رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه با اشاره به دیدار اخیر خود با رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در مسکو تأکید کرد که این ملاقات در چارچوب تماس‌های حرفه‌ای و مرسوم میان سرویس‌های اطلاعاتی دو کشور انجام شده و هیچ اتفاق غیرعادی در آن رخ نداده است.

به گزارش خبرگزاری «آرتی» به نقل از اظهارات سرگئی ناریشکین، وی در پاسخ به پرسش‌ها درباره سفر محرمانه جان راتکلیف به مسکو و محتوای مذاکرات دو طرف گفت که محور اصلی گفت‌وگوها، بررسی مجموعه‌ای از موضوعات مرتبط با حوزه اختیارات و فعالیت‌های دستگاه‌های اطلاعاتی بوده است.

تأکید ناریشکین بر حرفه‌ای بودن دیدار

ناریشکین با رد گمانه‌زنی‌ها درباره غیرعادی بودن این دیدار تصریح کرد: «در این دیدار اتفاق غیرعادی رخ نداد. دیدارهای حضوری رؤسای دستگاه‌های امنیتی بخشی از فعالیت حرفه‌ای ما به شمار می‌رود و در این نشست نیز تعدادی از مسائل مرتبط با حوزه اختیارات دستگاه‌های مذکور بررسی شد.»

رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه افزود که ارتباط میان سران دستگاه‌های اطلاعاتی، چه به صورت حضوری و چه به صورت برخط، بخشی جدایی‌ناپذیر از کار روزمره این نهادها است. به گفته وی، این تعاملات با هدف مدیریت ریسک، تبادل دیدگاه درباره مسائل دارای منافع مشترک و جلوگیری از سوءتفاهم در حوزه‌های حساس امنیتی صورت می‌گیرد.

ناریشکین با اشاره به گستردگی تماس‌های بین‌المللی خود اظهار داشت: «من تقریباً هر هفته با رئیس یک دستگاه امنیتی یا سازمان اطلاعاتی از قاره‌های مختلف جهان دیدار می‌کنم. بنابراین دیدار با جان راتکلیف نیز بخشی از فعالیت حرفه‌ای من بود و در همین چارچوب قابل ارزیابی است.»

سفر محرمانه راتکلیف و سکوت کاخ سفید

این دیدار در حالی انجام شده که رسانه‌های آمریکایی و بین‌المللی پیش‌تر از محرمانه بودن سفر جان راتکلیف به مسکو خبر داده بودند. بر اساس این گزارش‌ها، کاخ سفید اطلاع‌رسانی رسمی درباره این سفر انجام نداده و جزئیات آن از طریق منابع رسانه‌ای منتشر شده است.

محرمانه ماندن سفر رئیس سیا به روسیه، گمانه‌زنی‌های متعددی را در محافل سیاسی و رسانه‌ای برانگیخته است. برخی ناظران این سفر را نشانه‌ای از تلاش برای حفظ کانال ارتباطی مستقیم میان مسکو و واشنگتن در شرایط تیرگی بی‌سابقه روابط دو کشور ارزیابی می‌کنند؛ روابطی که در سال‌های اخیر به دلیل جنگ اوکراین، تحریم‌های گسترده و اختلافات امنیتی و ژئوپلیتیک وارد مرحله‌ای از بحران عمیق شده است.

با این حال، ناریشکین تلاش کرده است تا با عادی جلوه دادن این ملاقات، از بزرگ‌نمایی سیاسی آن بکاهد و آن را در ردیف دیدارهای دوره‌ای و کاری میان سرویس‌های اطلاعاتی قرار دهد. رویکردی که به گفته کارشناسان، هم برای کاهش حساسیت افکار عمومی و هم برای حفظ فضای کاری میان دو سرویس اطلاعاتی اتخاذ می‌شود.

واکنش کرملین؛ قضاوت زودهنگام ممنوع

در همین ارتباط، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین نیز روز گذشته در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره نتایج و پیامدهای احتمالی دیدار ناریشکین و راتکلیف، موضعی محتاطانه اتخاذ کرد. وی گفت هنوز زود است که درباره تأثیر این دیدار بر احیای روابط روسیه و آمریکا و خروج آن از بحران عمیق کنونی قضاوت شود.

پسکوف تأکید کرد که کانال‌های ارتباطی میان نهادهای مختلف دو کشور در سطوح گوناگون همچنان وجود دارد، اما ترمیم اعتماد از دست رفته و بازسازی روابط نیازمند زمان، اراده متقابل و اقدامات ملموس است و نمی‌توان انتظار داشت یک دیدار به تنهایی گره‌گشای اختلافات انباشته‌شده باشد.

اهمیت کانال اطلاعاتی در روابط پرتنش

کارشناسان مسائل روسیه و آمریکا معتقدند که حتی در دوره‌های اوج تنش میان مسکو و واشنگتن، کانال ارتباطی میان سرویس‌های اطلاعاتی به عنوان یکی از معدود مسیرهای گفت‌وگوی مستقیم و کم‌حاشیه باقی مانده است. این کانال معمولاً برای مدیریت بحران، جلوگیری از سوءمحاسبه به ویژه در حوزه نظامی و هسته‌ای، و همچنین تبادل پیام‌های حساس در شرایطی که دیپلماسی رسمی با بن‌بست مواجه است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دیدار اخیر در مسکو نیز در همین چارچوب قابل تفسیر است؛ دیداری که اگرچه از سوی رئیس اطلاعات خارجی روسیه «حرفه‌ای و عادی» توصیف شده، اما به دلیل جایگاه دو طرف و شرایط خاص روابط دوجانبه، از اهمیت نمادین و عملی برخوردار است. با این وجود، هر دو طرف ترجیح داده‌اند با لحنی محتاطانه درباره نتایج آن سخن بگویند و از هرگونه بزرگ‌نمایی یا پیش‌بینی شتاب‌زده درباره تغییر فوری در مناسبات دو کشور پرهیز کنند.