نخستوزیر پاکستان با اشاره به اهمیت توافق دفاعی سهجانبهای که اخیرا در شهر مکه به امضا رسیده، این پیمان را گامی مهم در مسیر تقویت همگرایی منطقهای و تحکیم صلح توصیف کرد. شهباز شریف تاکید کرد که همکاری نزدیک میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه میتواند الگویی برای امنیت جمعی و ثبات پایدار در منطقه و فراتر از آن باشد.
دیدار شهباز شریف با وزیر سعودی در اسلامآباد
بر اساس بیانیه رسمی دفتر نخستوزیری پاکستان، شهباز شریف روز جمعه در جریان دیدار با عبدالرحمن بن عبدالمحسن الفضلی، وزیر محیطزیست، آب و کشاورزی عربستان سعودی، به ارزیابی نتایج پیمان دفاعی مشترک مکه پرداخت. در این دیدار که در اسلامآباد برگزار شد، نخستوزیر پاکستان با قدردانی از میزبانی عربستان در شکلگیری این چارچوب همکاری، اظهار داشت که این توافق «سه کشور را بیش از پیش به هم نزدیک کرده و پیام وحدت و صلح را در سراسر منطقه مخابره کرده است.»
شریف با اشاره به سابقه روابط برادرانه میان پاکستان و عربستان، نقش ریاض در حمایت از ثبات منطقه و توسعه همکاریهای دوجانبه در حوزههای مختلف از جمله محیطزیست و امنیت غذایی را مهم ارزیابی کرد و خواستار تداوم رایزنیهای مشترک برای عملیاتیسازی بندهای این پیمان شد.
توافق سهجانبه در کاخ صفا؛ تعهد به امنیت جمعی
پیمان دفاعی مشترک مکه روز هفتم اوت و در جریان یک نشست سهجانبه در شهر مکه امضا شد. این توافق با حضور رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه، محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان در کاخ صفا به امضا رسید.
بر اساس مفاد اعلام شده، سه کشور متعهد شدهاند همکاریهای دفاعی خود را تعمیق بخشند، امنیت جمعی را تقویت کنند و از طریق هماهنگی و تبادل تجربه، به ارتقای صلح و ثبات در منطقه و عرصه بینالمللی کمک کنند. مقامهای سه کشور این توافق را نه یک ائتلاف نظامی بسته، بلکه چارچوبی برای همکاری دفاعی با هدف بازدارندگی، حفظ صلح و پاسخ جمعی به چالشهای امنیتی مشترک توصیف کردهاند.
ناظران معتقدند امضای این پیمان در مکه، علاوه بر ابعاد امنیتی، حامل پیام سیاسی و نمادین نیز هست؛ انتخاب مکه به عنوان محل امضا، بر جایگاه معنوی و وحدتبخش جهان اسلام تاکید دارد و تلاش سه کشور برای ارائه تصویری از همگرایی اسلامی در حوزه امنیت را برجسته میکند.
استقبال مشروط بنگلادش از پیوستن به پیمان
در تحولی مرتبط، دولت بنگلادش اعلام کرده است در صورت دریافت دعوت رسمی از سوی سه عضو مؤسس، پیوستن به این چارچوب دفاعی را به طور مثبت بررسی خواهد کرد. خلیلالرحمن، وزیر امور خارجه بنگلادش، روز پنجشنبه در صحن پارلمان این کشور گفت: «موضوع پیوستن یا عدم پیوستن هنوز به صورت رسمی مطرح نشده، زیرا این امر به اراده و نیت طرفهای عضو پیمان بستگی دارد. اگر از بنگلادش برای پیوستن دعوت شود، قطعا آن را با رویکردی مثبت بررسی خواهیم کرد.»
این موضعگیری نشان میدهد داکا ضمن احتیاط دیپلماتیک، درهای همکاری را باز نگه داشته و منتظر روشن شدن سازوکار توسعه عضویت در این پیمان است.
واکنش اسلامآباد؛ پیمان باز برای شرکای همسو
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان، روز پنجشنبه در نشست خبری هفتگی در اسلامآباد به اظهارات مقام بنگلادشی واکنش نشان داد و ماهیت پیمان مکه را تشریح کرد. او تاکید کرد که این توافق «یک چارچوب دفاعی با هدف حفظ صلح و ارتقای ثبات منطقهای است» و به عنوان یک معماری امنیتی در حال شکلگیری، برای کشورهایی که آمادگی دارند تعهدات خود را با منافع امنیتی مشترک پیوند دهند، باز باقی میماند.
اندرابی افزود: «هر درخواست رسمی برای پیوستن، در مشورت نزدیک با شرکای ما در ریاض و آنکارا بررسی خواهد شد. با این حال، روند عملیاتیسازی توافق هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و جزئیات اجرایی آن به تدریج نهایی میشود.»
به گفته سخنگوی دستگاه دیپلماسی پاکستان، سه پایتخت در حال کار بر روی سازوکارهای اجرایی، از جمله نحوه هماهنگی، تبادل اطلاعات و تعریف حوزههای همکاری مشترک هستند و پس از تکمیل این مرحله، امکان بررسی درخواستهای جدید به صورت جدیتر فراهم خواهد شد.
پیام منطقهای پیمان مکه
اظهارات شهباز شریف و مواضع اخیر مقامهای پاکستانی و بنگلادشی نشان میدهد پیمان دفاعی مکه فراتر از یک توافق سهجانبه، به عنوان نشانهای از تمایل کشورهای موثر جهان اسلام برای ایجاد چارچوبهای امنیت جمعی تلقی میشود. تاکید بر مفاهیمی چون وحدت، صلح و ثبات منطقهای، تلاش دارد این ابتکار را از رقابتهای ژئوپلیتیک مرسوم متمایز کند و آن را در راستای کاهش تنشها و تقویت همکاریهای دفاعی معرفی نماید.
با این حال، کارشناسان معتقدند موفقیت این پیمان به میزان هماهنگی اراده سیاسی سه کشور، تعریف دقیق سازوکارهای عملیاتی و نحوه تعامل با سایر بازیگران منطقهای بستگی دارد. در صورت تحقق این عوامل، پیمان مکه میتواند به بستری برای گسترش همکاریهای امنیتی میان کشورهای همسو و تقویت پیام صلح و همگرایی در منطقه تبدیل شود.
نظرات (0)