معاون امور بین‌الملل جمعیت هلال‌احمر با تشریح آخرین اقدامات این جمعیت در حوزه حقوق بین‌الملل بشردوستانه، اعلام کرد که پرونده خلبانان ایرانی از طریق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به‌صورت جدی و مستمر در دست پیگیری است و این مسیر تا حصول نتیجه مشخص ادامه خواهد یافت.

عالیشوندی با اشاره به اهمیت مستندسازی جنایات صورت‌گرفته در جریان جنگ تحمیلی گفت: مأموریت ثبت و مستندسازی این جنایات نه‌تنها متوقف نشده، بلکه با انسجام و دقت بیشتری دنبال می‌شود. از منظر هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، دفاع از حقوق آسیب‌دیدگان مخاصمات مسلحانه و مطالبه اجرای دقیق حقوق بین‌الملل بشردوستانه، وظیفه‌ای مقطعی و محدود به دوران جنگ نیست، بلکه بخشی از مسئولیت ذاتی و مستمر این نهاد بشردوستانه به‌شمار می‌رود.

مستندسازی و پیگیری حقوقی؛ مأموریتی بی‌وقفه

به گفته این مقام مسئول، جمعیت هلال‌احمر در طول جنگ در کنار انجام مأموریت‌های امدادی و حضور میدانی برای کمک به آسیب‌دیدگان، موضوع ثبت دقیق موارد نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه را نیز به‌طور جدی در دستور کار قرار داد. این رویکرد پس از پایان جنگ نیز کنار گذاشته نشد و تمامی مستندات، شواهد میدانی، گزارش‌ها و داده‌های مرتبط به‌صورت منظم جمع‌آوری، دسته‌بندی و برای بهره‌برداری در پیگیری‌های حقوقی و بین‌المللی تدوین شد.

وی تأکید کرد هدف از این اقدامات آن بوده است که مطالبات جمهوری اسلامی ایران در حد موضع‌گیری سیاسی باقی نماند و با استناد به اسناد معتبر، مدارک عینی و ظرفیت‌های پذیرفته‌شده حقوق بین‌الملل بشردوستانه پیگیری شود. به همین منظور، هلال‌احمر تلاش کرده است ادعاها و مطالبات خود را بر پایه مستندات قابل ارائه در مراجع ذی‌صلاح بین‌المللی استوار کند تا امکان پیگیری حقوقی مؤثر فراهم شود.

۳۵ نامه رسمی و ۱۲ بیانیه در تبیین نقض حقوق بشردوستانه

عالیشوندی با ارائه آماری از اقدامات صورت‌گرفته در ماه‌های اخیر اظهار داشت: تاکنون ۳۵ نامه رسمی خطاب به نهادها و مراجع بین‌المللی درباره مصادیق نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه ارسال شده است. همچنین در جایگاه ریاست کمیته ملی حقوق بشردوستانه، ۱۲ بیانیه رسمی برای تبیین ابعاد این نقض‌ها، یادآوری ضرورت رعایت اصول و قواعد بشردوستانه و تأکید بر مسئولیت‌پذیری نهادهای ذی‌ربط صادر کرده‌ام.

وی این اقدامات را بخشی از یک روند منسجم حقوقی و دیپلماتیک توصیف کرد که با هدف جلوگیری از فراموش شدن حقوق قربانیان و تبدیل مستندات موجود به مطالبه‌ای پایدار در نهادهای بین‌المللی طراحی شده است. به گفته او، هلال‌احمر می‌کوشد این مستندات را نه به‌عنوان آرشیوی راکد، بلکه به‌عنوان ابزاری فعال برای مطالبه‌گری حقوقی و دیپلماتیک در سطوح ملی و بین‌المللی به کار گیرد.

از ارائه مستندات در سازمان ملل تا محکومیت از سوی اوچا

معاون امور بین‌الملل هلال‌احمر تصریح کرد که پیگیری‌ها در عرصه بین‌المللی به مکاتبه و صدور بیانیه محدود نمانده است. وی گفت به‌صورت حضوری در سازمان ملل متحد حاضر شده و با ارائه مستندات، تصاویر و ویدئوهای مستند، ابعاد مختلف نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه را تشریح کرده است. هدف از این حضور، قرار دادن جامعه بین‌المللی و نهادهای مسئول در برابر واقعیت‌های میدانی و آثار انسانی ناشی از این نقض‌ها و یادآوری مسئولیت آن‌ها در قبال این وضعیت بوده است.

به گفته عالیشوندی، این پیگیری‌های مستمر در نهایت منجر به آن شد که دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) به‌صورت صریح این موارد نقض حقوق بشردوستانه را محکوم کند. وی این محکومیت را نشانه تأثیرگذاری دیپلماسی بشردوستانه و ارائه مستندات دقیق دانست و افزود تلاش برای آگاه‌سازی نهادهای بین‌المللی همچنان ادامه دارد.

