همکاری تازه میان منابع طبیعی مازندران و بخش خصوصی، روزنه‌ای تازه برای احیای جنگل‌های ارزشمند هیرکانی گشوده است. اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران ـ نوشهر از امضای تفاهم‌نامه‌ای با تولیدکنندگان گل و گیاه خبر داده که بر اساس آن، ظرفیت گلخانه‌ها و مراکز تولید گل و گیاه استان برای تکثیر نهال گونه‌های بومی هیرکانی به کار گرفته خواهد شد.

این اقدام به مناسبت هفته دولت و در چارچوب مسئولیت‌های اجتماعی و با محوریت طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت انجام شده است؛ طرحی ملی که با هدف توسعه پوشش گیاهی، مقابله با تخریب سرزمین و مشارکت دادن آحاد جامعه در درختکاری دنبال می‌شود.

تفاهم‌نامه‌ای برای پیوند ظرفیت خصوصی با ماموریت ملی

مهرداد خزایی‌پول، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران ـ نوشهر در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر ضمن تبریک هفته دولت، از امضای این تفاهم‌نامه خبر داد و گفت: این همکاری با فعالان حوزه تولید گل و گیاه به‌منظور استفاده از توان موجود در این بخش برای نهال‌کاری و پیشبرد طرح کاشت یک میلیارد درخت صورت گرفته است.

به گفته وی، در مرحله نخست دو مجموعه فعال در زمینه تولید گل و گیاه که در مجموع حدود ۷۰ عضو دارند، به این پویش پیوسته‌اند. این مجموعه‌ها که در تولید گل‌ها و گیاهان زینتی و غیرزینتی فعالیت می‌کنند، قرار است در عرصه‌ها و فضاهای در اختیار خود، نهال گونه‌های هیرکانی را تکثیر و پرورش دهند.

خزایی‌پول تأکید کرد که هدف اصلی، بهره‌گیری هوشمندانه از زیرساخت‌ها، دانش فنی و تجربه تولیدکنندگان بخش خصوصی برای افزایش کمی و کیفی نهال‌های مورد نیاز کشور است؛ نهال‌هایی که می‌تواند مستقیما در برنامه‌های احیا، توسعه فضای سبز و بازسازی عرصه‌های آسیب‌دیده به کار گرفته شود.

کاهش وابستگی به خاک‌برگ؛ محور مهم همکاری

یکی از بندهای مهم این تفاهم‌نامه که از نگاه کارشناسان اهمیت دوچندان دارد، موضوع کاهش مصرف خاک‌برگ در فرآیند تولید نهال است. بر اساس توافق انجام‌شده، تولیدکنندگان متعهد شده‌اند به‌جای برداشت خاک‌برگ از کف جنگل، از بسترها و مواد جایگزین استاندارد و قابل بازیافت برای پرورش نهال استفاده کنند.

مدیرکل منابع طبیعی نوشهر در این باره توضیح داد: کاهش وابستگی به خاک‌برگ می‌تواند از برداشت بی‌رویه این ماده آلی از عرصه‌های جنگلی جلوگیری کند و فشار بر اکوسیستم‌های حساس هیرکانی را به‌طور محسوسی کاهش دهد. خاک‌برگ لایه‌ای حیاتی برای حفظ رطوبت، تغذیه خاک و زادآوری طبیعی بذرها در جنگل است و برداشت آن، چرخه طبیعی تجدید حیات جنگل را مختل می‌کند.

به همین دلیل، حرکت به سمت بسترهای جایگزین مانند کوکوپیت، پرلیت، کمپوست‌های کنترل‌شده و سایر ترکیبات سازگار با محیط زیست، علاوه بر حفظ سلامت جنگل، به پایداری تولید نهال نیز کمک خواهد کرد.

تقویت زادآوری و کاهش فشار بر جنگل‌های طبیعی

خزایی‌پول با اشاره به اهداف کلان این همکاری اظهار کرد: هرچه تولید نهال گونه‌های بومی و سازگار با اقلیم هیرکانی افزایش یابد، امکان اجرای برنامه‌های احیا و توسعه پوشش گیاهی نیز بیشتر می‌شود. این نهال‌ها می‌توانند بخشی از نیاز کشور به درختکاری، زراعت چوب و توسعه فضای سبز شهری و روستایی را تأمین کنند.

وی یکی دیگر از اهداف این تفاهم‌نامه را کاهش برداشت چوب و محصولات جنگلی از جنگل‌های هیرکانی عنوان کرد و افزود: اگر بتوانیم با افزایش تولید نهال، منابع چوبی را خارج از جنگل و در قالب زراعت چوب و جنگل‌کاری‌های هدفمند توسعه دهیم، در بلندمدت فشار بر جنگل‌های طبیعی و کهنسال شمال کشور کاهش خواهد یافت. جنگل‌های هیرکانی که به‌عنوان میراث طبیعی جهانی در یونسکو ثبت شده‌اند، با قدمتی چند میلیون ساله، نیازمند چنین رویکردهای حفاظتی آینده‌نگرانه هستند.

استقبال تولیدکنندگان و نقش مردم در پویش یک میلیارد درخت

به گفته مدیرکل منابع طبیعی نوشهر، فعالان حوزه گل و گیاه استقبال بسیار خوبی از این تفاهم‌نامه داشته‌اند و تمایل زیادی برای مشارکت عملی نشان داده‌اند. این استقبال نشان می‌دهد که بخش خصوصی علاوه بر نگاه اقتصادی، دغدغه محیط‌زیستی نیز دارد و آماده است در مسئولیت‌های اجتماعی سهیم شود.

خزایی‌پول همچنین بر نقش مردم و دوستداران طبیعت تأکید کرد و گفت: نهال‌های تولیدشده در این طرح می‌تواند در اختیار علاقه‌مندان به درختکاری، گروه‌های مردم‌نهاد، مدارس، و دوستداران طبیعت قرار گیرد تا دامنه مشارکت مردمی در حفاظت از منابع طبیعی گسترده‌تر شود.

وی خاطرنشان کرد: طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت تنها زمانی به اهداف خود دست می‌یابد که همه ظرفیت‌های جامعه پای کار بیایند. حضور بخش خصوصی، تعاونی‌های تولید گل و گیاه، جوامع محلی و مردم عادی در کنار دولت، ضامن موفقیت این حرکت ملی است.

گامی برای آبادانی و حفاظت پایدار

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران ـ نوشهر در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای مستمر این تفاهم‌نامه و تداوم همکاری میان منابع طبیعی و تولیدکنندگان، گام مؤثری در مسیر افزایش تولید نهال‌های باکیفیت، حفاظت پایدار از جنگل‌های هیرکانی، تقویت توان زادآوری طبیعی این جنگل‌ها و جلوگیری از برداشت‌های مخرب از عرصه‌های طبیعی برداشته شود.

کارشناسان محیط زیست نیز معتقدند الگویی که در نوشهر آغاز شده، می‌تواند به سایر استان‌های شمالی و زاگرس‌نشین تعمیم یابد؛ الگویی که در آن به‌جای تکیه صرف بر اعتبارات دولتی، از توان گلخانه‌داران، نهالستان‌های خصوصی و دانش بومی برای احیای سرمایه سبز کشور استفاده می‌شود؛ سرمایه‌ای که نه‌تنها برای امروز، بلکه برای نسل‌های آینده باید حفظ شود.