گروه اقتصادی خبرگزاری فارس به نقل از خاویر بلاس، تحلیلگر ارشد بلومبرگ، گزارش داده است که عربستان سعودی در پی تشدید تهدیدات دریایی یمن در منطقه بابالمندب، با بحران جدیدی در مسیر صادرات نفت خود مواجه شده است. این کشور که پیشتر با عبور از تنگه هرمز از طریق خط لوله شرق-غرب خود را از تنگنا خارج کرده بود، اکنون باید برای عبور از تنگه بابالمندب نیز به دنبال مسیری تازه باشد.
از تنگه هرمز تا بابالمندب؛ بحران مضاعف برای ریاض
چهار دهه پیش، عربستان خط لولهای احداث کرد که به آن امکان میداد در صورت بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، نفت خود را از مسیر جایگزین صادر کند. این خط لوله که از شرق عربستان به بندر ینبع در دریای سرخ امتداد دارد، طی ماههای اخیر به راه اصلی صادرات نفت این کشور تبدیل شده بود. اما اکنون، تهدید یمنیها در تنگه بابالمندب، این مسیر جایگزین را نیز با خطر مواجه کرده است.
به گفته فعالان بازار، تداوم صادرات نفت عربستان از مسیر ینبع یکی از دلایل اصلی بوده که مانع از رسیدن قیمت نفت به ۲۰۰ دلار در هر بشکه شده است. اما با اعلام محاصره دریایی علیه عربستان توسط نیروهای یمنی، وضعیت به سرعت در حال تغییر است.
گزینههای پیش روی ریاض
تحلیلگر بلومبرگ سه مسیر احتمالی را برای عبور عربستان از این بحران ترسیم کرده است:
- کانال سوئز: این مسیر با محدودیت عمق مواجه است و نفتکشهای غولپیکر VLCC که توان حمل دو میلیون بشکه نفت را دارند، نمیتوانند به صورت کاملاً بارگیریشده از آن عبور کنند. این کشتیها باید بخشی از محموله خود را تخلیه کنند تا آبخورشان کاهش یابد.
- خط لوله سومد (SUMED): خط لولهای به قدمت ۵۰ سال که عینالسخنه در شمال دریای سرخ را به بندر سیدیکریر در سواحل مدیترانه مصر متصل میکند. این خط لوله از دو لوله به طول مجموع ۳۲۰ کیلومتر تشکیل شده است.
- خط لوله ایلات-اشکلون اسرائیل: مسیری که در دهه ۱۹۶۰ به عنوان پروژه مشترک میان اسرائیل و ایران ساخته شد و بندر ایلات در دریای سرخ را به اشکلون در مدیترانه متصل میکند.
همکاری پنهانی با اسرائیل؛ گزینه محتمل
اگرچه همکاری عربستان با رژیم صهیونیستی در شرایط عادی غیرقابل تصور است، اما تحلیلگران معتقدند شرایط بحرانی ممکن است تصمیمهای غیرمنتظرهای را رقم بزند. به نوشته بلومبرگ، احتمال همکاری محرمانه عربستان و اسرائیل برای استفاده از خط لوله ایلات-اشکلون وجود دارد، هرچند هیچیک از دو طرف آن را به صورت علنی تأیید نخواهند کرد. ماهیت محرمانه فعالیتهای این خط لوله نیز این احتمال را تقویت میکند.
با این حال، استفاده از هر یک از این مسیرها با چالشهای جدی همراه است. حتی اگر عربستان بتواند با استفاده از ترکیبی از خط لوله سومد و کانال سوئز، صادرات خود را حفظ کند، هزینه حملونقل به شدت افزایش یافته و حدود ۲۵ روز به زمان سفر نفتکشها به مقصد آسیا اضافه خواهد شد.
دروازه اشکها؛ تنگهای که مسیر تاریخ را تغییر میدهد
تنگه بابالمندب که نامش به معنای «دروازه اشکها» است، از نظر جغرافیایی تنها حدود ۱۴ مایل دریایی عرض دارد که بستن آن را نسبت به تنگه هرمز (۲۱ مایل) آسانتر میسازد. یمنیها در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ با غرق کردن چند کشتی تجاری، این تنگه را بسته بودند، اما در آن زمان تأثیر چندانی بر بازار نفت نداشت، چراکه تنگه هرمز همچنان باز بود.
اما اخیراً، یمن اعلام کرد محاصره دریایی علیه عربستان را اجرایی خواهد کرد؛ محاصرهای که شامل کشتیهای خارجی مقصد بنادر نفتی عربستان در دریای سرخ نیز میشود. این تصمیم چند روز پس از حمله هوایی عربستان به فرودگاه صنعا اعلام شد. از آن زمان، قیمت نفت بار دیگر به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یافته است.
نتیجهگیری؛ بازگشت به هرمز
خاویر بلاس در پایان تحلیل خود تأکید کرده است: «در نهایت، هیچ راهکاری نمیتواند جای باز بودن کامل تنگه هرمز را بگیرد.» این جمله نشان میدهد که با وجود تمام مسیرهای جایگزین، ثبات بازار نفت همچنان به تنگه هرمز گره خورده و هرگونه اختلال در آن، پیامدهای جدی برای اقتصاد جهانی خواهد داشت.
عربستان در ۱۰۰ روز گذشته از طریق خط لوله شرق-غرب توانسته بود تنگه هرمز را دور بزند، اما اکنون که همان مسیر جایگزین نیز با تهدید مواجه شده، این کشور ناچار است به دنبال راهحلی بسیار پیچیدهتر، پرهزینهتر و پرریسکتر از مسیر قبلی باشد.
نظرات (0)