هفته گذشته، جنگندههای اسرائیلی حمله هواییای را علیه فرودگاه نظامی ابوالظهور در استان ادلب سوریه اجرا کردند. این پایگاه که در فاصله حدود ۷۰ کیلومتری مرز ترکیه واقع شده، عملاً غیرفعال بوده و هیچ پروازی از آن انجام نمیشود؛ با این حال، واکنشهای بینالمللی به این حمله نشان میدهد هدف اصلی اسرائیل، ارسال پیامی مستقیم به آنکارا بوده است.
پاسخ تند نتانیاهو به ترکیه
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بلافاصله پس از حمله اعلام کرد: «ما استقرار نظامی ترکیه که به سمت جنوب پیشروی میکند را تحمل نخواهیم کرد.» وی افزود: «این پیام را دادیم: این کار را نکنید. اما ظاهراً آنها آن را نشنیدند، بنابراین ما مطمئن شدیم که آن را بهتر درک کنند.» اسرائیل کاتز، وزیر جنگ اسرائیل نیز ادعا کرد: «اردوغان ترکیه را به ماجراجوییهای خطرناک در سوریه میکشاند.»
مخالفت متحدان اسرائیل
با این حال، حتی نزدیکترین متحدان اسرائیل نیز این اقدام را محکوم کردند. تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، حمله به ابوالظهور را «تشدید غیرضروری که ثبات منطقه را پیش نمیبرد» توصیف کرد. سفیر مایک هاکبی نیز تلویحاً بیان کرد این حمله تنشها را افزایش میدهد و اعلام کرد با همکاران خود بر روی مکانیسم کاهش تنش کار میکند. در حالی که سوریه و اسرائیل پس از یک سال مذاکرات با میانجیگری واشنگتن در آستانه توافق بودند، بمباران فرودگاه نه تنها پیامی به ترکیه، بلکه سیگنالی به دولت ترامپ نیز بود.
سه عامل اصلی پشت حمله
تحلیلگران سه عامل اصلی را در پشت این حمله شناسایی کردهاند. در سطح تاکتیکی اول، نتانیاهو خود را برای انتخابات اکتبر آماده میکند و «تهدید ترکیه» میتواند برگهای سیاسی برای بسیج اسرائیلیها باشد. در سطح تاکتیکی دوم، ترکیه خواهان سوریهای قوی و متحد است که با هدف اسرائیل - سوریهای ضعیف و ناپایدار - در تضاد است. دنی سیتیرینوویتس، تحلیلگر اسرائیلی، گفته: «ترکها میخواهند احمد الشرع قوی را در سوریه ببینند. اسرائیل میخواهد احمد الشرع ضعیفی را ببیند.» در سطح راهبردی سوم، اردوغان همواره نتانیاهو را در مانورهای سیاسی شکست داده و این چالش برای اسرائیل غیرعادی است.
شکست اسرائیل در اهداف راهبردی
مقامات اسرائیلی روی این شرط بسته بودند که الشرع را به رویارویی زودهنگام تحریک کنند، گروههای کرد را مسلح کنند، دریافت جنگندههای اف-۳۵ توسط ترکیه را متوقف کنند، آنکارا را از طریق «ائتلاف ششضلعی» منزوی کنند و ترامپ را علیه اردوغان تغییر موضع دهند. نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، اردوغان را «رقیبی پیچیده و خطرناک» توصیف کرده که به دنبال محاصره اسرائیل است. با این حال، اسرائیل در هر یک از این اهداف به دلیل اردوغان شکست خورد.
پاسخ سنجیده ترکیه و خطر ماده ۵ ناتو
واکنش ترکیه به حمله اسرائیل سنجیده بوده و آنکارا نشان داده به تشدید تنش علاقهای ندارد و به دام نتانیاهو نخواهد افتاد. با این حال، روزنامه «اسرائیل هیوم» گزارش داده اسرائیل «نحوه عملکرد» ماده ۵ ناتو را مطالعه کرده و پیشنهاد داده میتواند به نیروهای ترکیه حمله کند بدون آنکه لزوماً مداخله ناتو را برانگیزد. به نظر میرسد گام بعدی اسرائیل میتواند هدف قرار دادن نیروها، تجهیزات یا پایگاههای ترکیه در خارج از خاک این کشور باشد.
تحلیل: رویارویی دو رویکرد راهبردی متفاوت
این رویارویی دو رویکرد راهبردی متفاوت را برجسته میکند. اسرائیل بر اساس محاسبات تاکتیکی عمل میکند، با انتظار اینکه اقدامات فردی به حفظ بیثباتی و دولتهای ضعیف در محیط اطراف کمک کنند. در مقابل، ترکیه بازی طولانیمدت را دنبال میکند و هدف اصلی آنکارا تحکیم سوریهای قوی، باثبات و مستقل و حفظ منافع ملی خود باقی مانده است. کارشناسان توصیه میکنند ترکیه باید خونسردی خود را حفظ کند، از کشیده شدن به رویارویی غیرضروری اجتناب کند، و در عین حال برای تشدید بیشتر اسرائیل آماده باشد و خطوط قرمز روشنی را ابلاغ نماید.
نظرات (0)