شرکت بین‌المللی کپلر که به‌طور تخصصی تردد جهانی نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری را رصد می‌کند، روز پنجشنبه در تازه‌ترین ارزیابی خود اعلام کرد حجم عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز همچنان در محدوده پایین باقی مانده است. این گزارش در حالی منتشر می‌شود که در روزهای اخیر گفت‌وگوهایی میان ایران و عمان درباره تسهیل کشتیرانی در این آبراه راهبردی انجام شده است.

به گفته کپلر، انتظارات اولیه از اثرگذاری این رایزنی‌ها بر افزایش فوری تردد محقق نشده و شاخص‌های عبوری در بخش‌های اصلی تنگه هرمز تغییر ملموسی را نشان نمی‌دهد.

تردد پایین‌تر از میانگین ده‌روزه

بر اساس داده‌های منتشرشده، تردد کشتی‌های حامل کالاهای اولیه شامل نفت خام، فرآورده‌ها و برخی کالاهای فله از تنگه هرمز در روز چهارشنبه نسبت به روز سه‌شنبه افزایش جزئی داشته، اما این رشد مقطعی نتوانسته است میانگین کلی را جبران کند.

کپلر تأکید کرده است که حجم تردد روز چهارشنبه همچنان پایین‌تر از میانگین ده روز اخیر بوده و این موضوع نشان می‌دهد احتیاط شرکت‌های کشتیرانی و مالکان محموله برای عبور از این مسیر حساس ادامه دارد. به عبارت دیگر، افزایش یک‌روزه بیشتر جنبه نوسان کوتاه‌مدت داشته تا نشانه‌ای از بازگشت به شرایط عادی.

کارشناسان صنعت حمل‌ونقل دریایی معتقدند تا زمانی که ریسک‌های ژئوپلیتیک و بیمه‌ای کاهش محسوسی پیدا نکند، بسیاری از اپراتورها ترجیح می‌دهند برنامه حرکت نفتکش‌ها را با تأخیر یا با مسیرهای جایگزین تنظیم کنند.

سایه تداوم بن‌بست مذاکرات ایران و آمریکا

کپلر یکی از دلایل اصلی تداوم ضعف تردد را ادامه بن‌بست در مذاکرات میان ایران و آمریکا عنوان کرده است. به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از این شرکت، نبود چشم‌انداز مشخص برای توافق سیاسی موجب شده فضای عدم اطمینان بر آبراه‌های اصلی منطقه حاکم بماند.

این در حالی است که مذاکرات ایران و عمان با محوریت مسائل مرتبط با کشتیرانی و امنیت تنگه هرمز در جریان بوده، اما به‌تنهایی نتوانسته است اطمینان کافی را به بازار و شرکت‌های حمل‌ونقل بازگرداند. تحلیلگران می‌گویند تا زمانی که تنش‌های فراتر از سطح منطقه‌ای حل نشود، اثر این گفت‌وگوهای دوجانبه محدود خواهد ماند.

سفر نخست‌وزیر قطر و اثر آن بر بازار نفت

هم‌زمان با انتشار داده‌های کپلر، بازار جهانی نفت واکنش کاهشی نشان داد. قیمت نفت خام در معاملات روز پنجشنبه بیش از ۱٫۵ درصد افت کرد که بخشی از آن به خوش‌بینی ناشی از تحرکات دیپلماتیک نسبت داده شده است.

سفر شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی، نخست‌وزیر قطر به ایران با دستور کار گفت‌وگو درباره وضعیت تنگه هرمز، از سوی سرمایه‌گذاران به‌عنوان نشانه‌ای از تلاش برای کاهش احتمال اختلال در عرضه نفت خاورمیانه تفسیر شد و همین موضوع فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کرد.

  • نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) برای تحویل در ماه اکتبر با افت ۱٫۷۴ درصدی، در ساعت ۳:۱۲ بامداد به وقت شرقی آمریکا به ۸۰٫۸ دلار در هر بشکه رسید.
  • نفت برنت برای تحویل در ماه سپتامبر نیز ۱٫۶۴ درصد کاهش یافت و در ساعت ۳:۱۶ بامداد به ۸۶٫۴ دلار در هر بشکه معامله شد.

افت هم‌زمان هر دو شاخص اصلی نشان می‌دهد بازار در کوتاه‌مدت انتظار کاهش ریسک عرضه را قیمت‌گذاری کرده، هرچند داده‌های کپلر حاکی از آن است که این خوش‌بینی هنوز به بهبود واقعی تردد در تنگه هرمز منجر نشده است.

چرا تنگه هرمز همچنان تعیین‌کننده است؟

تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، محل عبور بخش بزرگی از صادرات نفت و گاز منطقه خلیج فارس به بازارهای جهانی است. هرگونه اختلال یا حتی گمانه درباره ناامنی در این مسیر، به‌سرعت بر حق بیمه نفتکش‌ها، هزینه حمل و در نهایت قیمت نهایی نفت اثر می‌گذارد.

در ماه‌های اخیر، حساسیت بازار نسبت به اخبار مرتبط با این آبراه افزایش یافته و گزارش‌های شرکت‌هایی مانند کپلر به معیاری مهم برای سنجش سطح واقعی ریسک تبدیل شده است. داده‌های این شرکت نشان می‌دهد که حتی افزایش‌های روزانه در تردد، تا زمانی که به میانگین پایدار نزدیک نشود، نمی‌تواند به‌عنوان سیگنال بهبود ارزیابی شود.

ناظران معتقدند در روزهای آینده، دو عامل به‌طور هم‌زمان مسیر بازار را تعیین خواهد کرد: نخست نتیجه تحرکات دیپلماتیک با میانجی‌گری کشورهایی مانند عمان و قطر، و دوم چشم‌انداز گفت‌وگوهای کلان‌تر میان تهران و واشنگتن. تا زمانی که این دو مسیر به نقطه همگرایی نرسد، به نظر می‌رسد احتیاط در تردد از تنگه هرمز و نوسان قیمت نفت ادامه خواهد داشت.