استاد حوزه علمیه با اشاره به آیات قرآن کریم، جایگاه پیامبر اکرم(ص) را جایگاهی ممتاز و بیبدیل توصیف کرد و گفت: خداوند متعال در قرآن، مفاهیمی بنیادین همچون ولایت، ایمان، اطاعت و محبت را همزمان برای خود و رسول گرامی اسلام(ص) مطرح کرده که این همراهی، نشانهای روشن از منزلت ویژه آن حضرت در منظومه معارف وحیانی است.
به گزارش محفل قرآنی حرم مطهر، حجتالاسلام والمسلمین مجید حیدریفر پیش از ظهر پنجشنبه و همزمان با ایام خجسته ولادت با سعادت پیامبر اعظم(ص)، در محفل تفسیر قرآن کریم که در شبستان امام خمینی(ره) حرم مطهر بانوی کرامت در قم برگزار شد، به تفسیر سورههای مبارکه ضحی و شرح پرداخت و ابعاد مختلف جایگاه رسول خدا(ص) در کلام الهی را تشریح کرد.
همنشینی نام پیامبر با نام خدا در مفاهیم کلیدی قرآن
حیدریفر با بیان اینکه قرآن کریم در آیات متعدد، ایمان به خدا و رسول، اطاعت از خدا و رسول و محبت به خدا و رسول را در کنار یکدیگر ذکر کرده است، اظهار کرد: این همنشینی تعمدی، تنها یک تکرار لفظی نیست بلکه بیانگر جایگاه ولایی و رسالت الهی پیامبر اکرم(ص) است و نشان میدهد اطاعت و محبت نسبت به پیامبر، امتداد اطاعت و محبت الهی است.
وی افزود: در بسیاری از این آیات، پس از تبیین شأن پیامبر اکرم(ص)، جایگاه اهلبیت عصمت و طهارت(ع) نیز مورد تأکید قرار گرفته که این پیوند، انسجام منظومه هدایت قرآنی را آشکار میسازد و مسئولیت امت را در پیروی از مکتب نبوی و علوی دوچندان میکند.
سوره ضحی؛ جلوه عنایت و آرامشبخشی الهی به رسول خدا
این استاد حوزه، سورههای ضحی و شرح را از جمله سورههایی دانست که به صورت ویژه به شخصیت پیامبر اکرم(ص) و الطاف خاص پروردگار نسبت به ایشان پرداختهاند. وی گفت: خداوند متعال در آغاز سوره ضحی با سوگند به «روشنایی روز و آرامش شب»، پیامبر خود را مورد خطاب قرار میدهد و با تعبیری اطمینانبخش تأکید میکند که پروردگار هرگز او را رها نکرده و مورد خشم قرار نداده است.
به گفته حیدریفر، این آیات ناظر به دورهای است که وحی برای مدت کوتاهی متوقف شده بود و برخی این توقف را به معنای قطع ارتباط الهی تفسیر میکردند؛ در حالی که قرآن با صراحت اعلام میکند این وقفه به معنای ترک یا غضب الهی نیست، بلکه تدبیری در مسیر تربیت و آمادهسازی برای مراحل بعدی رسالت است و آرامش و اطمینان را به قلب پیامبر بازمیگرداند.
وی ادامه داد: در ادامه همین سوره، خداوند برتری جهان آخرت بر دنیا برای پیامبر را یادآور میشود و وعدهای روشن درباره آینده آن حضرت میدهد؛ وعدهای که به مقام شفاعت کبری در روز قیامت نیز پیوند میخورد. بر اساس مضمون آیات، شفاعت پیامبر اکرم(ص) تا رسیدن ایشان به مقام رضایت و خشنودی الهی ادامه خواهد داشت و این خود جلوهای دیگر از کرامت و عظمت رسول خدا نزد پروردگار است.
