در روزهای پایانی سال آبی جاری، سخنگوی صنعت آب کشور در نشست خبری به تشریح وضعیت بارش‌ها، سدها و تنش آبی در مناطق مختلف کشور پرداخت. عیسی بزرگ‌زاده تأکید کرد که آب امری محلی است و نمی‌توان میانگین کشوری را برای همه مناطق یکسان در نظر گرفت.

بارش‌ها نزدیک نرمال، اما توزیع نابرابر

بزرگ‌زاده گفت: ارتفاع کل بارش‌های سال آبی جاری به حدود ۲۳۸ میلی‌متر رسیده، در حالی که مقدار نرمال ۲۴۱ میلی‌متر بوده است. یعنی از نظر شاخص کلی، تنها حدود یک درصد از حد نرمال عقب هستیم و این بازه در ادبیات مهندسی در دسته «نرMAL» قرار می‌گیرد.

با این حال، وی توضیح داد که بارش‌های مازاد در جنوب و غرب کشور، تأثیری بر مناطق کم‌آب مرکزی و شمالی ندارد. ۱۲ استان کشور بین ۱۲ تا ۳۷ درصد کاهش بارش داشته‌اند: قم، تهران، مرکزی، یزد، سیستان و بلوچستان، سمنان، اصفهان، گیلان، قزوین، البرز، مازندران و چهارمحال و بختیاری. البته قم با وجود کم‌بارشی، به دلیل اجرای طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز، از تنش آبی در امان مانده است.

پنج کانون اصلی تنش آب شرب

سخنگوی صنعت آب پنج نقطه بحرانی کشور را در زمینه تنش آب شرب معرفی کرد:

  • مناطق ۲۲‌گانه شهر و استان تهران
  • استان البرز و بخش‌هایی از قزوین که از سد طالقان استفاده می‌کنند
  • شهر مشهد در خراسان رضوی — اگرچه ۱۰ درصد بیشتر از حد نرمال بارش داشته، اما منبع تأمین آب مشهد (سد دوستی) از کشور همسایه سرچشمه می‌گیرد و آب کافی دریافت نکرده است
  • اراک و ساوه در استان مرکزی

بزرگ‌زاده تأکید کرد که اگر بخش کشاورزی هم لحاظ شود، تعداد استان‌ها و مناطق آسیب‌دیده بسیار بیشتر خواهد بود.

وضعیت سدها: کشور ۵۳ درصد، تهران ۲۶ درصد

تا تاریخ سوم شهریورماه، درصد پُری مخازن سدهای کل کشور ۵۳ درصد و حجم موجود آب حدود ۲۷ میلیارد و ۳۵۰ میلیون مترمکعب بوده است. این رقم در سال گذشته ۲۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب بود؛ یعنی در مقایسه با سال گذشته حدود ۷ میلیارد مترمکعب رشد داشته است.

اما این آمار کشوری، واقعیت تهران را پنهان می‌کند. بزرگ‌زاده با نمایش اسلایدی از وضعیت سدها گفت: در حالی که میانگین کشوری ۵۳ درصد است، درصد پُری سدهای تهران فقط ۲۶ درصد است و نمی‌توان میانگین کشوری را برای پایتخت تعمیم داد. وی از رسانه‌ها خواست این واقعیت را به درستی به اطلاع مردم تهران و کرج برسانند.

دریاچه ارومیه بهبود یافت، اما زیرزمین بحرانی است

خبر خوش این نشست، بهبود نسبی وضعیت دریاچه ارومیه بود. حجم آب این دریاچه در دوم شهریورماه به حدود ۳ میلیارد مترمکعب رسیده، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته فقط ۳۷۰ میلیون مترمکعب بود. این یعنی افزایشی حدود ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعبی نسبت به سال قبل.

اما در سوی دیگر، وضعیت آب‌های زیرزمینی نگران‌کننده است. از مجموع ۶۰۹ دشت کشور، ۴۲۷ دشت در زمره دشت‌های ممنوعه و ممنوعه بحرانی قرار دارند. حدود ۳۵۰ دشت با پدیده فرونشست زمین مواجه‌اند. استان‌های فارس، کرمان، اصفهان، خراسان رضوی و تهران از جمله مناطق درگیر این بحران هستند.

۵۸ شهر درگیر تنش آبی

بزرگ‌زاده در پایان گفت: در مجموع ۵۸ شهر کشور دچار تنش آبی و ۱۲ استان دچار کم‌بارشی هستند. وی تأکید کرد تنها راه برون‌رفت از بحران زیرزمینی، کاهش برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی، به‌ویژه در دشت‌های بحرانی است و ادامه روند فعلی می‌تواند به تخریب غیرقابل جبران آبخوان‌ها، آسیب به زیرساخت‌ها و تهدید امنیت غذایی منجر شود.