گنادی گاتیلوف، نماینده دائم روسیه در مقر سازمان ملل متحد در ژنو، با افشای دلایل پشت پرده عدم تمدید پیمان استارت نو، آمریکا را به عدم پایبندی به تعهدات خلع سلاح هسته‌ای متهم کرد.

ظرفیت بازگشت‌پذیر هسته‌ای؛ مانع اصلی تمدید پیمان

گاتیلوف در گفت‌وگو با خبرنگاران در ژنو تصریح کرد که پیمان استارت نو به‌دلیل موضع واشنگتن تمدید نشد؛ زیرا آمریکا آمادگی خود را برای استفاده از آنچه «ظرفیت بازگشت‌پذیر هسته‌ای» نامیده می‌شود، اعلام کرده بود. به گفته وی، مقام‌های آمریکایی تاکنون به‌طور رسمی از افزایش مستقیم شمار کلاهک‌های هسته‌ای سخن نگفته‌اند، اما آنها آمادگی خود را برای به‌کارگیری سریع این ظرفیت و تجهیز مجدد بخشی از هواپیماهای خود برای حمل سلاح‌های هسته‌ای مورد تأکید قرار داده‌اند.

پیشینه اختلاف‌ها بر سر استارت نو

پیمان استارت نو (New START) که در سال ۲۰۱۰ بین روسیه و آمریکا امضا شد، دو طرف را به محدود کردن شمار کلاهک‌های هسته‌ای راهبردی مستقر به ۱۵۵۰ کلاهک و همچنین محدودیت بر روی موشک‌ها و بمب‌افکن‌های راهبردی ملزم می‌کند. این پیمان در فوریه ۲۰۲۱ برای پنج سال دیگر تمدید شد و در فوریه ۲۰۲۶ به پایان رسید.

روسیه مدت‌هاست که خواستار رایزنی و مذاکره درباره تمدید این پیمان با آمریکا بوده، اما واشنگتن همواره و به بهانه‌های مختلف از انجام این مذاکرات سر باز زده است.

ادعای آمریکا درباره آزمایش‌های هسته‌ای

پیشتر، وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که این کشور آزمایش‌های هسته‌ای را به طور برابر با روسیه و چین از سر خواهد گرفت. مقام‌های آمریکایی این اقدام را «ضروری برای حفظ بازدارندگی هسته‌ای» توصیف کرده‌اند، اما مسکو این ادعاها را «واهی و عوام‌فریبانه» خوانده و تأکید کرده که آمریکا به دنبال بهانه‌جویی برای خروج از تعهدات بین‌المللی خود در حوزه خلع سلاح است.

پیامدهای عدم تمدید پیمان

کارشناسان مسائل راهبردی هشدار می‌دهند که عدم تمدید پیمان استارت نو می‌تواند به یک مسابقه تسلیحاتی جدید بین دو قدرت بزرگ هسته‌ای جهان منجر شود. با پایان یافتن این پیمان، هیچ سقف مشخصی برای شمار کلاهک‌های هسته‌ای راهبردی روسیه و آمریکا وجود نخواهد داشت و این موضوع ثبات استراتژیک جهان را با خطر جدی مواجه می‌کند.

گاتیلوف در پایان تأکید کرد که روسیه همچنان برای مذاکره درباره کنترل تسلیحات و خلع سلاح هسته‌ای آماده است، اما این آمادگی باید از سوی واشنگتن نیز متقابل باشد.