سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر حفاظت میدانی و زیستگاهمحور، صیانت از یوز ایرانی را بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی تنوع زیستی کشور دنبال میکند. معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی این سازمان میگوید تمرکز اصلی برنامهها بر حفظ یوز در زیستگاه طبیعی، بهبود کیفیت زیستگاه و کاستن از تهدیدهای انسانی است.
به گزارش خبرگزاری مهر، حمید ظهرابی در نشست تخصصی روز ملی یوزپلنگ ایرانی که با حضور کارشناسان و فعالان حوزه حیاتوحش برگزار شد، چارچوب جدید حفاظت از یوز را تشریح کرد و گفت رویکرد سازمان، جلوگیری از انقراض این زیرگونه ارزشمند از طریق اقدامات پایدار در عرصه طبیعت است، نه اتکای صرف به تکثیر در شرایط نیمهاسارت.
تأکید بر حفاظت در زیستگاه طبیعی
ظهرابی با اشاره به جایگاه یوز ایرانی بهعنوان یکی از گونههای بهشدت در معرض خطر انقراض، حفظ جمعیتهای باقیمانده در زیستگاههای طبیعی را محور اصلی برنامهها دانست. به گفته او، ارتقای کیفیت زیستگاه به معنای تأمین امنیت، دسترسی پایدار به آب و طعمه و کاهش تعارضات انسانی است و بدون این مؤلفهها، هرگونه اقدام حفاظتی ناقص خواهد ماند.
وی افزود که سازمان حفاظت محیط زیست قصد دارد با نگاه اکوسیستمی، زیستگاههای کلیدی یوز در مناطق مرکزی و شرقی کشور را بهصورت ویژه پایش و مدیریت کند تا شرایط برای زادآوری طبیعی و پایداری جمعیت فراهم شود.
بازنگری برنامه ملی با مشارکت متخصصان
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی از بازنگری برنامه حفاظت از یوز با مشارکت گسترده ذینفعان خبر داد و گفت این بازنگری با حضور متخصصان حیاتوحش، دانشگاهیان، محیطبانان با تجربه میدانی و تشکلهای مردمنهاد در حال انجام است.
به گفته ظهرابی، استفاده از دانش دانشگاهی در کنار تجربه عملی محیطبانان و ظرفیت تشکلهای محلی، باعث شده برنامه جدید واقعبینانهتر، اجراییتر و مبتنی بر دادههای میدانی تدوین شود. این رویکرد مشارکتی قرار است ضمانت اجرای برنامهها را افزایش دهد و هماهنگی میان بخشهای علمی، اجرایی و مردمی را تقویت کند.
اقدامات میدانی؛ از کنترل دام تا پایش آبشخورها
ظهرابی مجموعهای از اقدامات در دست اجرا را برشمرد که مستقیماً بر کاهش فشار بر زیستگاه یوز متمرکز است. کنترل حضور دام و شتر رها شده در زیستگاههای حساس، یکی از این محورها است؛ چرا که چرای بیرویه و حضور دام اهلی علاوه بر تخریب پوشش گیاهی و کاهش طعمههای طبیعی یوز مانند آهو و جبیر، موجب افزایش تعارض و ناامنی در زیستگاه میشود.
پایش مستمر آبشخورها و تأمین آب در فصلهای گرم و خشک، پیشگیری از شکار غیرمجاز طعمهها و خود یوز، و تقویت پایشهای میدانی از دیگر اقداماتی است که به گفته معاون سازمان محیط زیست بهصورت منظم در مناطق تحت مدیریت دنبال میشود. این پایشها با هدف ثبت حضور یوز، شناسایی مسیرهای تردد و ارزیابی سلامت زیستگاه انجام میگیرد.
ایمنسازی جادهها و تقویت پایش هوشمند
یکی از مهمترین تهدیدهای انسانی برای یوز ایرانی، تلفات جادهای بهویژه در محورهای عبوری از زیستگاهها است. ظهرابی در این زمینه به برنامه ایمنسازی جادهها اشاره کرد و گفت نصب تابلوهای هشدار، کاهش سرعت، ایجاد زیرگذرها و اطلاعرسانی به رانندگان در دستور کار قرار دارد.
وی همچنین از تقویت بانک اطلاعاتی یوز و توسعه استفاده از دوربینهای تلهای خبر داد. ثبت تصاویر و دادههای دقیق از افراد مختلف یوز، امکان شناسایی، سرشماری و پایش رفتار و سلامت جمعیت را فراهم میکند و مبنای تصمیمگیریهای حفاظتی قرار میگیرد. توسعه این بانک اطلاعاتی با همکاری کارشناسان و محیطبانان دنبال میشود.
نقش جوامع محلی و حفاظت مشارکتی
به گفته معاون محیط زیست طبیعی، حفاظت مشارکتی با جوامع محلی یکی از ارکان اصلی راهبرد جدید است. جلب همکاری دامداران، ساکنان روستاهای حاشیه زیستگاه و فعالان محلی میتواند به کاهش تعارض انسان و حیاتوحش، گزارشدهی سریعتر موارد مشاهده یا تهدید و ارتقای حس مسئولیت اجتماعی نسبت به یوز منجر شود.
ظهرابی تأکید کرد که بدون همراهی مردم محلی، هیچ برنامه حفاظتی در بلندمدت موفق نخواهد بود و به همین دلیل آموزش، توانمندسازی و ایجاد منافع مشترک برای جوامع پیرامون زیستگاه در برنامهها دیده شده است.
آخرین وضعیت سایت تکثیر؛ عدم تولد به دلیل سن پایین مادهها
معاون سازمان حفاظت محیط زیست در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت سایت تکثیر یوز اشاره کرد و گفت: با وجود مشاهده رفتارهای جنسی مناسب در مادههای جوان در فصل تولیدمثل گذشته، متأسفانه تولدی ثبت نشد.
وی سن پایین مادههای موجود در مرکز را از عوامل اصلی عدم موفقیت در زادآوری عنوان کرد و افزود که بلوغ فیزیولوژیک و تجربه تولیدمثلی از عوامل تعیینکننده در موفقیت تکثیر است. به گفته او، پایش دقیق وضعیت سلامت و رفتار این مادهها ادامه دارد و برنامههای تکثیر با رویکرد علمی و با پرهیز از هرگونه فشار غیرضروری بر حیوانات دنبال میشود.
ظهرابی در پایان تأکید کرد که هرچند تکثیر در اسارت میتواند بهعنوان یک پشتوانه حفاظتی مطرح باشد، اما جایگزین حفاظت در زیستگاه طبیعی نیست و اولویت اصلی سازمان همچنان صیانت از یوز در طبیعت، کاهش تلفات انسانی و احیای زیستگاههای این گونه نادر ایرانی است.
نظرات (0)