تنش تجاری میان کانادا و ایالات متحده که با اعمال تعرفه‌های گمرکی از سوی دولت دونالد ترامپ شدت گرفته، این‌بار از سالن‌های مذاکره فراتر رفته و به قفسه فروشگاه‌ها و برنامه سفر خانواده‌ها رسیده است. دولت کانادا به‌طور رسمی از مردم خواسته است در حمایت از اقتصاد ملی، کالاهای آمریکایی را تحریم کنند و محصولات ساخت داخل را در اولویت قرار دهند.

این فراخوان در حالی مطرح می‌شود که اتاوا مذاکرات تجاری با واشنگتن را متوقف کرده و به دنبال کاهش وابستگی به بازار همسایه جنوبی است. پیام اصلی دولت روشن است: قدرت خرید مصرف‌کننده، اهرم فشار در جنگ تعرفه‌ها خواهد بود.

فراخوان رسمی؛ قدرت خرید به‌عنوان اهرم فشار

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از منابع کانادایی، وزیر دارایی کانادا در اظهاراتی تأکید کرده است که «بزرگترین قدرت ما قدرت خرید ماست و ما می‌توانیم انتخاب کنیم که محصولات کانادایی بخریم». به گفته او، تغییر الگوی مصرف نه‌تنها پیامی سیاسی به واشنگتن است، بلکه مستقیماً به حفظ اشتغال و تقویت تولید داخل کمک می‌کند.

ملانی جولی، وزیر صنایع کانادا نیز در همین راستا توضیح داده است: «وقتی شما یک محصول کانادایی را انتخاب می‌کنید، نه تنها به آمریکا فشار می‌آورید، بلکه از مشاغل در کانادا نیز محافظت می‌کنید.» این موضع‌گیری نشان می‌دهد اتاوا تلاش می‌کند تحریم مصرف‌کننده را به یک راهبرد ملی تبدیل کند؛ راهبردی که از نان و لبنیات تا پوشاک و لوازم روزمره را دربر می‌گیرد.

تغییر رفتار خریداران در فروشگاه‌ها

بازتاب این کارزار در سطح خرده‌فروشی به‌سرعت نمایان شده است. مدیر یک فروشگاه بزرگ در مونترال می‌گوید از زمان اعلام توقف مذاکرات تجاری با آمریکا، رفتار مشتریان به‌وضوح تغییر کرده است. به گفته او، «مشتریان درباره مبدأ محصولات سؤال می‌کنند و همواره کالاهایی را که از کبک می‌آیند ترجیح می‌دهند، حتی اگر گران‌تر باشند.»

یکی از شهروندان کانادایی نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه اظهار داشته است: «تعرفه‌ها به اقتصاد ما آسیب می‌زنند، اما ما را مجبور به خرید محصولات کانادایی می‌کنند. من کاملاً با این موافقم.» این جمله به‌خوبی فضای عمومی را نشان می‌دهد؛ جایی که نارضایتی از هزینه‌های ناشی از جنگ تعرفه‌ها با نوعی همبستگی ملی برای حمایت از تولید داخل همراه شده است.

دولت کانادا در کنار فراخوان عمومی، برنامه‌هایی برای برجسته‌سازی کالاهای داخلی در فروشگاه‌ها و تشویق زنجیره‌های عرضه به تأمین بیشتر از تولیدکنندگان محلی را دنبال می‌کند. برچسب‌گذاری شفاف مبدأ کالا، کمپین‌های «ساخت کانادا» و تبلیغ محصولات استانی از جمله اقداماتی است که خرده‌فروشان برای پاسخ به مطالبه جدید مشتریان به کار گرفته‌اند.

از سبد خرید تا چمدان سفر؛ افت ۲۵ درصدی گردشگری به آمریکا

اثرات تحریم تنها به مواد غذایی و کالاهای روزمره محدود نمانده است. داده‌های اخیر نشان می‌دهد از سال گذشته روند سفر کانادایی‌ها به ایالات متحده نزولی شده و تعداد مسافران کانادایی به آمریکا حدود ۲۵ درصد کاهش یافته است. این افت، یکی از محسوس‌ترین پیامدهای جانبی تنش‌های تجاری و فضای روانی ناشی از آن عنوان می‌شود.

کاهش سفر، بخش گردشگری و خدمات مرزی آمریکا را نیز تحت فشار قرار داده است. در واکنش به این روند، برخی ایالت‌های آمریکا تلاش کرده‌اند با ارائه مشوق‌ها، گردشگران کانادایی را دوباره جذب کنند. به عنوان نمونه، ایالت نیویورک کمپینی با عنوان «نیویورک عاشق کاناداست» راه‌اندازی کرده و بنا بر گزارش‌ها مجموعه‌ای از تخفیف‌ها و بسته‌های تبلیغاتی را تا پایان سال برای مسافران کانادایی در نظر گرفته است.

ریشه تنش؛ تعرفه‌های ترامپ و توقف مذاکرات

ریشه این کارزار به دور تازه تنش‌های تعرفه‌ای بازمی‌گردد که با سیاست‌های تجاری دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تشدید شد. اعمال تعرفه بر کالاهای وارداتی و تهدید به افزایش آن، روابط اقتصادی دو همسایه را که از یکپارچه‌ترین زنجیره‌های تأمین در جهان برخوردارند، دچار اختلال کرده است. اتاوا این اقدامات را آسیب‌زا برای اقتصاد کانادا می‌داند و در مقابل، با اهرم بازار داخلی و تنوع‌بخشی به شرکای تجاری پاسخ داده است.

توقف مذاکرات تجاری میان دو کشور، نقطه عطفی بود که به گفته ناظران، پیام تحریم کالاهای آمریکایی را از سطح توصیه به سطح یک سیاست علنی ارتقا داد. اکنون این پرسش مطرح است که آیا فشار مصرف‌کنندگان می‌تواند محاسبات واشنگتن را تغییر دهد یا این‌که جنگ تعرفه‌ها به‌صورت فرسایشی ادامه خواهد یافت.

پیامدهای اقتصادی و چشم‌انداز پیش‌رو

کارشناسان می‌گویند تحریم داوطلبانه کالاهای آمریکایی اگر به‌صورت گسترده و پایدار ادامه یابد، می‌تواند در کوتاه‌مدت به سود تولیدکنندگان کانادایی و در میان‌مدت به افزایش قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان منجر شود. با این حال، دولت کانادا استدلال می‌کند که هزینه حمایت از تولید و اشتغال داخلی، در برابر آسیب ناشی از وابستگی یک‌سویه به بازار آمریکا قابل توجیه است.

در عین حال، خرده‌فروشان و توزیع‌کنندگان باید خود را با ذائقه جدید خریداران تطبیق دهند؛ از تأمین پایدار محصولات کبک و دیگر استان‌ها تا مدیریت موجودی کالاهای آمریکایی که تقاضای آن‌ها کاهش یافته است. نتیجه این تحول، بازآرایی قفسه‌ها و حتی تغییر در استراتژی تبلیغاتی برندها خواهد بود.

آنچه مسلم است، جنگ تجاری دیگر فقط موضوعی برای اقتصاددانان و مذاکره‌کنندگان نیست؛ برای بسیاری از خانواده‌های کانادایی به یک انتخاب روزمره در سوپرمارکت و تصمیم برای مقصد سفر بعدی تبدیل شده است؛ انتخابی که هم بُعد اقتصادی دارد و هم بار نمادین همبستگی ملی.