ایالات متحده آمریکا روز دوشنبه، پس از بیش از ۴۶ سال، سوریه را از فهرست کشورهای حامی دولتی تروریسم خود خارج کرد. این تصمیم که از سوی مقامات واشنگتن «گامی تاریخی» نامگذاری شده، نشاندهنده تغییر بنیادین سیاست آمریکا در قبال دمشق پس از سقوط بشار اسد و روی کار آمدن دولت جدید به رهبری احمد الشرع است.
بیانیه رسمی وزارت خزانهداری
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای رسمی اعلام کرد که حذف نام سوریه از این فهرست «به تقویت سرمایهگذاری بیشتر در سوریه برای ارتقای ثبات سیاسی و اقتصادی کمک خواهد کرد». بسنت تأکید کرد که این اقدامات در راستای وعده دونالد ترامپ برای ارائه تسهیلات تحریمی به سوریه صورت گرفته است. با این حال، وزارت خزانهداری تأکید کرد که «حذف محدودیتها علیه سوریه، موضع خزانهداری را در قبال مبارزه با تروریسم جهانی تغییر نمیدهد».
واکنش رهبران سوریه
احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، از این اقدام استقبال کرد و گفت: «امروز، سوریه یک لکه تاریک را از خود میزداید و فصل دردناکی از گذشته خود را پشت سر میگذارد تا راهی برای توسعه، بازسازی و نوسازی در پیش گیرد.» الشرع از ترامپ و کشورهایی که از سوریه حمایت کردهاند، تشکر کرد.
اسد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، این اقدام را «نقطهعطفی تاریخی» توصیف کرد و محمد برنیه، وزیر دارایی، آن را «موفقیتی برای دیپلماسی سوریه» خواند.
پیامدهای عملی حذف از فهرست
قرار داشتن سوریه در فهرست حامیان تروریسم، این کشور را به حوزهای پرخطر با محدودیتهای شدید در نظام مالی و تجاری تحت رهبری آمریکا تبدیل کرده بود. این محدودیتها شامل کمکهای خارجی آمریکا، ممنوعیت صادرات و فروش کالاهای دفاعی، کنترلهای شدید بر صادرات فناوریهای دوکاربرده و محدودیتهای مالی گسترده بود.
کارولین رز، مدیر ارشد مرکز سوفان، در این باره گفت: «این واقعاً آخرین قطعه پازل است، نه تنها از جهت ایجاد رونق در اقتصاد پساجنگ سوریه و تلاشهای بازسازی، بلکه همچنین از جهت تقویتی که نهادهای امنیتی و سیاسی سوریه برای افزایش ظرفیت خود پس از سقوط اسد به آن نیاز خواهند داشت.»
به گفته رز، این عنوان سنگین «هنگامی که صحبت از تأمین کالاهای دوکاربرده، کمکهای نظامی و همکاری مستقیم با نیروهای دفاعی و امنیتی سوریه به میان میآمد، بسیار بازدارنده بود. در نتیجه، این اقدام دریچه کاملاً جدیدی از نظر همکاریهای امنیتی و دفاعی آمریکا با دولت جدید سوریه خواهد گشود.»
تأثیر بر زندگی روزمره سوریها
یزن السعیدی، سردبیر بخش بینالملل نیو عرب، معتقد است این اقدام «بسیاری از چالشهای روزمرهای که سوریها و نهادهای سوری هنگام تلاش برای فعالیت در چارچوب نظام مالی بینالمللی با آن مواجه هستند، برطرف خواهد کرد». السعیدی افزود: «امید میرود که این اقدام، بسیاری از فشارهای اقتصادی کنونی بر این کشور را که پس از ۱۵ سال جنگ داخلی وحشیانه به وجود آمده، کاهش دهد.»
السعیدی همچنین اشاره کرد که قرار گرفتن در این فهرست سیاه تأثیر منفی عمیقی بر نحوه نگرش جهانی به سوریها داشته است: «سوریها برای مدت بسیار طولانی مورد نفرت و تحقیر قرار گرفتهاند و به عنوان تروریست، بربر و وحشی معرفی میشوند. زمان آن رسیده که مانند سایر مردم، بیش از پیش انسانیتر دیده شوند.»
پیشینه تاریخی و محدودیتهای باقیمانده
سوریه برای اولین بار در سال ۱۹۷۹ توسط آمریکا در فهرست سیاه قرار گرفت و این عنوان را به یکی از طولانیترین وضعیتهای موجود تبدیل کرد که در سراسر دوران حکومت خانواده اسد بر این کشور ادامه یافت. دلیل این فهرستبندی، حمایتهای لجستیکی دولتهای متوالی سوریه از گروههای مسلحی بود که واشنگتن آنها را سازمانهای تروریستی طبقهبندی میکرد. سایر کشورهای موجود در این فهرست شامل ایران، کره شمالی و کوبا هستند.
پیش از این نیز وزارت خارجه آمریکا عنوان «جبهه النصره» که بعدها به «هیئت تحریر الشام» (HTS) معروف شد، از فهرست سازمانهای تروریستی جهانی حذف کرده بود. شورشیان هیئت تحریر الشام به رهبری الشرع، در دسامبر ۲۰۲۴ بشار اسد را سرنگون کردند.
هشدار درباره عادیسازی زودهنگام
فاضل عبدالغنی، بنیانگذار شبکه سوری حقوق بشر، هشدار داد که اقدامات آمریکا «نباید به عنوان عادیسازی کامل تلقی شود». به گفته او، خروج از فهرست به معنای لغو تحریمهای هدفمند علیه اشخاص و نهادهایی که در نقض جدی حقوق بشر، تأمین مالی غیرقانونی یا تروریسم دست دارند، نیست. عبدالغنی تأکید کرد که چالشهای ساختاری از جمله نهادهای عمومی ضعیف، عدم قطعیت در حقوق مالکیت، فقدان استقلال قضایی، فساد و ناامنی مداوم همچنان پابرجاست و سرمایهگذاری مسئولانه را با مشکل مواجه میکند.
نظرات (0)