رئیسجمهور آمریکا بار دیگر با طرح ادعایی جنجالی درباره تنگه هرمز، توجه رسانهها و افکار عمومی را به خود جلب کرد. دونالد ترامپ با انتشار تصویری جدید در شبکه اجتماعی تروث سوشال، این آبراه حساس و راهبردی را در کنار فهرستی از سرزمینها و قلمروهای وابسته به ایالات متحده قرار داده است؛ اقدامی که تنها چند روز پس از اظهارات پیشین او مبنی بر لزوم الحاق تنگه هرمز به قلمرو آمریکا صورت میگیرد.
به گزارش خبرگزاری مهر، ترامپ در این تصویر تنگه هرمز را در کنار مناطقی همچون پورتوریکو، جزایر ماریانای شمالی، جزایر ویرجین آمریکا، گوام، جزیره ویک، واشنگتن دیسی، ساموآی آمریکا، ایالات فدرال میکرونزی و جزایر مارشال قرار داده است؛ مناطقی که بهصورت رسمی تحت حاکمیت یا اداره ایالات متحده محسوب میشوند و قرار دادن نام تنگه هرمز در کنار آنها، از سوی ناظران بهعنوان تلاشی نمادین برای عادیسازی یک ادعای فراسرزمینی تعبیر شده است.
تصویر جنجالی در تروث سوشال
ترامپ این تصویر را در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرده است؛ بستری که طی ماههای اخیر به تریبون اصلی او برای اعلام مواضع سیاسی، حمله به منتقدان و طرح ادعاهای بحثبرانگیز تبدیل شده است. در تصویر منتشرشده، نام و موقعیت تنگه هرمز بهشکلی مشابه دیگر قلمروهای آمریکایی نمایش داده شده و چنین القا میشود که این گذرگاه آبی نیز بخشی از حوزه نفوذ یا مالکیت ایالات متحده است.
این نخستین بار نیست که رئیسجمهور آمریکا چنین ادعایی را مطرح میکند. به نوشته مهر، او در روزهای گذشته نیز در چند نوبت مدعی شده بود که تنگه هرمز باید بخشی از قلمرو آمریکا باشد؛ ادعایی که با واکنشهای گسترده در محافل سیاسی و رسانهای روبهرو شده و از سوی کارشناسان حقوق بینالملل فاقد هرگونه وجاهت قانونی توصیف شده است.
تکرار ادعاهای سرزمینی و توسعهطلبانه
کارنامه ترامپ در طرح ادعاهای سرزمینی مسبوق به سابقه است. او پیش از این نیز درباره مناطق و کشورهای مختلف، از جمله گرینلند، کانادا و ونزوئلا اظهارات مشابهی را مطرح کرده و حتی در مقاطعی از تمایل خود برای خرید یا تصاحب این مناطق سخن گفته بود. این اظهارات اگرچه در مواردی با لحنی طنزآمیز یا تبلیغاتی بیان شده، اما از سوی بسیاری از تحلیلگران بهعنوان بخشی از راهبرد کلان او برای جلب توجه رسانهای و تقویت جایگاه خود در میان پایگاه رأی جمهوریخواهان ارزیابی میشود.
قرار دادن تنگه هرمز در کنار قلمروهایی مانند پورتوریکو و گوام، از این منظر واجد پیام سیاسی آشکاری است. ترامپ تلاش میکند این آبراه بینالمللی را که از نظر حقوقی و جغرافیایی هیچ ارتباطی با حاکمیت آمریکا ندارد، در ذهن مخاطبان خود بهعنوان یک «دارایی آمریکایی» جا بیندازد؛ رویکردی که مغایر با اصول حقوق دریاها و کنوانسیونهای بینالمللی مربوط به تنگهها و آبراههای استراتژیک است.
انگیزه انتخاباتی در آستانه انتخابات میاندورهای
به گزارش مهر، اقدام اخیر ترامپ در آستانه برگزاری انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا صورت گرفته است. برخی ناظران معتقدند رئیسجمهور آمریکا با طرح چنین ادعاهایی و دامن زدن به فضای هیجانی در سیاست خارجی، به دنبال تهییج پایگاه اجتماعی خود و بهبود شانس جمهوریخواهان در این انتخابات است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که ترامپ در مقاطع حساس انتخاباتی، با بزرگنمایی تهدیدات خارجی یا طرح وعدههای توسعهطلبانه، تلاش میکند تصویری مقتدر و مدافع منافع ملی از خود ارائه دهد.
کارشناسان مسائل آمریکا میگویند تکرار ادعاهای مربوط به تنگه هرمز و دیگر مناطق، بخشی از تاکتیک «رویافروشی سیاسی» ترامپ است؛ تاکتیکی که از طریق شبکههای اجتماعی بهسرعت منتشر میشود و با وجود بیپایه بودن از نظر حقوقی، در فضای قطبیشده سیاست آمریکا بازتاب گستردهای مییابد. در همین حال، مخالفان او این رفتار را مصداق عوامفریبی و تلاش برای انحراف افکار عمومی از چالشهای داخلی ایالات متحده میدانند.
تنگه هرمز؛ آبراهی حیاتی در اقتصاد جهانی
تنگه هرمز یکی از مهمترین و پرترددترین آبراههای جهان به شمار میرود که خلیج فارس را به دریای عمان و اقیانوس هند متصل میکند. این گذرگاه باریک، شاهراه اصلی صادرات نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس است و بر اساس برآوردها، بخش قابل توجهی از تجارت جهانی انرژی از طریق آن انجام میشود. جایگاه ژئوپلیتیک و اقتصادی این تنگه بهگونهای است که هرگونه ناامنی یا تنش در آن میتواند پیامدهای مستقیمی بر بازار جهانی انرژی و ثبات منطقهای داشته باشد.
بر اساس حقوق بینالملل، تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی محسوب میشود و رژیم حقوقی آن تابع مقررات عبور ترانزیت است. حاکمیت بر سواحل آن میان ایران و عمان تقسیم شده و هیچ کشور ثالثی نمیتواند ادعای مالکیت یا حاکمیت انحصاری بر آن داشته باشد. از همین رو، ادعای مطرحشده از سوی ترامپ از نظر کارشناسان فاقد اعتبار حقوقی بوده و بیشتر جنبه تبلیغاتی و رسانهای دارد.
با وجود این، تکرار چنین ادعاهایی از سوی رئیسجمهور آمریکا میتواند بر فضای سیاسی منطقه تأثیر بگذارد و به افزایش حساسیتها پیرامون امنیت انرژی و ثبات خلیج فارس دامن بزند. ناظران منطقهای تأکید میکنند که حفظ امنیت تنگه هرمز نیازمند همکاری کشورهای ساحلی و پایبندی همه طرفها به اصول حقوق بینالملل است، نه طرح ادعاهای یکجانبه و تحریکآمیز.
نظرات (0)