شبکه توزیع برق ایران در سالهای اخیر با چالش جدی ناترازی مصرف و عرضه مواجه بوده و شرکت توانیر برای مدیریت این بحران، رویکرد هوشمندسازی را در پیش گرفته است. کنتورهای هوشمند که حالا بیش از ۷.۳ میلیون عدد از آنها در سراسر کشور نصب شده، فراتر از یک ابزار اندازهگیری ساده عمل میکنند و قابلیتهای متنوعی از محدودسازی خودکار مصرف گرفته تا شناسایی استخراج غیرمجاز رمزارز دارند.
تفاوت اصلی با کنتورهای نسل قدیم
حامد احمدی، مدیرکل دفتر فنی، مهندسی و هوشمندسازی شبکه توزیع شرکت توانیر، در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار مهر توضیح میدهد که کنتورهای هوشمند تنها در جمعآوری از راه دور خلاصه نمیشوند. برخلاف کنتورهای دیجیتال و مکانیکی نسلهای قبل، این کنتورها توانایی تصمیمگیری خودکار را دارند. یعنی بدون نیاز به ارسال فرمان از مرکز کنترل، بر اساس الگوریتمهای از پیش برنامهریزیشده درباره شرایط مختلف تصمیم میگیرند.
برای مثال اگر مشترکی بیش از قدرت تقاضای خریداریشده مصرف کند، کنتور بهصورت خودکار مانند یک فوز عمل کرده و برق را قطع میکند. همچنین تعرفهگذاریهای متغیر و اعمال سیاستهای مدیریت مصرف با دقت و سهولت بیشتری نسبت به گذشته امکانپذیر شده است.
محدودسازی مصرف مشترکان بدمصرف
یکی از مهمترین کاربردهای کنتورهای هوشمند، مدیریت مصرف مشترکانی است که میزان استفاده آنها بهمراتب از الگوهای تعیینشده فراتر رفته. احمدی تأکید میکند بهتر است به جای واژه «پرمصرف» از عبارت «بدمصرف» استفاده شود؛ یعنی کسانی که خارج از چارچوب مصرفی که بخش عمده مردم رعایت میکنند عمل میکنند.
این کنتورها در ساعات مختلف شبانهروز و متناسب با برنامههای وزارت نیرو، نسبت به محدودسازی مصرف این دسته از مشترکان اقدام میکنند. اطلاعرسانی مربوط به این فرآیند نیز توسط خود کنتورها انجام شده و اطلاعات آن به مراکز ۱۲۱ ارسال میشود. مشترکان میتوانند با تماس با این مرکز، درباره علت محدودسازی مصرف خود سؤال کنند.
شناسایی استخراج غیرمجاز رمزارز با ۱۷ پارامتر
شاید جالبترین قابلیت کنتورهای هوشمند، شناسایی موارد مرتبط با استخراج غیرمجاز رمزارز باشد. احمدی توضیح میدهد که از تکنیک «دادهکاوی» برای تحلیل الگوهای مصرف استفاده میشود. در حال حاضر ۱۷ پارامتر بهصورت همزمان مورد رصد قرار میگیرند و اگر هر یک از این پارامترها تغییری نشان دهد که حاکی از رفتار غیرعادی مصرف باشد، بهعنوان نشانهای برای شناسایی مصرف مرتبط با رمزارز مورد استفاده قرار میگیرد.
پس از شناسایی این موارد، همکاران توانیر به محل مراجعه کرده و موضوع را بررسی و شناسایی میکنند. احمدی تأکید میکند که تعداد این موارد محدود است، اما استفاده از کنتورهای هوشمند دقت شناسایی آنها را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.
تشخیص دستکاری و دور زدن کنتور
قابلیت مهم دیگر این کنتورها، شناسایی دستکاری یا دور زدن مسیر کنتور است. اگر مشترکی بخواهد برق مصرفی خود را از مسیری غیر از کنتور دریافت کند، این موضوع قابل شناسایی است. حتی کوچکترین تغییر در خود کنتور، در سیمبندی یا در محل قرارگیری آن نیز توسط سامانه هوشمند تشخیص داده شده و هشدار صادر میشود.
آمار نصب کنتورهای هوشمند در بخشهای مختلف
طبق اعلام احمدی، بیش از ۴.۵ میلیون کنتور هوشمند برای مشترکان خانگی، بیش از ۱.۶ میلیون کنتور برای مشترکان تجاری و بیش از ۲۵۰ هزار کنتور برای مشترکان صنعتی نصب شده است. تقریباً تمام مشترکان صنعتی دیماندی، یعنی کسانی که قدرت قراردادی آنها از یک حد مشخص بالاتر است، به کنتور هوشمند مجهز هستند.
در بخش کشاورزی نیز تمام چاههای کشاورزی و در بخش عمومی نیز ادارات و ساختمانهای دولتی تحت پوشش این کنتورها قرار گرفتهاند. نکته مهم این است که تعویض کنتور قدیمی با کنتور هوشمند برای مشترکان هیچ هزینهای ندارد.
تأثیر بر کاهش خاموشیها
افزایش ضریب نفوذ کنتورهای هوشمند میتواند نقش مؤثری در مدیریت ناترازی برق و کاهش نیاز به خاموشیهای برنامهریزیشده داشته باشد. با تحلیل دقیقتر رفتار مصرف مشترکان و محدودسازی بهموقع مصارف غیرمنطقی، امکان حفظ تداوم دسترسی به برق برای همه مشترکان فراهم میشود. احمدی معتقد است این فرآیند کمک میکند تا هم از تجربه قطعیهای ناخواسته جلوگیری شود و هم مدیریت ناترازی انرژی الکتریکی بهتر انجام شود.
نظرات (0)