مازندران به عنوان یکی از غنیترین استانهای کشور از نظر موقوفات شناخته میشود و بر اساس آخرین آمار منتشرشده، این استان با حدود ۲۴۳ هزار رقبه، بالاترین رتبه را در سطح کشور به خود اختصاص داده است. رقبه کوچکترین جزء یک موقوفه محسوب میشود و تعداد بالای آن نشاندهنده گستردگی و تنوع موقوفات در این استان شمالی است.
آمار جامع موقوفات مازندران
حجتالاسلام ابراهیم حیدری، مدیرکل اوقاف و امور خیریه مازندران، در نشست خبری اخیر خود آمار تفصیلی از وضعیت موقوفات استان ارائه کرد. به گفته وی، در مازندران حدود هزار و ۳۶۱ امامزاده ثبت شده و نزدیک به ۱۵ هزار موقوفه انتفاعی و منفعتی وجود دارد. این استان از نظر تعداد موقوفات رتبه سوم کشور را دارد، اما از نظر شمار رقبهها در صدر جدول قرار میگیرد.
بر اساس این آمار، تعداد رقبههای موقوفات مازندران از حدود ۱۵۴ هزار مورد به نزدیک ۲۴۳ هزار رقبه افزایش یافته است. حیدری با اشاره به نمونهای از این گستردگی گفت: «موقوفه آیتالله محمدباقر تاجر بیش از ۲۵ هزار رقبه دارد.»
تنوع نیات واقفان در مازندران
یکی از نکات جالب توجه درباره موقوفات مازندران، تنوع بالای نیات واقفان است. بیش از ۷۰۰ نیت متفاوت در موقوفات این استان وجود دارد که شامل حوزههای مختلفی میشود:
- حدود ۱۷۳ هزار رقبه مسکونی
- حدود ۳۸ هزار رقبه کشاورزی
- نزدیک به ۱۶ هزار رقبه تجاری
- بیش از هزار رقبه صنعتی
- ۱۶۷ رقبه درمانی
- ۴۱۸ رقبه آموزشی
- ۲۲۷ رقبه خدماتی
مدیرکل اوقاف مازندران توضیح داد: «تمام واحدهای مسکونی موجود در این آمار به معنای مالکیت کامل اوقاف نیست؛ در بسیاری از موارد عرصه ملک وقف است، اما اعیان متعلق به مردم است و باید این تفکیک در تحلیل آمار مورد توجه قرار گیرد.»
وقفهای جدید با نگاه به نیازهای اجتماعی
در سالهای اخیر ۳۱۸ وقف جدید در مازندران به ثبت رسیده که نشاندهنده تداوم فرهنگ وقف در این استان است. نکته قابل توجه این است که وقفهای جدید بیش از گذشته به سمت نیازهای اجتماعی روز حرکت کردهاند و حوزههایی مانند بهداشت و درمان، ازدواج جوانان، تأمین لوازمالتحریر و اسکان دانشجویان را دربرمیگیرند.
از جمله نمونههای جالب وقف جدید در مازندران میتوان به موردی در بابلسر اشاره کرد که پدر یکی از شهدای استان پنج واحد مسکونی را وقف کرده تا زوجهای جوان پس از ازدواج بتوانند به مدت دو سال به صورت رایگان در این واحدها سکونت داشته باشند. همچنین وقفهایی با موضوع حمایت از تحقیقات برای کشف واکسن بیماریهای ناشناخته و نگهداری و اشتغال کودکان بیسرپرست نیز در استان ایجاد شده است.
فعالیتهای اقتصادی و کشاورزی موقوفات
اوقاف مازندران علاوه بر مدیریت سنتی موقوفات، در حوزه فعالیتهای اقتصادی نیز ورود کرده است. در حال حاضر حدود ۳۰۰ هکتار زمین گندمزار تحت مدیریت مستقیم اوقاف قرار دارد و مراحل کاشت، داشت و برداشت گندم توسط مجموعه اوقاف انجام میشود. حتی فرآوری و تبدیل گندم به آرد نیز در دستور کار قرار گرفته است.
کارخانه آرد موقوفه یوسفیه دماوندی که پنج نوع آرد تولید میکند، نمونهای موفق از این فعالیتهای اقتصادی است. این کارخانه با دریافت مجوزهای لازم، بخشی از محصولات خود را به کشورهای همسایه صادر میکند. تولید مرکبات نیز در سطح استان دنبال میشود.
تغییر رویکرد مدیریتی اوقاف
حجتالاسلام حیدری با بیان اینکه رویکرد مدیریتی اوقاف در سالهای اخیر تغییر کرده است، گفت: «در گذشته بخش قابل توجهی از فعالیتهای تولیدی موقوفات به صورت واگذاری انجام میشد، اما در سالهای اخیر اوقاف با استفاده از ظرفیت امنای موقوفات و حضور مستقیم مدیران و کارکنان خود، در برخی فعالیتها به صورت مستقیم ورود کرده است.»
وی این رویکرد را در راستای افزایش بهرهوری موقوفات دانست و افزود: «تلاش میکنیم ظرفیتهای اقتصادی موقوفات به شکل مطلوبتری فعال شود تا ضمن حفظ اصل وقف، عواید بیشتری برای اجرای نیات واقفان ایجاد شود.»
فعالیتهای فرهنگی و مذهبی
اوقاف مازندران در کنار فعالیتهای مدیریتی و اقتصادی، در حوزههای فرهنگی و مذهبی نیز فعال است. برپایی موکب عزاداری و خدمترسانی به زائران سیدالشهدا(ع) از جمله برنامههای این مجموعه است. موکب اوقاف مازندران در شهر سامرا فعالیت دارد و یک سال نیز در ناصریه عراق برپا شده است.
نظرات (0)