یادآوری نعمتها و مسئولیت بهرهگیری از آن
استاد حوزه علمیه در تفسیر آیات پایانی سوره ضحی «أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً فَآوَی، وَوَجَدَکَ ضَالّاً فَهَدَی، وَوَجَدَکَ عَائِلاً فَأَغْنَی» اظهار کرد: خداوند در این آیات با یادآوری سه نعمت بزرگ ـ پناه دادن در یتیمی، هدایت در جستوجوی حقیقت و بینیاز ساختن پس از تنگدستی ـ عنایات خود به پیامبر را برمیشمرد و بلافاصله مسیر بهرهگیری از این نعمتها را نیز تعیین میکند: دستگیری از یتیمان، راهنمایی گمراهان و کمک به نیازمندان.
وی تأکید کرد: این ساختار تربیتی نشان میدهد نعمتهای الهی باید در مسیر خدمت به مردم و تحقق اهداف رسالت به کار گرفته شود و پیامبر اکرم(ص) خود الگوی کامل در تبدیل نعمت به مسئولیت اجتماعی است.
حیدریفر با اشاره به روایتی تفسیری از امام رضا(ع) درباره این آیات افزود: در این روایت، پیامبر اکرم(ص) به گوهری گرانبها تشبیه شدهاند که خداوند مردم را به سوی او هدایت کرده است. بر اساس این نگاه، رسول خدا پناهگاه و مأمن امت است و هر کس به دامان او چنگ زند، به هدایت و امنیت دست یافته است.
سوره شرح؛ از شرح صدر تا بلندآوازگی نام پیامبر
این مفسر قرآن در بخش دوم سخنان خود به سوره مبارکه شرح پرداخت و گفت: این سوره نیز مجموعهای از الطاف الهی نسبت به پیامبر را بازگو میکند؛ «شرح صدر» و گشایش سینه برای تحمل بار سنگین رسالت، برداشتن بار دشوار از دوش آن حضرت و بلندآوازه ساختن نام مبارکش در کنار نام خداوند.
وی تصریح کرد: در این سوره، در کنار یادآوری سختیهای مسیر دعوت، وعده قطعی گشایش نیز تکرار شده است: «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً». تکرار این آیه تأکیدی بر قانون الهیِ همراهی آسانی با سختی است؛ به این معنا که هیچ دشواری در مسیر حرکت به سوی اهداف الهی بدون گشایش نیست و مؤمن باید با توکل و استقامت، سختیها را مقدمه آسانی بداند.
حیدریفر خاطرنشان کرد: این پیام برای جامعه امروز نیز راهگشاست؛ همانگونه که پیامبر اکرم(ص) با تکیه بر عنایت پروردگار، دشواریهای طاقتفرسای مکه و سالهای سخت دعوت را پشت سر گذاشت، امت اسلامی نیز میتواند با الهام از سیره نبوی، سختیها را به فرصت رشد و تعالی تبدیل کند.
دعوت به استمرار مجاهدت و توجه به پروردگار
وی در پایان با اشاره به آیه پایانی سوره شرح «فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَإِلَیٰ رَبِّکَ فَارْغَبْ» گفت: قرآن در این فراز، پیامبر را به استمرار تلاش و نصب نفس در مسیر مجاهدت فرا میخواند و میآموزد که پایان هر مرحله، نقطه توقف نیست بلکه آغازی برای مرحلهای دیگر از مسئولیت است و دل باید همواره متوجه پروردگار و مشتاق لقای او باشد.
این استاد حوزه تأکید کرد: مجموع مضامین دو سوره ضحی و شرح، تصویری جامع از جایگاه رفیع پیامبر اکرم(ص)، استمرار عنایات الهی در لحظهلحظه زندگی آن حضرت و پیوند ناگسستنی لطف پروردگار با مسیر دشوار اما نورانی رسالت ارائه میدهد. تأمل در این معارف، شناخت عمیقتری از شخصیت رحمة للعالمین برای مؤمنان فراهم میکند و ضرورت الگوگیری از صبر، توکل و خدمت بیمنت نبوی را در زندگی فردی و اجتماعی یادآور میشود.
نظرات (0)