استان ایلام با بیش از ۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق و میزبانی سالانه از میلیون‌ها زائر اربعین، یکی از مهم‌ترین کریدورهای تجاری، زیارتی و امنیتی غرب کشور به شمار می‌رود، اما شبکه جاده‌ای این استان همچنان با کمبود اعتبار، مطالبات انباشته پیمانکاران و تخصیص‌های قطره‌چکانی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

در حالی که کارگاه‌های راه‌سازی در ماه‌های اخیر با پیگیری‌های استانی دوباره فعال شده‌اند، پرسش اصلی مردم ایلام این است که چرا استانی با چنین نقش ملی و ترانزیتی، برای تکمیل تنها ۱۶۸ کیلومتر راه و اتصال ریلی باید ماه‌ها و سال‌ها در انتظار تامین ۲۰ همت اعتبار ملی بماند.

۳۱ طرح فعال به طول ۲۳۷ کیلومتر

جعفر رفیعی، مدیرکل راه و شهرسازی استان ایلام در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر با تاکید بر اینکه مطالبه مردم برای داشتن جاده‌های ایمن و استاندارد کاملاً به‌حق است، گفت: در حال حاضر ۳۱ طرح راه‌سازی به طول مجموع ۲۳۷ کیلومتر در نقاط مختلف استان در دست اجراست و حجم قراردادهای این طرح‌ها به بیش از ۱۱ هزار میلیارد تومان می‌رسد.

به گفته وی، ۱۱ طرح از این مجموعه جزو مصوبات سفر ریاست‌جمهوری است که بر اساس برنامه، باید طی سه سال مبلغ ۶.۶ همت اعتبار به آن‌ها اختصاص یابد. رفیعی افزود: سال گذشته با جذب ۱۲۸ درصدی اعتبارات مصوب، موفق شدیم ۴۲.۵ کیلومتر راه چهارخطه را تکمیل و زیر بار ترافیک ببریم.

آخرین وضعیت محورهای راهبردی

مدیرکل راه و شهرسازی ایلام به تشریح وضعیت محورهای پرتردد و حادثه‌خیز پرداخت و اظهار داشت: در محور استراتژیک ایلام – حمیل از مجموع ۴۰ کیلومتر تعریف‌شده، تاکنون ۱۹ کیلومتر به بهره‌برداری رسیده و عملیات اجرایی مابقی ادامه دارد.

وی ادامه داد: در محور ایلام – صالح‌آباد، ۲.۵ کیلومتر از قطعه رانشی ماربره اجرا شده و در محور ایلام – دره‌شهر، عملیات مربوط به تونل رازیانه و واریانت چشمه‌شیرین در دست اجراست. همچنین بزرگراه ۸۳ کیلومتری دهلران – اندیمشک که نقش مهمی در اتصال جنوب ایلام به خوزستان دارد، تاکنون ۱۵ کیلومتر آن به بهره‌برداری رسیده است.

رفیعی همچنین از پیگیری جدی زیرسازی ریلی خبر داد و گفت: ۳۴ کیلومتر زیرسازی راه‌آهن از سمت اسلام‌آباد غرب و ایوان در حال اجراست؛ پروژه‌ای که اتصال ایلام به شبکه ریلی کشور را هدف‌گذاری کرده است. وی تاکید کرد: برای تکمیل کامل ۱۶۸ کیلومتر باقیمانده از طرح‌های جاده‌ای و ریلی استان، به حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم و بدون تضمین تخصیص این منابع از سوی دولت و وزارت راه و شهرسازی، روند تکمیل طرح‌ها با کندی مواجه خواهد شد.

نگهداری بیش از ۳۵۰۰ کیلومتر راه کوهستانی

حیدر دشتی‌پور، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان ایلام نیز با اشاره به گستردگی شبکه راه‌ها گفت: استان ایلام دارای ۳ هزار و ۵۱۴ کیلومتر راه است که شامل ۱۸۰ کیلومتر بزرگراه، ۲۲۶ کیلومتر راه اصلی و بیش از ۱۹۰۰ کیلومتر راه روستایی می‌شود.

