وضعیت منابع آبی لرستان به نقطه‌ای حساس رسیده و مدیران استانی به‌طور صریح از بحران پیش رو سخن می‌گویند. کاکاوند، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، در تازه‌ترین اظهارات خود به رقم نگران‌کننده مصرف آب استان اشاره کرد: مجموع مصرف آب سطحی و زیرزمینی لرستان به یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون مترمکعب رسیده و نکته تأسف‌بار آن‌که سهم آب‌های زیرزمینی از این میزان بالغ بر ۶۰ درصد است.

عقب‌ماندگی در زیرساخت‌های آبی

کاکاوند با بیان اینکه لرستان در بخش زیرساخت‌های تأمین آب با کمبودهای جدی مواجه است، برنامه سه‌ساله‌ای برای اصلاح این ساختار ترسیم کرده است. طبق این برنامه، سهم برداشت از منابع آب سطحی باید از وضعیت فعلی به ۵۵ درصد افزایش یابد و در مقابل، سهم منابع زیرزمینی به ۴۵ درصد کاهش پیدا کند. وی تأکید کرد که بدون تکمیل پروژه‌های عمرانی نیمه‌تمام، تحقق این هدف میسر نخواهد شد.

این مقام مسئول با هشدار نسبت به افت تراز آب‌های زیرزمینی در برخی شهرهای لرستان، گفت وضعیت کنونی سفره‌های زیرزمینی نگران‌کننده است و اجرای طرح‌های توسعه‌ای می‌تواند نقش بسیار مهمی در کاهش فشار بر این منابع داشته باشد.

وضعیت ایستگاه‌های پمپاژ و طرح‌های زیرساختی

اکنون شش ایستگاه پمپاژ در لرستان فعال است که به گفته کاکاوند، دو ایستگاه جدید در مناطق نیله و اسماعیل‌آباد طی هفته دولت به بهره‌برداری خواهند رسید. در زمینه تأمین منابع مالی پروژه‌ها نیز تاکنون بیش از ۶.۱ هزار میلیارد تومان اعتبار برای طرح‌های زیرساختی آب لرستان مصوب شده است.

با این حال، حجم نیاز مالی پروژه‌ها بسیار فراتر از این رقم است. کاکاوند اعلام کرد برای تکمیل شش سد در حال اجرا حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان، برای ایستگاه‌های پمپاژ ۱.۵ هزار میلیارد تومان و برای شبکه‌های انتقال و توزیع آب ۳.۵ هزار میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز است.

پیگیری تکمیل سدهای معشوره و مخمل‌کوه

در حوزه سدهای اصلی استان، مدیرعامل آب منطقه‌ای لرستان از پیگیری تکمیل سد معشوره و سد مخمل‌کوه توسط شرکت آب و نیرو خبر داد و گفت با بهره‌برداری از این سدها، امکان برقراری توازن میان برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی فراهم خواهد شد.

سد آب‌سرده بروجرد؛ از توقف سال‌هاه تا ۶۰ درصد پیشرفت

یکی از نکات امیدوارکننده گزارش کاکاوند، مربوط به سد آب‌سرده بروجرد است. این پروژه که سال‌ها در حالت توقف بود، طی چند ماه اخیر شتاب گرفته و اکنون بیش از ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد. سد آب‌سرده علاوه بر تأمین آب شرب شهر بروجرد و روستاهای مسیر، امکان آبرسانی به ۳۴۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی پایین‌دست را فراهم خواهد کرد و بخشی از نیاز آبی صنایع بروجرد نیز از طریق آن تأمین می‌شود.

سد عالی‌محمود الیگودرز و احیای اراضی کشاورزی

سد عالی‌محمود الیگودرز نیز اکنون ۳۶ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و پیش‌بینی می‌شود تا اوایل سال ۱۴۰۷ به مرحله آبیاری برسد. همچنین قرار است طی دو ماه آینده، ۱۷۰۰ هکتار از اراضی الیگودرز احیا شود. مشکل حق‌آبه کانال قم‌رود نیز در حال پیگیری است و میزان تخصیص آب در این بخش بیش از سه برابر افزایش یافته است.

۳۶ سد در مرحله مطالعاتی

در کنار پروژه‌های در حال اجرا، ۳۶ سد دیگر در استان لرستان در مرحله مطالعات قرار دارند که از این تعداد، ۱۲ سد در ردیف طرح‌های اولویت‌دار قرار گرفته‌اند. این نشان‌دهنده عزم استان برای تغییر بنیادین ساختار تأمین آب است، اما تحقق این برنامه‌ها منوط به تأمین به‌موقع اعتبارات و تسریع در اجرای پروژه‌های نیمه‌تمام خواهد بود.

تهدید جدی افت تراز سفره‌های زیرزمینی در لرستان، به‌ویژه در بخش کشاورزی، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی عمیقی به همراه خواهد داشت. مدیریت منابع آب استان اکنون در مقطعی قرار گرفته که اگر اقدامات اساسی در سال‌های آتی صورت نگیرد، بخش عمده‌ای از زمین‌های کشاورزی لرستان با بحران جدی مواجه خواهد شد.