مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با توصیف وضعیت پرونده هستهای ایران به عنوان «بنبست»، مدعی شد که مذاکرات در این حوزه در حال حاضر متوقف شده است. رافائل گروسی در یک نشست خبری در واشنگتن تأکید کرد تا زمانی که برخی موضوعات کلیدی و گستردهتر تعیین تکلیف نشود، پرونده هستهای در اولویت قرار نخواهد گرفت.
روایت گروسی از توقف مذاکرات
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، گروسی در اظهارات اخیر خود گفته است در شرایط فعلی هیچ مسیر یا کانال مشخصی برای پیشبرد گفتوگوها درباره موضوع هستهای وجود ندارد. او وضعیت موجود را ناشی از گره خوردن پرونده هستهای به مجموعهای از مسائل فراتر از مباحث فنی دانست و از جمله به موضوع تنگه هرمز و سایر پروندههای مرتبط با روابط ایران و آمریکا اشاره کرد.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی افزود که تا روشن نشدن این مسائل کلان، نمیتوان انتظار داشت که مذاکرات هستهای به صورت مستقل و مؤثر به جریان بیفتد. به گفته او، این درهمتنیدگی موضوعات باعث شده است که حتی در سطح کارشناسی نیز امکان پیشرفت ملموس فراهم نباشد.
تأکید بر ادامه تماسها با تهران و واشنگتن
با وجود این ارزیابی تیره، گروسی تصریح کرد که ارتباط آژانس با هر دو طرف یعنی ایران و ایالات متحده قطع نشده و گفتوگوها در سطوح مختلف ادامه دارد. او گفت آژانس همچنان در تماس نزدیک با مقامات تهران و واشنگتن قرار دارد و تلاش میکند نقش میانجی فنی و پادمانی خود را حفظ کند.
به گفته رئیس آژانس، موضع جمهوری اسلامی ایران نیز آن است که تا زمانی که در مذاکرات کلی و جامع پیشرفتی حاصل نشود، نمیتوان به گشایش جداگانه در پرونده هستهای امیدوار بود. به عبارت دیگر، تهران حل مسئله هستهای را به پیشرفت در سایر محورهای مورد اختلاف گره زده است.
نشانههای محدود پیشرفت و نقش فرستادگان آمریکا
گروسی در بخش دیگری از سخنان خود از «پیشرفت در تماسهای اخیر با ایران» سخن گفت و اظهار داشت که در جریان رایزنیهای اخیر، مسائل اصلی هستهای و حوزههایی که نیازمند همکاری مشترک است، شناسایی شدهاند. او این نکته را نشانهای مثبت ارزیابی کرد، هرچند تأکید داشت که این شناسایی هنوز به معنای توافق یا اجرای همکاری نیست.
مدیرکل آژانس همچنین به تماسهای استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آمریکا، با نمایندگان ایران اشاره کرد و ابراز امیدواری نمود که تداوم این کانال بتواند در آینده نزدیک به نتایج ملموسی منجر شود. او جزئیات بیشتری درباره زمان، مکان یا محتوای این تماسها ارائه نکرد، اما آن را بخشی از تلاشهای دیپلماتیک جاری برای خروج از بنبست توصیف کرد.
ادعا درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا
گروسی در ادامه بار دیگر ادعا کرد که ایران همچنان حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در اختیار دارد. این رقم در ماههای اخیر بارها از سوی آژانس مطرح شده و به عنوان یکی از محورهای نگرانی اصلی کشورهای غربی و شورای حکام مورد استناد قرار گرفته است. آژانس میگوید میزان، سطح غنا و نحوه نگهداری این مواد باید به طور کامل تحت نظارت و راستیآزمایی قرار گیرد.
مقامات ایرانی پیش از این تأکید کردهاند که تمام فعالیتهای هستهای کشور تحت نظارت آژانس و در چارچوب تعهدات پادمانی انجام میشود و ادعاها درباره انحراف برنامه صلحآمیز هستهای را رد کردهاند. با این حال، میزان ذخایر اورانیوم غنیشده همواره یکی از نقاط اختلاف در گزارشهای فصلی آژانس بوده است.
واکنش تهران؛ بازرسی از تأسیسات آسیبدیده منوط به مجوز مجلس
اظهارات گروسی در حالی مطرح میشود که محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، به تازگی موضع تهران درباره بازرسی از تأسیسات هستهای آسیبدیده را تشریح کرده است. اسلامی تأکید کرده که هرگونه بازرسی از این تأسیسات که در جریان حملات نظامی دچار آسیب شدهاند، باید مطابق قوانین داخلی ایران انجام شود.
به گفته رئیس سازمان انرژی اتمی، انجام چنین بازرسیهایی مستلزم تأیید مجلس شورای اسلامی و تدوین و اجرای پروتکلهای امنیتی خاص است. اسلامی درخواستها برای بازرسی فوری از تأسیسات آسیبدیده در شرایط کنونی را «غیرقابل قبول» توصیف کرده و گفته است تا زمان فراهم شدن ضمانتهای امنیتی و طی شدن روال قانونی، امکان دسترسی بازرسان وجود ندارد.
این موضعگیری نشان میدهد که تهران میان همکاریهای جاری با آژانس و ملاحظات امنیتی و حقوقی پس از حملات اخیر، تمایز قائل است و قصد دارد هرگونه دسترسی جدید را به بررسیهای دقیق کارشناسی و تصمیمگیری در سطوح عالی حاکمیتی منوط کند.
چشمانداز مبهم پرونده هستهای
مجموع اظهارات گروسی تصویر یک پرونده گرهخورده را ترسیم میکند؛ پروندهای که از یک سو به مسائل فنی و پادمانی وابسته است و از سوی دیگر به تحولات سیاسی، امنیتی و منطقهای از جمله وضعیت تنگه هرمز و کلیت روابط ایران و آمریکا پیوند خورده است. در چنین شرایطی، حتی آژانس که خود را نهادی فنی میداند، ناگزیر به انتظار برای گشایش در سطح سیاسی شده است.
با این حال، ادامه تماسهای دوجانبه و چندجانبه، شناسایی محورهای همکاری و فعال بودن کانالهایی مانند تماس فرستادگان آمریکا با طرف ایرانی، نشان میدهد که طرفها هنوز روزنه دیپلماسی را به طور کامل نبستهاند. آینده پرونده هستهای ایران بیش از هر زمان دیگری به اراده سیاسی برای تفکیک یا پیوند زدن موضوعات و یافتن فرمولی برای مذاکره مرحلهای وابسته است.
نظرات (0)