اگر بخواهیم دریابیم که رهبر شهید انقلاب اسلامی چگونه پیروزی و شکست، جنگ و شهادت، و نسبت جبهه حق و باطل را تحلیل میکرد، باید به یکی از بنیادیترین مفاهیم در نظام فکری ایشان رجوع کنیم: سنتهای الهی. کتاب «در آغوش نیل» که به تازگی از سوی انتشارات انقلاب اسلامی منتشر شده، دقیقاً همین موضوع را دستمایه پژوهشی گسترده خود قرار داده است.
انگیزه پژوهش: پر کردن خلأ علمی در ادبیات دینی
مهران کریمی، پژوهشگر و گردآورنده این اثر، در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی دوران توضیح میدهد که چندین انگیزه اصلی آنها را به سمت این موضوع سوق داده است. نخست آنکه موضوع سنتهای الهی و اعتماد به وعدههای خداوند در نظام اندیشهای و سبک حکمرانی رهبر شهید جایگاهی بسیار متمایز و ویژه داشت؛ بهویژه در سالهای اخیر که مواجهه نظام اسلامی با استکبار و صهیونیسم شدت یافته بود، این مفهوم بهعنوان ستون فقرات تحلیلهای ایشان عمل میکرد.
دومین وجه، لزوم ایجاد هماهنگی بین نظام محاسباتی مردم با نگاه رهبری بود. از آنجا که نوع نگاه رهبر شهید به تحولات و شیوه مواجهه ایشان با بحرانها بر پایه سنتهای الهی استوار بود، برای اینکه مخاطب مؤمن انقلابی بتواند با همین شاکله فکری با مسائل مواجه شود، ضرورت تبیین این مفهوم احساس میشد.
سومین دلیل نیز فقر جدی ادبیات نظری و تئوریک در این حوزه بود. علیرغم اهمیت فوقالعاده موضوع سنتهای الهی در بیانات رهبر شهید، تا پیش از این اثر، هیچ محتوای مدوّن و جامعی درباره آن تولید نشده بود.
سنتهای الهی چیست و چه کارکردی دارد؟
بر اساس توضیحات پژوهشگران این اثر، «سنتهای الهی» در واقع قوانین و قواعد و شیوههای اعمال اراده الهی در تحولات جوامع بشری و حرکت تاریخی بشر است. در نگاه مادی چنین مفهومی وجود ندارد، زیرا مکاتب مادی تنها بر اساس متغیرهای طبیعی و مادی با مسائل برخورد میکنند. اما در نگاه اسلامی شیعی، خداوند از طریق مجموعهای از قوانین، جوامع بشری را مدیریت کرده و اراده خویش را بر مسیر تاریخ اعمال میکند.
کتاب «در آغوش نیل» در پی آن است که تعریف سنتهای الهی، خصوصیات، کارکردها و مصادیق آن را از منظر رهبر شهید شرح دهد. در این پژوهش چهل و شش مورد از قوانین سنتهای الهی احصا شده و هر کدام دستهبندی جداگانهای دارد. نکته مهمی که در کتاب تأکید شده این است که سنتهای الهی برخلاف تصور جبری، ارتباط تنگاتنگی با اراده و عمل انسان دارد؛ اگر انسانها خود را با سنتهای الهی تطبیق دهند و بر اساس آن حرکت کنند، به پیشرفت و دستاورد میرسند، و اگر آنها را نادیده بگیرند، آسیب و شکست تجربه خواهند کرد.
بازتاب جنگ وجودی جبهه حق و باطل در کتاب
رهبر شهید انقلاب مواجهه جبهه مقاومت با استکبار و صهیونیسم را با عنوان «جنگ وجودی» توصیف میکردند. از منظر ایشان، تحولات منطقهای از جمله طوفانالاقصی، جنگ دوازدهروزه، ماجراهای تروریزم خیابانی دیماه و جنگ تحمیلی سوم (جنگ رمضان) همگی بُروز و تبلور این درگیری بنیادین میان حق و باطل در افکار عمومی جهان اسلام بودند.
پژوهشگران کتاب معتقدند در چنین فضایی، فهم تحولات از منظر سنتهای الهی میتواند پاسخهای روشنی به پرسشهای روز ارائه دهد: تعریف پیروزی و شکست برای جبهه حق چیست؟ شیوه مواجهه صحیح با این پدیدهها کدام است؟ و چه تحلیلی از شهادت بزرگان جبهه مقاومت باید داشت؟
نگاهی به مصادیق تاریخی
در این اثر به مصادیق متعددی از تحقق سنتهای الهی در طول تاریخ پرداخته شده؛ از تاریخ انبیاء تا تاریخ اسلام و انقلاب اسلامی و دوران بیداری اسلامی و جبهه مقاومت. عنوان کتاب نیز برگرفته از ماجرای مواجهه سربازان حضرت موسی(ع) با رود نیل است؛ زمانی که لشکر فرعون حلقه محاصره را بر جبهه مؤمنین تنگ کرده و برخی از داخل جبهه حق وقتی به رود نیل میرسند و فشار را طاقتفرسا میبینند، احساس میکنند که کار تمام شده است.
کتاب «در آغوش نیل» که پژوهش آن نزدیک به دو سال پیش از شهادت رهبر انقلاب آغاز شده بود، نهایتاً پس از شهادت ایشان در رواق کشوردوست در نزدیکی مقتل ایشان رونمایی شد. این اثر میکوشد چارچوب کلی و رئوس و محکمات اندیشه رهبر شهید در زمینه سنتهای الهی را بهصورت منظومهوار ارائه دهد و مخاطبان را در فهم عمیقتر مفاهیم بنیادین نظام اندیشهای ایشان یاری رساند.
نظرات (0)