آزادسازی محموله دیالیز کشتی توسکا؛ نتیجه دیپلماسی بشردوستانه

این مقام هلال‌احمر با تأکید بر اینکه مأموریت این جمعیت صرفاً به مطالبه‌گری حقوقی محدود نمی‌شود، اظهار داشت: فلسفه اصلی فعالیت هلال‌احمر، صیانت از جان و کرامت انسان‌ها و کاهش آلام بشری است. از همین رو، در کنار پیگیری‌های حقوقی، مسائل عملی و فوری بشردوستانه نیز با جدیت دنبال می‌شود. هلال‌احمر هم در میدان امدادرسانی حضور فعال دارد و هم از ظرفیت‌های بین‌المللی خود برای دفاع از دسترسی مردم به نیازهای اساسی، خدمات درمانی و حمایت‌های حیاتی استفاده می‌کند.

وی در این زمینه به نمونه محموله مواد اولیه دیالیز کشتی «توسکا» اشاره کرد که از سوی آمریکا توقیف شده بود. به گفته عالیشوندی، با پیگیری‌های حقوقی و رایزنی‌های انجام‌شده از سوی هلال‌احمر، این محموله در نهایت آزاد شد. اهمیت این اقدام صرفاً آزادسازی یک محموله تجاری نبود، بلکه مستقیماً با سلامت بیماران دیالیزی و دسترسی آنان به اقلام ضروری پزشکی گره خورده بود. این تجربه نشان داد که به‌کارگیری ظرفیت‌های حقوقی و بین‌المللی در کنار فعالیت‌های امدادی می‌تواند به نتایج ملموس و عینی برای مردم منجر شود.

پیگیری وضعیت خلبانان ایرانی از مسیر صلیب سرخ

عالیشوندی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع خلبانان ایرانی اشاره کرد و گفت: در خصوص خلبانان ایرانی، پیگیری‌ها از طریق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به‌صورت مستمر ادامه دارد. هلال‌احمر از ظرفیت و جایگاه این نهاد بین‌المللی برای روشن شدن وضعیت این عزیزان استفاده کرده و این مطالبه را بر مبنای اصول و سازوکارهای حقوق بین‌الملل بشردوستانه با قوت دنبال می‌کند.

وی افزود هر ظرفیتی که بتواند به شفاف‌سازی وضعیت، حمایت از حقوق افراد و دستیابی به نتیجه کمک کند، در چارچوب وظایف و مأموریت‌های بشردوستانه مورد استفاده قرار خواهد گرفت. به گفته او، هلال‌احمر این پرونده را رها نکرده و آن را به‌عنوان بخشی از مسئولیت انسانی خود تا رسیدن به پاسخ روشن پیگیری خواهد کرد.

گام بعدی؛ طرح مطالبات در ژنو

معاون امور بین‌الملل هلال‌احمر از ادامه پیگیری‌ها در سطح بین‌المللی خبر داد و گفت: مرحله بعدی این اقدامات در ژنو و در جریان نشست‌های رسمی مرتبط با صلیب سرخ و سازمان ملل متحد دنبال خواهد شد. حضور در ژنو فرصت مهمی برای ارائه مجدد مستندات، تبیین ابعاد حقوقی و انسانی موضوعات، گفت‌وگوی مستقیم با مسئولان و نهادهای بین‌المللی و تأکید بر لزوم ایفای مسئولیت از سوی آن‌هاست.

وی خاطرنشان کرد در این نشست‌ها تلاش خواهد شد صدای مطالبات بشردوستانه ملت ایران به‌صورت مستند، حقوقی و شفاف مطرح شود و موضوعات تا زمان دستیابی به نتایج مشخص در دستور کار نهادهای ذی‌ربط باقی بماند.

عالیشوندی در پایان تأکید کرد: جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان نهادی بشردوستانه، در کنار وظایف امدادی، درمانی و حمایتی خود، دفاع از حقوق مردم از طریق دیپلماسی بشردوستانه را نیز وظیفه خود می‌داند. تجربه اخیر ثابت کرده است که فعالیت بشردوستانه تنها به حضور نیروهای امدادی در صحنه حادثه محدود نمی‌شود؛ بلکه دفاع از حق دسترسی بیمار به دارو، پیگیری سرنوشت افراد از طریق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، ارائه مستندات در سازمان ملل و مطالبه اجرای حقوق بین‌الملل بشردوستانه نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از همین مأموریت انسانی است. از این رو، این پرونده بسته نشده و مسیر مستندسازی، مکاتبات رسمی، رایزنی‌های بین‌المللی و حضور فعال در مجامع جهانی تا روشن شدن مسئولیت‌ها و استیفای حقوق تضییع‌شده با قدرت ادامه خواهد یافت.