عبدالامیر یاقوتی، مدیرکل دفتر انرژی و امور مشتریان شرکت توانیر، در گفت‌وگو با رادیو اقتصاد توضیحاتی درباره دلایل افزایش چشمگیر قبوض برق برخی مشترکان ارائه کرد. به گفته او، تعرفه برق از اردیبهشت‌ماه امسال نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و اگر میزان مصرف مشترکی تغییر نکرده باشد، مبلغ قبض او نباید بیش از این درصد رشد کند.

نمونه‌ای واقعی از افزایش ۱۰ برابری قبض

یاقوتی با ارائه نمونه‌ای از قبض یکی از همسایگان خود، واقعیت تلخ افزایش قبوض را به تصویر کشید. مبلغ قبض این مشترک در سال گذشته یک میلیون و ۱۵۰ هزار تومان بوده، اما امسال به حدود ۱۱ میلیون تومان رسیده است. بررسی‌های انجام‌شده نشان داد مصرف این مشترک از ۵۲۵ کیلووات‌ساعت به هزار و ۲۳۵ کیلووات‌ساعت افزایش یافته؛ یعنی مصرف حدود ۲.۵ برابر شده و همین امر، مشترک را وارد پله‌های بالاتر تعرفه‌ای کرده است.

سازوکار تعرفه‌گذاری پلکانی برق

در نظام فعلی تعرفه‌گذاری برق ایران، مصرف مشترکان در چهار پله نسبت به الگوی مصرف محاسبه می‌شود:

  • پله اول: مصرف تا الگو (تعرفه یارانه‌ای و پایین)
  • پله دوم: از الگو تا یک‌ونیم برابر الگو
  • پله سوم: از یک‌ونیم تا دوونیم برابر الگو
  • پله چهارم: بیش از دوونیم برابر الگوی مصرف

مشترکانی که مصرف آن‌ها کمتر از الگوی تعیین‌شده باشد، از تعرفه‌های یارانه‌ای و مقرون‌به‌صرفه‌تری بهره‌مند می‌شوند؛ اما با عبور مصرف از الگو، نرخ برق مصرفی در بخش‌های بالاتر به‌صورت فزاینده افزایش پیدا می‌کند.

هدف از تعرفه‌گذاری پلکانی

یاقوتی تأکید کرد که این شیوه تعرفه‌گذاری با هدف ایجاد انگیزه برای مشترکان جهت کاهش مصرف طراحی شده است. هرچه مصرف مشترک از الگوی تعیین‌شده فاصله بیشتری بگیرد، بخش مازاد مصرف با ضرایب بالاتری از نرخ تأمین برق محاسبه می‌شود و به همین دلیل افزایش مصرف می‌تواند اثر بسیار قابل‌توجهی بر مبلغ نهایی قبض داشته باشد.

او همچنین توضیح داد که این تغییر تعرفه به شکل گسسته نیست و محاسبه تعرفه به‌صورت پیوسته انجام می‌شود؛ با این حال، وقتی مصرف مشترک از پله‌ای به پله بالاتر منتقل می‌شود، نرخ محاسبه‌شده به‌شدت افزایش می‌یابد و مبلغ قبض می‌تواند به‌صورت محسوسی بیشتر از حد انتظار باشد.