سفر محرمانه و از پیش اعلامنشده «جان رتکلیف» مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) به مسکو، بار دیگر توجهها را به پشت پرده مناسبات واشنگتن و مسکو جلب کرده است. بر اساس گزارشهایی که به نقل از منابع مطلع منتشر شده، محور اصلی این دیدار انتقال هشداری صریح به کرملین درباره پرهیز از هرگونه ماجراجویی علیه متحدان ناتو و همچنین درخواست برای بازنگری در حمایت از ایران بوده است.
هشدار صریح درباره کشورهای بالتیک
به گزارش تابناک به نقل از ایسنا و به استناد گفتههای دو منبع آگاه به نشریه آمریکایی پالتیکو، رتکلیف در جریان سفر خود در روز سهشنبه به پایتخت روسیه به مقامهای ارشد این کشور هشدار داده است که در واکنش به بنبست موجود در جنگ اوکراین، سطح تنش با متحدان آمریکا در پیمان آتلانتیک شمالی را بالا نبرد. به گفته این منابع، تمرکز اصلی واشنگتن بر سه کشور حوزه بالتیک یعنی استونی، لتونی و لیتوانی بوده است.
یکی از این منابع آگاه در تشریح هدف اصلی دیدار گفته است: «هدف اصلی این دیدار هشدار دادن به روسیه درباره هرگونه اقدام تشدیدکننده علیه کشورهای بالتیک بود.» هر سه منبعی که جزئیات این سفر را فاش کردهاند، از جمله یک مقام انگلیسی مطلع از برنامه سفر، به دلیل حساسیت بسیار بالای موضوع خواستهاند نامشان فاش نشود.
درخواست آمریکا برای کاهش حمایت مسکو از ایران
بر اساس همین گزارشها، رئیس دستگاه جاسوسی آمریکا از فرصت این سفر نادر برای طرح موضوع دیگری نیز استفاده کرده و از مسکو خواسته است حمایت خود از ایران را کاهش دهد. جزئیات بیشتری درباره مصداقهای این حمایت یا پاسخ طرف روسی منتشر نشده، اما طرح همزمان دو پرونده ایران و اوکراین در یک دیدار امنیتی، نشاندهنده پیوندی است که واشنگتن میان مناسبات مسکو-تهران و تحولات جنگ اوکراین قائل است.
این درخواست در شرایطی مطرح شده که همکاریهای نظامی و سیاسی ایران و روسیه در سالهای اخیر بهویژه پس از آغاز جنگ اوکراین به یکی از محورهای نگرانی آمریکا و اروپا تبدیل شده است.
سفری نادر در دوره ترامپ
انتشار خبر سفر رتکلیف به مسکو، موجی از گمانهزنیها را در محافل سیاسی و رسانهای واشنگتن و پایتختهای اروپایی به راه انداخته است. دلیل این حساسیت آن است که این سفر، نخستین سفر شناختهشده یک مدیر سیا به مسکو در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ به شمار میرود.
آخرین سفر مشابه به اواخر سال ۲۰۲۱ بازمیگردد؛ زمانی که «ویلیام برنز» مدیر وقت سیا در دولت جو بایدن راهی مسکو شد و به طور مستقیم به ولادیمیر پوتین درباره پیامدهای حمله به اوکراین هشدار داد. با این حال، سه ماه پس از آن هشدار، نیروهای روسیه تهاجم گسترده به اوکراین را آغاز کردند؛ تجربهای که به گفته ناظران، سایه آن همچنان بر ارزیابیها از کارآمدی هشدارهای اطلاعاتی سنگینی میکند.
تشدید حملات و نگرانی از جنگ ترکیبی علیه ناتو
سفر رئیس سیا در مقطعی انجام شده که هر دو طرف درگیر در جنگ اوکراین، حملات پهپادی و موشکی خود را حتی در مناطقی بسیار دور از خط مقدم تشدید کردهاند. روسیه در هفتههای اخیر به طور علنی تهدیدهایی را متوجه کشورهای عضو ناتو که حامی کییف هستند کرده است.
همین تهدیدها نگرانیها را درباره احتمال توسل مسکو به اقدامات تهاجمی در قالب جنگ ترکیبی، خرابکاری یا حتی عملیات نظامی محدود علیه اعضای ناتو افزایش داده است. روزنامه والاستریت ژورنال نیز اوایل ماه جاری به نقل از ارزیابیهای اطلاعاتی اخیر آمریکا گزارش داده بود که ولادیمیر پوتین ممکن است در سالهای آینده حتی در صورت ادامه جنگ اوکراین، تلاش کند یک حمله محدود علیه یکی از اعضای ناتو را به اجرا بگذارد.
در چنین فضایی، پیام هشدارآمیز واشنگتن به مسکو درباره بالتیک را میتوان تلاشی برای ایجاد بازدارندگی پیشدستانه و جلوگیری از گسترش دامنه درگیری فراتر از مرزهای اوکراین تفسیر کرد.
واکنش ترامپ؛ «تا حدی معمول»
در پی انتشار اخبار مربوط به این سفر، سخنگوی کاخ سفید خبرنگاران را به اظهارات روز چهارشنبه دونالد ترامپ ارجاع داد. رئیسجمهور آمریکا در یک مصاحبه رادیویی، گمانهزنیها مبنی بر اینکه رتکلیف برای متقاعد کردن پوتین به عدم حمله به ناتو یا بریتانیا به مسکو رفته را رد کرد.
ترامپ با توصیف این سفر به عنوان دیداری «تا حدی معمول»، تأیید کرد که موضوع اصلی آن به تلاشها برای پایان دادن به جنگ اوکراین مربوط بوده است. او گفت: «نمیخواهم مردم را ناامید کنم. ما دوست داریم شاهد پایان جنگ اوکراین باشیم.»
این موضعگیری در حالی است که ناظران اروپایی با دقت تحولات را دنبال میکنند و معتقدند هرگونه کانال ارتباطی مستقیم میان رؤسای اطلاعاتی دو کشور، حتی اگر «معمول» توصیف شود، میتواند بر معادلات امنیتی قاره اروپا و آینده جنگ اوکراین تأثیرگذار باشد.
نظرات (0)