آلن ایر، عضو پیشین وزارت خارجه آمریکا که به تسلط کمنظیرش بر زبان و ضربالمثلهای فارسی شهرت دارد، در تازهترین واکنش خود به سیاستهای اقتصادی واشنگتن علیه تهران، با زبانی کنایهآمیز به طرح دولت دونالد ترامپ طعنه زد.
این دیپلمات آمریکایی که سالها به عنوان سخنگوی فارسیزبان وزارت خارجه ایالات متحده فعالیت کرده، این بار نیز سراغ یکی از ضربالمثلهای قدیمی ایرانی رفته است؛ ضربالمثلی که ناکارآمدی وعدههای بیپشتوانه را به تصویر میکشد.
«بُزک نمیر بهار میاد»؛ کنایهای با طعم فارسی
به گزارش تابناک، آلن ایر در اظهارنظری کوتاه اما معنادار، طرح اقتصادی دولت ترامپ علیه ایران را «عملیات بُزک نمیر» توصیف کرده است.
او برای توضیح منظور خود به ضربالمثل «بُزک نمیر بهار میاد، کمبزه با خیار میاد» اشاره کرده؛ ضربالمثلی که در فرهنگ عامه ایران به معنای «وعده بیاساس دادن» و دل خوش کردن به اتفاقی دور و نامطمئن به کار میرود. این مثل معمولاً زمانی گفته میشود که کسی برای توجیه ناکامی یا تأخیر امروز، وعدهای مبهم برای آیندهای نامعلوم میدهد.
انتخاب همین ضربالمثل از سوی دیپلماتی آمریکایی، بازتاب گستردهای در فضای رسانهای داشته است، چرا که نشان میدهد ایر همچنان با ظرافتهای زبانی و فرهنگی ایران آشناست و میکوشد پیام سیاسی خود را در لفافهای فرهنگی بیان کند.
آلن ایر کیست و چرا فارسی را خوب میداند؟
آلن ایر نامی آشنا برای مخاطبان ایرانی است. او سالها سخنگوی فارسیزبان وزارت خارجه آمریکا بود و در دوران مذاکرات هستهای و سالهای اجرای برجام، بارها با پیامهای ویدیویی و متنی به زبان فارسی روان با افکار عمومی ایران سخن گفت.
تسلط او بر زبان فارسی تا حدی است که علاوه بر گفتوگوهای رسمی، به شوخیها، اصطلاحات عامیانه و ضربالمثلهای ایرانی نیز مسلط است و همین ویژگی، او را از دیگر دیپلماتهای آمریکایی متمایز کرده است. ایر پیشتر نیز در مقاطع مختلف از ادبیات فارسی برای بیان مواضع سیاسی استفاده کرده بود.
بسیاری از ناظران معتقدند همین آشنایی عمیق با فرهنگ ایرانی باعث میشود کنایههای او برای مخاطب ایرانی ملموستر و تأثیرگذارتر باشد.
اشاره به طرح اقتصادی ترامپ علیه ایران
اگرچه جزئیات کامل طرح اقتصادی مورد اشاره دولت ترامپ هنوز به طور رسمی و با جزئیات منتشر نشده، اما آنچه از اظهارات آلن ایر برمیآید، نگاه تردیدآمیز او به کارآمدی و واقعبینانه بودن این طرح است.
توصیف این طرح به عنوان «عملیات بُزک نمیر» به این معناست که از دید این دیپلمات سابق، وعدههای مطرحشده درباره فشار یا دستاورد اقتصادی علیه ایران، بیشتر جنبه نمایشی و تبلیغاتی دارد تا اثر عملی و پایدار.
در سالهای گذشته، دولتهای مختلف آمریکا بارها بستههای تحریمی و طرحهای فشار اقتصادی علیه ایران را به اجرا گذاشتهاند؛ طرحهایی که همواره با واکنشهای متفاوت در داخل آمریکا و در سطح بینالمللی روبهرو شده است. اکنون به نظر میرسد حتی در میان برخی چهرههای سابق دستگاه دیپلماسی آمریکا نیز نسبت به تکرار همین مسیر با ادبیاتی جدید، تردید وجود دارد.
کنایه آلن ایر را میتوان نشانهای از همین شکاف دیدگاهی دانست؛ جایی که به جای حمایت صریح، از استعارهای فرهنگی برای زیر سؤال بردن اثربخشی یک سیاست استفاده میشود.
بازتاب یک کنایه فرهنگی
استفاده از ضربالمثل فارسی از سوی یک مقام سابق آمریکایی، از دو جنبه قابل توجه است: نخست از نظر محتوایی که نشاندهنده انتقاد تلویحی به رویکرد دولت ترامپ است، و دوم از نظر شکلی که بار دیگر اهمیت ابزار زبان و فرهنگ در دیپلماسی عمومی را یادآوری میکند.
اینکه یک دیپلمات آمریکایی برای نقد سیاست کشورش سراغ فرهنگ عامه ایران میرود، خود حامل پیامی است؛ پیامی که میگوید شناخت متقابل فرهنگی میتواند حتی به ابزاری برای نقد سیاسی تبدیل شود.
نظرات (0)