادیده گرفتن یا فرار از این واقعیت، مسئله را حل کرد.»

وی تصریح کرد: «جامعه‌ای که در برابر جریان‌های سلطه‌گر قرار دارد، باید آمادگی دائمی برای مواجهه با تهدیدها و زیاده‌خواهی‌های دشمن داشته باشد و این آمادگی باید در ابعاد مختلف فکری، اجتماعی و فرهنگی شکل گیرد.»

عزت و استقلال ملت‌ها

امامی «عزت و ذلت» را از دیگر مؤلفه‌های مهم الهیات جنگ عنوان کرد و گفت: «حفظ عزت یک جامعه از اصول اساسی است و اگر قرار باشد ملتی برای حفظ عزت و استقلال خود هزینه‌ای بپردازد، نباید از آن هراس داشته باشد؛ چرا که صلحی که با تحمیل و نادیده گرفتن حقوق یک ملت همراه باشد، لزوماً بر جنگ ترجیح ندارد.»

معنویت و مقابله با فرهنگ ترس

مدیرکل تبلیغات اسلامی آذربایجان غربی معنویت، ذکر و استغاثه را از دیگر ارکان نگاه تمدنی به جنگ دانست و اظهار کرد: «در آموزه‌های قرآن کریم بر نقش معنویت و ارتباط با خداوند در مواجهه با سختی‌ها تأکید شده است و این مؤلفه در شرایط جنگی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.»

وی همچنین بر ضرورت مقابله با فرهنگ ترس تأکید کرد و گفت: «ترس می‌تواند شجاعت فرد و جامعه را از بین ببرد، در حالی که شجاعت یکی از پایه‌های حرکت تمدن‌ساز است. مسئولان و دولتمردان نباید اجازه دهند ترس و هراس در جامعه نهادینه شود.»

امامی افزود: «توحید حقیقی، انسان را به شجاعت و ایستادگی می‌رساند و جامعه‌ای که از نظر اعتقادی استوار باشد، در برابر تهدیدها دچار خودباختگی و هراس نخواهد شد.»

جنگ در نگاه تمدنی

امامی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به اینکه جنگ را نباید صرفاً درگیری میان دو طرف در یک مرز جغرافیایی دانست، توضیح داد: «جنگ در نگاه تمدنی، می‌تواند عرصه رویارویی دو نوع تفکر و تمدن باشد؛ تمدنی که انسان را صرفاً موجودی مادی می‌بیند و تمدنی که بر تربیت انسان الهی و ارزش‌های توحیدی تأکید دارد.»

وی با تأکید بر اینکه حفظ و استمرار ارزش‌های توحیدی یکی دیگر از مؤلفه‌های مورد تأکید در نگاه تمدنی به جنگ است، گفت: «در منظومه فکری اسلامی، جنگ تنها برای مقابله با یک تهدید نظامی نیست، بلکه می‌تواند عرصه‌ای برای تثبیت و تداوم ارزش‌های توحیدی و اسلامی نیز باشد.»