ایالات متحده آمریکا اعلام کرده است که از تمدید مأموریت نیروی موقت سازمان ملل در لبنان (یونیفل) پس از پایان سال ۲۰۲۶ حمایت نخواهد کرد. این موضع که از سوی یک مقام وزارت خارجه آمریکا در گفت‌وگو با شبکه الحره مطرح شده، نشان‌دهنده تغییر رویکرد واشنگتن نسبت به سازوکار حفظ صلح در جنوب لبنان است.
به گفته این مقام آمریکایی، یونیفل در انجام وظایف اصلی خود ناکام بوده و نتوانسته از وقوع درگیری‌ها میان لبنان و اسرائیل یا از تقویت توان نظامی حزب‌الله در مناطق جنوبی این کشور جلوگیری کند. واشنگتن معتقد است ادامه مأموریت بدون تغییر ماهیت و اهداف، کمکی به ثبات پایدار در مرزهای جنوبی لبنان نخواهد کرد.
انتقاد واشنگتن از عملکرد یونیفل
مقام وزارت خارجه آمریکا در تشریح دلایل مخالفت با تمدید مأموریت یونیفل، به هفت دور درگیری میان اسرائیل و نیروهای مستقر در لبنان طی سال‌های گذشته اشاره کرده و مدعی شده است که حضور نیروهای حافظ صلح نتوانسته مانع از تشدید تنش‌ها شود. به ادعای وی، یونیفل نتوانسته از استقرار و تقویت زیرساخت‌های نظامی حزب‌الله در جنوب لبنان جلوگیری کند.
این مقام آمریکایی همچنین ادعا کرده است که حزب‌الله تأسیسات و زیرساخت‌های نظامی خود را در مجاورت پایگاه‌ها و مواضع سازمان ملل ایجاد کرده و از نزدیکی به نیروهای صلح‌بان به عنوان سپری برای فعالیت‌های خود استفاده کرده است. واشنگتن این وضعیت را نشانه ضعف ساختاری مأموریت فعلی و ناتوانی آن در اجرای قطعنامه‌های شورای امنیت، به‌ویژه قطعنامه ۱۷۰۱، می‌داند.
یونیفل در سال ۱۹۷۸ با هدف نظارت بر خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان و کمک به دولت لبنان برای بازگرداندن حاکمیت خود در این منطقه تأسیس شد و پس از جنگ ۳۳ روزه سال ۲۰۰۶ و تصویب قطعنامه ۱۷۰۱، مأموریت و تعداد نیروهای آن به شکل قابل توجهی گسترش یافت. این نیرو هم‌اکنون با حدود ۱۰ هزار نیروی نظامی و غیرنظامی از کشورهای مختلف، در منطقه حائل میان رود لیتانی و خط آبی مستقر است و مأموریت آن هر سال با رأی شورای امنیت تمدید می‌شود.
چارچوب سه‌جانبه جایگزین مأموریت نامحدود
مقام آمریکایی در ادامه گفت‌وگو با الحره تأکید کرده است که چارچوب سه‌جانبه کنونی، مسیری روشن و مبتنی بر شروط مشخص را برای دستیابی به امنیت پایدار و روابط مسالمت‌آمیز میان اسرائیل و لبنان ترسیم کرده است. به گفته وی، با اجرای تدریجی این چارچوب و پایان یافتن مأموریت یونیفل، انتظار می‌رود سازوکار جدید به صورت عملیاتی جایگزین شود.
واشنگتن تأکید دارد هرگونه حضور بین‌المللی جدید در جنوب لبنان باید به اهداف ملموس و قابل سنجش توافق‌های سیاسی و امنیتی پیوند خورده باشد. این مقام تصریح کرده است که ایالات متحده علاقه‌ای به جایگزینی یک مأموریت نامحدود و غیرفعال با مأموریتی مشابه و بدون کارایی ندارد و دوره مأموریت‌های باز و بدون افق زمانی مشخص باید به پایان برسد.
به گفته وی، اجرای موفق توافق چارچوب می‌تواند زمینه را برای شکل‌گیری روابط پایدار و باثبات میان بیروت و تل‌آویو فراهم کند و در نهایت دو طرف را از نیاز به ترتیبات طولانی‌مدت حفظ صلح بی‌نیاز سازد. این دیدگاه در حالی مطرح می‌شود که شورای امنیت سازمان ملل طی سال‌های اخیر همواره مأموریت یونیفل را به صورت سالانه تمدید کرده و لبنان نیز خواستار تداوم حضور این نیرو به عنوان عامل بازدارنده در برابر تنش‌های مرزی بوده است.
پیامدهای عدم تمدید برای جنوب لبنان
مخالفت آمریکا با تمدید مأموریت یونیفل پس از ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ می‌تواند معادلات امنیتی جنوب لبنان را به شکل جدی تحت تأثیر قرار دهد. ایالات متحده به عنوان عضو دائم شورای امنیت، از حق وتو برخوردار است و مخالفت آن می‌تواند تمدید سالانه این مأموریت را با مانع روبه‌رو کند. در عین حال، برخی تحلیلگران معتقدند واشنگتن به دنبال بازتعریف نقش جامعه جهانی در لبنان و انتقال مسئولیت‌های امنیتی به ارتش لبنان و ترتیبات دوجانبه با نظارت بین‌المللی محدودتر است.
دولت لبنان پیش‌تر بارها بر نقش یونیفل در کاهش تنش‌های مرزی، حمایت از غیرنظامیان و کمک به ارتش این کشور برای استقرار در جنوب تأکید کرده است. از سوی دیگر، اسرائیل نیز اگرچه بارها از عملکرد یونیفل انتقاد کرده، اما حضور یک نیروی بین‌المللی حائل را در برهه‌هایی عامل کاهش برخوردهای مستقیم دانسته است. با این حال، واشنگتن اکنون معتقد است که ساختار فعلی نه تنها بازدارنده نبوده، بلکه به طرف‌ها اجازه داده است تا بدون پاسخگویی، به تقویت مواضع خود ادامه دهند.
هنوز مشخص نیست که در صورت عدم تمدید مأموریت یونیفل، چه سازوکاری جایگزین آن خواهد شد و آیا شورای امنیت می‌تواند بر سر چارچوب جدیدی با تعریف دقیق‌تر، محدوده زمانی مشخص و مأموریت عملیاتی فعال‌تر به اجماع برسد یا خیر. آنچه مقام آمریکایی بر آن تأکید کرده، پایان مأموریت‌های حفظ صلح نامحدود و حرکت به سوی توافق‌های سیاسی الزام‌آور و قابل اجراست که امنیت پایدار را بدون نیاز به حضور دائمی نیروهای بین‌المللی تضمین کند.
نظرات (0)