وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به استعلام «وسلی بال»، نماینده جمهوری‌خواه کنگره، تأکید کرد که ترکیه در شرایط کنونی واجد شرایط خرید جنگنده‌های پیشرفته اف-۳۵ نیست. این نماینده کنگره اخیراً با کاخ سفید تماس گرفته و درباره وضعیت فروش این جنگنده‌ها به آنکارا پرس‌وجو کرده بود.

خروج ترکیه از برنامه اف-۳۵

ترکیه پیش از این یکی از اعضای برنامه چندملیتی تولید و خرید جنگنده‌های اف-۳۵ به شمار می‌رفت، اما در سال ۲۰۲۰ میلادی به دلیل خرید سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰ از روسیه از این برنامه کنار گذاشته شد. واشنگتن خرید سامانه روسی را تهدیدی برای امنیت ناتو و همچنین خطر بالقوه برای فناوری‌های محرمانه جنگنده اف-۳۵ ارزیابی می‌کند.

شرط‌های آمریکا برای بازگشت ترکیه

در نامه وزارت خارجه آمریکا تصریح شده است که برای حل این موضوع، ترکیه باید سه شرط اصلی را برآورده کند:

  • ترکیه دیگر مالک سامانه اس-۴۰۰ و تجهیزات مرتبط با آن نباشد
  • آنکارا تضمین دهد که در آینده نیز چنین سامانه‌ای از روسیه خریداری نخواهد کرد
  • تمامی الزامات قانونی مورد نظر آمریکا را برآورده سازد

در این نامه تأکید شده است: «ترکیه هنوز این شرایط را احراز نکرده است». بر اساس گزارش‌های موجود، آنکارا در حال مذاکره درباره واگذاری سامانه اس-۴۰۰ است، اما نامه وزارت خارجه آمریکا نشان می‌دهد که تاکنون چنین انتقالی انجام نشده است.

نقش ترامپ در مناسبات دوجانبه

این تحول در حالی رخ می‌دهد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در دیدار اخیر خود با رجب طیب اردوغان، همتای ترکی خود در آنکارا، از تمایل برای فروش این جنگنده‌ها به ترکیه سخن گفته بود. ترامپ که ماه گذشته برای شرکت در نشست سران ناتو به آنکارا سفر کرده بود، در دیدار با اردوغان مدعی شده بود که «هیچ نگرانی» در مورد دریافت این جنگنده‌ها از سوی آنکارا ندارد و روابط دو کشور را «بهتر از گذشته» توصیف کرده بود.

به نظر می‌رسد اختلاف نظر میان کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا بر سر فروش اف-۳۵ به ترکیه ادامه دارد و این موضوع به یکی از چالش‌های اصلی در روابط آنکارا و واشنگتن تبدیل شده است. ترکیه پیش از این نیز برای خرید جنگنده‌های اف-۱۶ از آمریکا با موانعی روبرو شده بود و اکنون چشم‌انداز بازگشت به برنامه اف-۳۵ نیز با اما و اگرهای جدی مواجه است.