روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال در گزارشی اختصاصی از یک مأموریت اطلاعاتی بسیار محرمانه پرده برداشت که به دستور مستقیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، انجام شده است. بر اساس این گزارش، ترامپ «جان رتکلیف»، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) را شخصاً مأمور سفر به روسیه کرده است؛ سفری که سطح محرمانگی آن به حدی بوده که بخش مهمی از بدنه دولت آمریکا نیز از آن بیاطلاع ماندهاند.
مأموریتی در سایه؛ حتی کاخ سفید بیخبر ماند
به نوشته والاستریت ژورنال و به نقل از مقامات آمریکایی مطلع، مأموریت رتکلیف «به قدری محرمانه» طبقهبندی شده بود که حتی شماری از مقامات کاخ سفید از انجام آن اطلاع قبلی نداشتند. این روزنامه تأکید میکند که نهتنها این دسته از مقامات، بلکه دستیاران مورد اعتماد ترامپ و شماری از فرماندهان ارشد نظامی که به طور معمول در جریان چنین سفرهای حساسی قرار میگیرند، نیز از محتوای پیامی که قرار بود رئیس سیا به کرملین منتقل کند، بیاطلاع نگه داشته شدند.
منابع آگاه به والاستریت ژورنال گفتهاند که به دلیل همین سطح بالای محرمانگی، مقامات اروپایی پس از انجام سفر ناچار شدند برای کسب اطلاعات درباره هدف و نتایج آن، به جستوجوی جداگانه روی آورند. این موضوع نشان میدهد که حلقه تصمیمگیری درباره این سفر بسیار محدود و تنها در اختیار شخص ترامپ و رئیس سیا بوده است.
پیام واشنگتن در مسکو چه بود؟
بر اساس روایت این روزنامه آمریکایی، محورهای اصلی گفتوگوی رتکلیف با طرفهای روسی سه موضوع کلیدی را شامل میشده است. دو مقام اروپایی مطلع به والاستریت ژورنال گفتهاند که رئیس سیا در دیدارهای خود در مسکو، بر تعهد پایدار واشنگتن به ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) درباره دفاع جمعی تأکید کرده است. مادهای که بر اساس آن، حمله به یک عضو ناتو حمله به همه اعضا تلقی میشود و یکی از ستونهای اصلی بازدارندگی این ائتلاف به شمار میرود.
این پیام در شرایطی منتقل شده که در ماههای اخیر گمانهزنیهای زیادی درباره رویکرد دولت ترامپ نسبت به ناتو و میزان پایبندی آمریکا به تعهدات جمعی این سازمان مطرح بوده است. به نظر میرسد اعزام رئیس سیا با این پیام، تلاشی برای رفع ابهام متحدان اروپایی و در عین حال ارسال سیگنالی شفاف به مسکو بوده است.
محور دوم گفتوگوها، به گفته مقامات آمریکایی و اروپایی ناشناس که با والاستریت ژورنال صحبت کردهاند، همکاریهای روسیه با ایران بوده است. جزئیات بیشتری از محتوای این بخش منتشر نشده، اما طرح این موضوع نشان میدهد که پرونده روابط مسکو-تهران همچنان یکی از نگرانیهای اصلی واشنگتن در تعاملات با کرملین است.
سومین محور مورد بحث، فعالسازی مجدد مذاکرات مرتبط با جنگ اوکراین عنوان شده است. به نقل از همین منابع، رتکلیف درباره راههای ازسرگیری یا تسریع روند دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری در اوکراین با مقامات روسی تبادل نظر کرده است. هنوز مشخص نیست که آیا پیشنهاد مشخصی در این زمینه ارائه شده یا گفتوگوها در حد رایزنی کلی باقی مانده است.
تأیید مسکو؛ دیدار رتکلیف و ناریشکین
در حالی که واشنگتن به طور رسمی جزئیاتی درباره این سفر منتشر نکرده، طرف روسی وقوع آن را تأیید کرده است. سرگئی ناریشکین، رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه (SVR)، روز ۲۷ اوت تأیید کرد که در جریان سفر جان رتکلیف به مسکو، با او دیدار و گفتوگو داشته است.
ناریشکین در اظهارات کوتاهی که از سوی رسانههای روسی بازتاب یافت، گفت که دو طرف در این دیدار درباره «مسائل مرتبط با اختیارات و حوزه کاری آژانسهای اطلاعاتی» گفتوگو کردهاند. او از ارائه جزئیات بیشتر درباره محتوای مذاکرات خودداری کرد؛ رویکردی که با ماهیت محرمانه مأموریت همخوانی دارد.
دیدار روسای دو نهاد اطلاعاتی مهم آمریکا و روسیه، حتی در دورههای تنشآلود روابط دو کشور نیز بیسابقه نبوده و معمولاً به عنوان کانالی برای مدیریت بحران و جلوگیری از سوءتفاهمهای خطرناک عمل میکند. با این حال، اعزام مستقیم رئیس سیا با دستور شخصی رئیسجمهور و با این سطح از محرمانگی، اتفاقی کمسابقه ارزیابی میشود.
چرا این مأموریت اهمیت دارد؟
افشای این سفر محرمانه از چند جهت حائز اهمیت است. نخست، نشان میدهد که ترامپ برای مدیریت حساسترین پروندههای سیاست خارجی خود، به کانالهای اطلاعاتی و غیررسمی بیش از مسیرهای دیپلماتیک سنتی اتکا میکند. استفاده از رئیس سیا به عنوان فرستاده ویژه، به جای وزیر خارجه یا مشاور امنیت ملی، بیانگر تمایل کاخ سفید به حفظ کنترل کامل بر پیام ارسالی و محدود کردن دایره مطلعان است.
دوم، ترکیب پیامهای منتقلشده ــ از تأکید بر ماده ۵ ناتو تا گفتوگو درباره ایران و اوکراین ــ حاکی از آن است که واشنگتن تلاش کرده در یک بسته واحد، هم به متحدان اروپایی اطمینان دهد و هم به مسکو درباره خطوط قرمز خود هشدار دهد و در عین حال باب مذاکره درباره بحران اوکراین را باز نگه دارد.
سوم، بیاطلاعی متحدان اروپایی تا پس از انجام سفر، میتواند بر بحثهای جاری در داخل ناتو درباره میزان هماهنگی آمریکا با اروپا تأثیر بگذارد. اینکه اروپاییها ناچار به جستوجوی اطلاعات پس از سفر شدهاند، نشاندهنده شکاف احتمالی در تبادل اطلاعات درون ائتلاف در این مقطع حساس است.
با وجود تأیید انجام دیدار از سوی رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه، هنوز ابعاد کامل این مأموریت و نتایج ملموس آن روشن نیست. کاخ سفید و سازمان سیا تاکنون به طور رسمی به گزارش والاستریت ژورنال واکنشی نشان ندادهاند و مشخص نیست آیا این کانال محرمانه در هفتههای آینده نیز فعال خواهد ماند یا خیر.
نظرات (0)