نخست‌وزیر کانادا به صراحت با تلاش رئیس‌جمهور آمریکا برای تغییر نام یکی از مشهورترین دریاچه‌های آمریکای شمالی مخالفت کرد و گفت نام «دریاچه انتاریو» برای مردم این کشور برای همیشه همین باقی خواهد ماند. موضع‌گیری مارک کارنی تنها ساعاتی پس از امضای فرمان اجرایی دونالد ترامپ مطرح شد؛ فرمانی که بر اساس آن نهادهای فدرال آمریکا موظف شده‌اند در اسناد و سامانه‌های جغرافیایی رسمی خود از عنوان «دریاچه آمریکا» به جای دریاچه انتاریو استفاده کنند.

واکنش قاطع اتاوا به فرمان کاخ سفید

به گزارش خبرگزاری مهر، مارک کارنی در اظهاراتی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های کانادایی داشته، تاکید کرد کانادایی‌ها این پهنه آبی را همچنان با نام تاریخی آن یعنی «دریاچه انتاریو» خواهند شناخت و هیچ دستور اداری از سوی واشنگتن نمی‌تواند هویت جغرافیایی و فرهنگی آن را تغییر دهد. او این اقدام را تصمیمی یک‌جانبه از سوی دولت آمریکا توصیف کرد که فاقد وجاهت تاریخی و جغرافیایی است.

دونالد ترامپ روز پنجشنبه با امضای یک فرمان اجرایی، به طور رسمی دستور داد نام دریاچه انتاریو در نقشه‌ها، اسناد رسمی و پایگاه‌های داده جغرافیایی دولت فدرال ایالات متحده به «دریاچه آمریکا» تغییر یابد. کاخ سفید این اقدام را در راستای آنچه «تقویت هویت ملی» خوانده، توجیه کرده است، اما ناظران آن را بخشی از رویکرد نمادین و جنجالی ترامپ در دوره جدید ریاست‌جمهوری‌اش می‌دانند.

نامی با ریشه‌ای کهن‌تر از دو کشور

نکته‌ای که بسیاری از تاریخ‌پژوهان و رسانه‌های کانادایی بر آن تاکید کرده‌اند، قدمت نام دریاچه انتاریو است. این نام مدت‌ها پیش از تاسیس کشور کانادا به شکل امروزی و حتی پیش از اعلام استقلال ایالات متحده آمریکا در اسناد و نقشه‌های تاریخی به کار رفته است. واژه «انتاریو» ریشه‌ای بومی دارد و از زبان مردمان نخستین این منطقه گرفته شده و به معنای «دریاچه درخشان» یا «آب زیبا» تفسیر شده است.

همین پیشینه کهن، دلیل اصلی حساسیت افکار عمومی کانادا نسبت به تغییر آن عنوان شده است. استان انتاریو، پرجمعیت‌ترین استان کانادا، نیز نام خود را از همین دریاچه گرفته و پیوند هویتی عمیقی میان نام دریاچه و تاریخ و فرهنگ این منطقه وجود دارد. از همین رو، اظهارات کارنی مبنی بر اینکه «این نام برای همیشه همین خواهد ماند»، با استقبال گسترده در شبکه‌های اجتماعی کانادا مواجه شده است.

اختلاف نمادین در سایه جنگ تعرفه‌ای

فرمان تغییر نام دریاچه انتاریو در شرایطی صادر شده که روابط اقتصادی و سیاسی واشنگتن و اتاوا بار دیگر پرتنش شده است. بر اساس گزارش‌ها، دونالد ترامپ جنگ تجاری با کانادا را از سر گرفته و تعرفه‌ای ۵۰ درصدی بر برخی کالاهای وارداتی از کانادا اعمال کرده است. مذاکرات دوجانبه برای کاهش تنش‌ها نیز اخیرا بدون نتیجه پایان یافته و ترامپ تهدید کرده است در صورت عدم توافق، اقدامات تعرفه‌ای بیشتری را علیه اتاوا به اجرا خواهد گذاشت.

کارشناسان معتقدند اقدام اخیر در تغییر نام جغرافیایی، هرچند در نگاه نخست نمادین به نظر می‌رسد، اما می‌تواند به عنوان اهرم فشار روانی و رسانه‌ای در چارچوب همین رقابت تجاری تفسیر شود. دولت کانادا نیز پیش از این در واکنش به تعرفه‌های آمریکا، تعرفه‌های متقابلی بر حدود ۷۰۰ قلم کالای آمریکایی وضع کرده بود و فضای تقابل اقتصادی میان دو کشور همچنان ادامه دارد.

دریاچه‌ای مشترک بر مرز دو همسایه

دریاچه انتاریو کوچک‌ترین و شرقی‌ترین دریاچه در میان پنج دریاچه بزرگ آمریکای شمالی به شمار می‌رود، اما از نظر راهبردی و زیست‌محیطی اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. این دریاچه در امتداد مرز ایالات متحده و کانادا قرار گرفته و سواحل شمالی آن به استان انتاریو و سواحل جنوبی آن به ایالت نیویورک آمریکا محدود می‌شود.

این پهنه آبی نه تنها منبع مهم آب شیرین، حمل‌ونقل و گردشگری برای هر دو کشور است، بلکه بخش مهمی از اکوسیستم منطقه و آبراه سنت لارنس محسوب می‌شود. هرگونه تغییر یک‌جانبه در نام‌گذاری آن، از نظر حقوق بین‌الملل و عرف جغرافیایی، الزامی برای کشور همسایه ایجاد نمی‌کند و نهادهای بین‌المللی نام‌گذاری جغرافیایی نیز معمولا از پذیرش تغییرات سیاسی و یک‌جانبه خودداری می‌کنند.

با وجود فرمان اجرایی ترامپ، انتظار می‌رود کانادا، سازمان‌های نقشه‌برداری بین‌المللی و بسیاری از کشورها همچنان از نام مصوب و تاریخی «دریاچه انتاریو» استفاده کنند. واکنش سریع و صریح مارک کارنی نیز نشان می‌دهد اتاوا قصد ندارد در برابر این رویکرد نمادین واشنگتن سکوت کند و بر حفظ میراث تاریخی و جغرافیایی خود پافشاری خواهد کرد.