به گفته وی، توپوگرافی کوهستانی، شیب‌های تند و تردد سنگین ناوگان باری و زائران در ایام اربعین، استهلاک رویه راه‌ها را به شدت افزایش داده و نگهداری مستمر این محورها را ضروری کرده است؛ در حالی که اعتبارات راهداری در سال جاری حتی نسبت به سال قبل کاهش یافته است.

دشتی‌پور افزود: با وجود محدودیت منابع، اولویت راهداری حفظ کیفیت رویه و جلوگیری از تعطیلی کارگاه‌های بهسازی بوده است. از ابتدای امسال تاکنون بیش از ۱۶۶ کیلومتر روکش آسفالت حفاظتی و میکروسرفیسینگ در جاده‌های استان اجرا شده و بیش از ۸ هزار تن لکه‌گیری در نقاط آسیب‌دیده انجام گرفته است.

وی به بهسازی راه‌های روستایی نیز اشاره کرد و گفت: بهسازی محورهای روستایی پرتردد از جمله راه روستای چالاب خشک به سرانجام رسیده و عملیات در سایر محورها ادامه دارد.

اقدامات ایمنی و هوشمندسازی جاده‌ها

مدیرکل راهداری ایلام درباره ارتقای ایمنی جاده‌ها اظهار داشت: برای کاهش تصادفات و حذف نقاط پرحادثه، تاکنون بیش از یک هزار و ۳۵۰ کیلومتر خط‌کشی در محورهای مواصلاتی اجرا شده، ۷ کیلومتر روشنایی در مقاطع مه‌گیر و حساس نصب شده و بالغ بر ۱۳ هزار و ۳۰۰ عدد تجهیزات ایمنی شامل نیوجرسی، رفلکتور و علائم هشداردهنده در سطح جاده‌ها جانمایی شده است.

به گفته دشتی‌پور، هم‌اکنون ۲۲۷ سامانه هوشمند جاده‌ای در استان فعال است و ترددها را به صورت برخط رصد می‌کند. وی با این حال تاکید کرد: ایمن‌سازی صرف از طریق نگهداری و نصب علائم کافی نیست؛ بدون توسعه بزرگراه‌ها، چهارخطه کردن محورهای شریانی و اصلاح هندسی مسیرهای کوهستانی، بار اصلی ایمنی همچنان بر دوش راهداری باقی می‌ماند و این بخش نیازمند نگاه حمایتی در سطح ملی است.

مطالبه‌ای ملی، نه استانی

ایلام به عنوان پیشانی دفاع مقدس و میزبان بزرگترین اجتماع مذهبی جهان در اربعین، هر ساله بار ترافیک ملی و بین‌المللی را تحمل می‌کند. جاده‌های دوطرفه، پرپیچ‌وخم و فاقد شانه کافی در بسیاری از محورهای کوهستانی، علاوه بر افزایش زمان سفر، خطر سوانح رانندگی را نیز بالا برده است.

هرچند تلاش مدیران بومی برای جلوگیری از تعطیلی پروژه‌ها و پرداخت بخشی از مطالبات پیمانکاران و همچنین جذب اعتبارات استانی قابل تقدیر است، اما این اقدامات به تنهایی برای تکمیل شریان‌های حیاتی استان کافی نیست.

کارشناسان و مسئولان استانی تاکید دارند تخصیص ۲۰ همت اعتبار برای تکمیل جاده‌ها و راه‌آهن ایلام را نباید هزینه‌ای صرفاً استانی تلقی کرد، بلکه این رقم سرمایه‌گذاری راهبردی برای امنیت پایدار، توسعه اقتصاد مرزی، تسهیل ترانزیت کالا و تضمین تردد ایمن میلیون‌ها زائر است؛ مطالبه‌ای که تحقق آن نیازمند تصمیم و اقدام مشترک نمایندگان مجلس، وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه است.